Kalp ve Damar Cerrahisi
Klinik Karar Ağaçları ve Cerrahi Teknik Notları
| Kategori | Konu Başlığı | Kritik Veri / Teknik Not | Sınıflandırma |
|---|---|---|---|
| Koroner | Greft Fizyolojisi | LIMA’da %95, Safen vende %50 (10 yıl) açıklık oranı. | CERRAHİ |
| Aort | Tip A Diseksiyon | Acil cerrahi endikasyon; her 1 saat gecikme mortaliteyi %1 artırır. | ACİL |
| Kapak | Mitral Kapak Tamiri | Carpentier sınıflamasına göre Tip II (Prolapsus) en iyi tamir adayıdır. | KLİNİK |
| Periferik | Karotis Stenozu | Semptomatik >%50, Asemptomatik >%70 darlıkta CEA/Stent önerilir. | TEKNİK |
| Farmakoloji | Kardiyopleji | Yüksek K+ içeriği ile diyastolik arrest ve miyokardiyal koruma. | LAB |
🫀 DR. ÖMER ASLANKAN – KARDİYOVASKÜLER CERRAHİ MASTER ATLAS NOTLARI
HASTALIK + FİZYOLOJİ + CERRAHİ + GÖRÜNTÜLEME + MOLEKÜLER SİSTEM TEK SAYFA ÖZET
Koroner Arter Hastalıkları
| Temel mekanizma | Ateroskleroz → plak rüptürü → tromboz |
|---|---|
| Spektrum | Stabil angina → ACS → STEMI / NSTEMI |
| En kritik damar | LAD (anterior duvar infarktı) |
| Komplikasyon | VF, şok, papiller kas rüptürü |
📌 Zaman bağımlı ölümcül süreç (0–90 dk kritik pencere)
Aritmiler
| SVT | AVNRT, AVRT (re-entry) |
|---|---|
| Ventriküler | VT, VF (en ölümcül) |
| Bradiaritmi | AV blok, sick sinus |
| Genetik | Long QT, Brugada |
📌 VF = elektriksel kaos → defibrilasyon
Kapak Hastalıkları
| Mitral | Stenoz / yetmezlik (romatizmal) |
|---|---|
| Aort | Stenoz / regürjitasyon |
| Triküspit | Sağ kalp yetmezliği ilişkili |
| Özel | Endokardit, prolapsus |
📌 Kapak = basınç + akım regülasyon merkezi
Aort Hastalıkları
| Diseksiyon | İntima yırtığı → media içine kan |
|---|---|
| Anevrizma | Duvar zayıflığı → genişleme |
| AAA | Abdominal aort en sık |
| Acil | Stanford A = cerrahi acil |
📌 Aort yırtılması = saniyeler içinde ölüm riski
Kalp Yetmezliği
| Sistolik | EF ↓ (pompa bozukluğu) |
|---|---|
| Diyastolik | Dolum bozukluğu |
| Akut | ADHF (dekompanse) |
| Sistem | RAAS + SNS aktivasyonu |
📌 Kronik aktivasyon → remodeling + progresyon
Şok Sistemleri
| Kardiyojenik | MI kaynaklı düşük debi |
|---|---|
| Hipovolemik | Kan/sıvı kaybı |
| Distributif | Sepsis, vazodilatasyon |
| Obstrüktif | PE, tamponad |
📌 MAP = CO × SVR
Konjenital Hastalıklar
| ASD / VSD | Septal defektler |
|---|---|
| TOF | Siyanotik kalp hastalığı |
| TGA | Arter transpozisyonu |
| PDA | Duktus açıklığı |
📌 Şant yönü = klinik şiddeti belirler
Periferik Damar Hastalıkları
| PAH | Kladikasyon |
|---|---|
| DVT | Ven trombozu |
| PE | Pulmoner emboli |
| CLI | Kritik ekstremite iskemisi |
📌 Sigara + DM = en güçlü risk faktörleri
Tanısal Yöntemler
| EKG | Elektriksel aktivite |
|---|---|
| EKO | Fonksiyon + kapak |
| BT Koroner | Non-invaziv damar görüntüleme |
| Anjiyografi | Altın standart anatomik değerlendirme |
📌 Fonksiyon + anatomi birlikte değerlendirilir
MASTER ÖZET
| Sistem | Elektrik + Mekanik + Damar |
|---|---|
| Ölümcül olay | MI / VF / Aort rüptürü |
| En kritik damar | LAD |
| En kritik süre | İlk 90 dakika |
📌 Kardiyovasküler sistem = entegre yaşam destek ağı
Kalbin Anatomisi
| Tanım | Kalp, mediastinumda yer alan kaslı pompa organıdır. |
|---|---|
| Yapı | 4 odacık: Sağ atriyum, sağ ventrikül, sol atriyum, sol ventrikül |
Perikard Yapısı
| Katmanlar | Fibroz perikard + Seröz perikard (parietal & visseral) |
|---|---|
| Fonksiyon | Kalbi korur ve sürtünmeyi azaltır |
Miyokard Katmanları
| Özellik | En kalın kas tabakasıdır |
|---|---|
| Fonksiyon | Kasılma gücünü sağlar |
Endokard ve Kapaklar
| Endokard | Kalp boşluklarını döşeyen endotel tabaka |
|---|---|
| Kapaklar | Mitral, triküspit, aort, pulmoner kapaklar |
Koroner Arter Anatomisi
| Sağ Koroner Arter | SA nod, AV nod, sağ ventrikül beslenmesi |
|---|---|
| Sol Koroner Arter | LAD ve Circumflex dallarına ayrılır |
Venöz Drenaj Sistemi
| Koroner Sinüs | Kalp venöz kanını sağ atriyuma taşır |
|---|---|
| Önemli Venler | Great cardiac vein, middle cardiac vein |
Aort ve Ana Dallar
| Aort Bölümleri | Asendan, arkus, desendan aort |
|---|---|
| Dallar | Koroner arterler, brakiosefalik trunkus, karotis, subklavian |
Pulmoner Dolaşım
| Görev | Deoksijenize kanı akciğere taşır |
|---|---|
| Yapı | Sağ ventrikül → pulmoner arter → akciğer → pulmoner ven → sol atriyum |
Kalbin İletim Sistemi
| SA Node | Kalbin pacemaker merkezidir |
|---|---|
| AV Node | İletimi geciktirir |
| His-Purkinje | Ventrikül kasılmasını koordine eder |
Detaylı Klinik & Cerrahi Anatomi Rehberi
Kalbin Anatomisi
Genel Yapı
| Konum | Mediastinum medium, sternum arkasında |
|---|---|
| Boyut | Ortalama 250-350 gram |
| Odacıklar | Sağ/sol atriyum + sağ/sol ventrikül |
Duvar Yapısı
| Endokard | İç yüzeyi döşer |
|---|---|
| Miyokard | Kas tabakası (en kalın) |
| Epikard | Visseral perikard |
📌 Sol ventrikül duvarı en kalın olan yapıdır (yüksek basınç sistemi)
Perikard Yapısı
| Fibroz Perikard | Dış sert tabaka, kalbi korur |
|---|---|
| Seröz Perikard | Parietal + visseral yaprak |
| Perikard Sıvısı | 10–50 ml, sürtünmeyi azaltır |
📌 Perikardit → göğüs ağrısı + sürtünme sesi (friction rub)
Miyokard
| Hücre tipi | Striat, dallanan kas hücreleri |
|---|---|
| Özellik | Interkale diskler ile senkron kasılma |
| Enerji | Aerobik metabolizma (mitokondri yoğun) |
Koroner Arter Sistemi
Sol Koroner Arter (LCA)
| LAD | Anterior duvar + septum |
|---|---|
| Circumflex | Lateral sol ventrikül |
Sağ Koroner Arter (RCA)
| Beslediği Alan | Sağ atriyum, sağ ventrikül |
|---|---|
| Önemli Dal | SA nod arter (%60 hastada) |
📌 LAD tıkanıklığı = “widow maker” (en ölümcül MI)
Venöz Drenaj
| Koroner Sinüs | Kalbin ana venöz toplayıcısı |
|---|---|
| Great Cardiac Vein | LAD ile paralel seyreder |
| Middle Cardiac Vein | Posterior interventriküler sulkus |
| Small Cardiac Vein | RCA ile ilişkili |
Aort ve Dalları
| Asendan Aort | Koroner arterler çıkar |
|---|---|
| Aort Arkı | Brakiosefalik, LCCA, LSA |
| Desendan Aort | Torakal ve abdominal dallar |
📌 Aort diseksiyonu genelde intima yırtığı ile başlar
Pulmoner Dolaşım
| Rota | RV → pulmoner arter → akciğer → pulmoner ven → LA |
|---|---|
| Özellik | Düşük basınçlı sistem |
Kalbin İletim Sistemi
| SA Node | 60–100 bpm doğal pacemaker |
|---|---|
| AV Node | 0.1 sn gecikme sağlar |
| His Demeti | Septumdan ventriküllere iletim |
| Purkinje Lifleri | Hızlı ventrikül depolarizasyonu |
📌 İletim bozukluğu → aritmi / AV blok
Klinik Önemli Noktalar
| Sol Kalp | Sistemik dolaşım |
|---|---|
| Sağ Kalp | Pulmoner dolaşım |
| En kritik arter | LAD |
| En kritik yapı | Sol ventrikül |
Kalp Kapakları – Koroner Sistem – Hemodinamik – Klinik Korelasyon
Kalp Kapakları ve Mekanizması
Kapak Tipleri
| Mitral Kapak | Sol atriyum → sol ventrikül (2 yapraklı) |
|---|---|
| Triküspit Kapak | Sağ atriyum → sağ ventrikül (3 yapraklı) |
| Aort Kapak | Sol ventrikül → aorta |
| Pulmoner Kapak | Sağ ventrikül → pulmoner arter |
Fonksiyon
| Prensip | Basınç gradientine göre tek yönlü akım |
|---|---|
| Bozukluk | Stenoz / Regürjitasyon |
📌 Mitral kapak prolapsusu en sık görülen kapak patolojilerindendir
Koroner Arter Dominansı
| Sağ Dominans | PDA RCA’dan çıkar (%70-85) |
|---|---|
| Sol Dominans | PDA LCX’den çıkar (%10-15) |
| Kodominans | Her iki sistem katkılı |
📌 Dominans MI lokalizasyonunu belirler
Kardiyak Siklus
| Sistol | Ventrikül kasılması |
|---|---|
| Diyastol | Ventrikül dolumu |
Fazlar
| 1 | İzovolümetrik kasılma |
|---|---|
| 2 | Ejeksiyon |
| 3 | İzovolümetrik relaksasyon |
| 4 | Pasif dolum |
📌 S3 sesi → hızlı dolum fazı
Koroner Perfüzyon
| Ne zaman? | Çoğunlukla diyastolde |
|---|---|
| En önemli faktör | Diyastolik aort basıncı |
| Risk | Taşikardi → diyastol kısalır |
📌 Taşikardi + hipotansiyon = iskemi riski
Perikardiyal Sinüsler
| Sinus Transversus | Aorta ve pulmoner trunkus arkasında |
|---|---|
| Sinus Obliquus | Sol atriyum arkasında kör kese |
📌 Cerrahide aort klempi için transvers sinus kullanılır
Kalbin İletim Sistemi
| SA Node | 60–100 bpm pacemaker |
|---|---|
| AV Node | İletimi geciktirir |
| His-Purkinje | Ventrikül aktivasyonu |
📌 AV blok → ritim bozukluğu
Mikroanatomi
| Kardiyomiyosit | Dallanan çizgili kas hücresi |
|---|---|
| Interkale disk | Elektriksel + mekanik bağlantı |
| Mitokondri | Enerji üretimi yüksek |
📌 Kalp kası rejenerasyonu çok sınırlıdır
Hemodinamik Temeller
| Preload | Ventrikül dolum hacmi |
|---|---|
| Afterload | Ventrikül direnci |
| Kontraktilite | Kasılma gücü |
📌 Afterload artışı → kalp yükünü artırır
Klinik Altın Noktalar
| En kritik arter | LAD |
|---|---|
| En kritik yapı | Sol ventrikül |
| En kritik dönem | Diyastol |
| En riskli durum | Taşikardi + hipotansiyon |
Embriyoloji • Sinir Sistemi • Koroner Segmentler • Lenfatik Sistem
Kardiyak Embriyoloji
| 3. hafta | Kalp tüpü oluşur |
|---|---|
| Looping | Kalp sağa doğru kıvrılır |
| Septasyon | Atriyum ve ventrikül ayrımı |
| Konotrunkal bölge | Aorta ve pulmoner arter ayrımı |
📌 Embriyonik hata → doğumsal kalp hastalıkları
Perikard Klinik Varyasyonları
| Akut perikardit | İnflamasyon + göğüs ağrısı |
|---|---|
| Perikardiyal effüzyon | Sıvı birikimi |
| Kalp tamponadı | Kompresyon → CO düşer |
| Konstriktif perikardit | Fibrozis → dolum kısıtlanması |
📌 Konstriktif = kronik sert “zırh kalp”
Koroner Arter Segment Anatomisi
| LAD | Anterior interventriküler sulkus, septal + diagonal dallar |
|---|---|
| LCX | Sol AV sulkus, obtus marginal dallar |
| RCA | AV sulkus, PDA ve marginal dallar |
📌 LAD = anterior duvar + septumun ana arteridir
Kalbin Dış Sinirsel Kontrolü
| Sempatik sistem | HR ↑, kontraktilite ↑ (T1–T5) |
|---|---|
| Parasempatik | Vagus → HR ↓ |
| Beta-1 reseptör | Kalp hız ve gücü artırır |
| Vagal etki | AV nod yavaşlatır |
📌 Sempatik = “fight or flight” kalp cevabı
Kardiyak Lenfatik Drenaj
| Subendokardiyal ağ | Lenf oluşumu başlangıcı |
|---|---|
| Miyokard lenfi | İnterstisyel sıvı drenajı |
| Trakeobronşial nodlar | Ana drenaj noktası |
| Torakal kanal | Sistemik lenf dolaşımı |
📌 Lenfatik tıkanıklık → kardiyak ödem artışı
Genel Klinik Özet
| En kritik gelişim | Embriyolojik septasyon |
|---|---|
| En kritik damar | LAD |
| En kritik sinir | Vagus + sempatik lifler |
| En kritik sistem | Koroner dolaşım |
📌 Kardiyak yapı = embriyoloji + damar + sinir bütünlüğü
EKG • Aksiyon Potansiyeli • İyon Kanalları • Aritmi Mekanizmaları
EKG Sistematik Analizi (P-QRS-T)
| P dalgası | Atriyal depolarizasyon |
|---|---|
| PR aralığı | AV iletim süresi |
| QRS kompleksi | Ventrikül depolarizasyonu |
| T dalgası | Ventrikül repolarizasyonu |
📌 QRS genişliği → ventriküler iletim problemi
Kardiyak Aksiyon Potansiyeli Fazları
| Phase 0 | Hızlı Na⁺ giriş (depolarizasyon) |
|---|---|
| Phase 1 | Geçici K⁺ çıkışı |
| Phase 2 | Ca²⁺ girişi (plateau) |
| Phase 3 | K⁺ çıkışı (repolarizasyon) |
| Phase 4 | Resting membran potansiyeli |
📌 Plateau fazı = kalp kasının tetani yapmamasını sağlar
İyon Kanalları ve Elektrofizyoloji
| Na⁺ kanalları | Hızlı depolarizasyon (Phase 0) |
|---|---|
| Ca²⁺ kanalları | Plateau fazı + kasılma |
| K⁺ kanalları | Repolarizasyon |
| Na⁺/K⁺ pompası | Resting potansiyel korunur |
📌 Ca²⁺ blokajı → kalp hızı ve kontraktilite düşer
Re-Entry Mekanizması (Aritmi Temeli)
| 1. yol | Yavaş iletim yolu |
|---|---|
| 2. yol | Hızlı iletim yolu |
| Blok | Tek yönlü iletim bozukluğu |
| Sonuç | Dairesel elektrik aktivitesi |
📌 Re-entry = SVT ve VT’nin en sık mekanizması
WPW Sendromu
| Patoloji | Accessory pathway (Kent demeti) |
|---|---|
| EKG | Delta dalgası + kısa PR |
| Risk | SVT → VF dönüşümü |
| Tedavi | Ablasyon |
📌 AV nod bypass → hızlı ventrikül aktivasyonu
AVNRT (AV Nodal Reentry Tachycardia)
| Mekanizma | AV nod içinde re-entry |
|---|---|
| Ritim | Düzenli taşikardi |
| Belirti | Palpitasyon + baş dönmesi |
| Tedavi | Adenozin |
📌 En sık paroksismal SVT tipi
Ventriküler Aritmi Mekanizmaları
| VT | Re-entry / iskemi |
|---|---|
| VF | Elektriksel kaos |
| Torsades | QT uzaması |
| Asistoli | Elektrik aktivite yok |
📌 VF = en ölümcül ritim
EKG Klinik Korelasyon
| ST elevasyonu | Akut MI |
|---|---|
| ST depresyon | İskemi |
| Q dalgası | Eski MI |
| T inversiyonu | Repolarizasyon bozukluğu |
📌 STEMI = acil reperfüzyon
Final Elektrofizyoloji Özet
| En kritik kanal | Na⁺ hızlı kanal |
|---|---|
| En kritik yapı | AV nod |
| En kritik mekanizma | Re-entry |
| En kritik ritim | VF |
⚡ Elektrofizyoloji = kalbin elektrik mimarisidir
Aksiyon Potansiyeli (Myokard vs Pacemaker)
| Faz | Myokard Hücresi | SA/AV Node |
|---|---|---|
| Faz 0 | Na⁺ hızlı giriş (depolarizasyon) | Ca²⁺ giriş |
| Faz 1 | Brief repolarizasyon | Yok |
| Faz 2 | Ca²⁺ plateau | Yok |
| Faz 3 | K⁺ çıkışı (repolarizasyon) | K⁺ çıkışı |
| Faz 4 | Stabil membran | Spontan depolarizasyon |
📌 SA node’da otomatikite vardır (pacemaker özelliği)
İyon Kanalları ve Klinik Etki
| İyon | Fonksiyon | Klinik Etki |
|---|---|---|
| Na⁺ | Hızlı depolarizasyon | Lidokain bloklar |
| Ca²⁺ | Plateau + AV nod iletim | Verapamil etkiler |
| K⁺ | Repolarizasyon | QT süresi belirler |
📌 QT uzaması = K⁺ kanal bozukluğu → Torsades riski
Re-entry Mekanizması (Aritmi Temeli)
İletim yolu A
↓
İletim yolu B (blok)
↓
Geri dönen impuls
↓
Sürekli döngü → Taşikardi
📌 Re-entry = AVNRT + AVRT + birçok SVT’nin temel mekanizması
WPW Sendromu
| Patoloji | Aksesuar yol (Bundle of Kent) |
|---|---|
| EKG | Delta wave + kısa PR |
| Risk | Hızlı AF → VF dönüşebilir |
📌 AV node bypass edilir → çok hızlı ventrikül aktivasyonu
AVNRT / AVRT Mekanizması
| AVNRT | AV node içinde re-entry döngüsü |
|---|---|
| AVRT | Aksesuar yol + AV node döngüsü |
| Belirti | Paroksismal SVT |
📌 En sık taşikardi tipi: AVNRT
QT Uzaması ve Torsades de Pointes
| Neden | K⁺ kanal blokajı |
|---|---|
| İlaçlar | Amiodaron, makrolidler |
| Sonuç | Polimorfik VT |
| Risk | Ani ölüm |
📌 Torsades = “twisting QRS” → acil Mg²⁺ tedavisi
Elektrofizyoloji Klinik Özet
- ⚡ Na⁺ = hız
- ⚡ Ca²⁺ = AV iletim
- ⚡ K⁺ = repolarizasyon
- 🔁 Re-entry = taşikardi temel mekanizması
- ⚠️ WPW = aksesuar yol → ani ölüm riski
- 💀 QT uzaması = torsades
📌 Aritmilerin %80’i re-entry mekanizması ile oluşur
Patofizyoloji • Hastalıklar • Klinik Aciller • Cerrahi Temeller
Ateroskleroz Patogenezi
| Başlangıç | Endotel disfonksiyonu |
|---|---|
| Lipid birikimi | LDL intima tabakasında birikir |
| Hücresel süreç | Makrofaj → köpük hücre |
| Sonuç | Aterosklerotik plak + damar daralması |
📌 Plak rüptürü → akut MI’nin en sık nedenidir
Koroner Arter Hastalıkları
| Stabil Angina | Eforla gelir, dinlenmekle geçer |
|---|---|
| Unstabil Angina | İstirahatte de olur (MI öncüsü) |
| STEMI | Tam damar tıkanıklığı |
| NSTEMI | Subendokardiyal iskemi |
📌 STEMI = acil reperfüzyon gerektirir
Kalp Yetmezliği
| Sistolik KY | EF düşer |
|---|---|
| Diyastolik KY | Dolum bozukluğu (EF normal) |
| Sol KY | Pulmoner ödem |
| Sağ KY | Periferik ödem + JVD |
📌 Sol KY → akciğer konjesyonu
Aritmiler
| AF | Düzensiz ritim + tromboz riski |
|---|---|
| VT | Hayatı tehdit eder |
| VF | Elektriksel kaos |
| Bradiaritmi | SA node yavaşlığı |
📌 VF = acil defibrilasyon
Kapak Hastalıkları
| Mitral Stenoz | Romatizmal, LA basıncı ↑ |
|---|---|
| Mitral Yetmezlik | Sistolde geri kaçış |
| Aort Stenoz | LV hipertrofisi |
| Aort Yetmezlik | Diyastolde geri kaçış |
📌 Aort stenoz = senkop + angina + dispne
Aort Hastalıkları
| Anevrizma | Damar genişlemesi |
|---|---|
| Diseksiyon | İntima yırtığı |
| Rüptür | Hayatı tehdit eden kanama |
📌 Stanford A = cerrahi acil
Tromboz & Emboli
| Tromboz | Damar içinde pıhtı |
|---|---|
| Emboli | Pıhtı göçü |
| DVT | Derin ven trombozu |
| PE | Pulmoner emboli |
📌 Virchow triadı: staz + endotel hasarı + hiperkoagülabilite
Kardiyojenik Şok
| Neden | Genelde geniş MI |
|---|---|
| Sonuç | Düşük kardiyak output |
| Belirti | Hipotansiyon + soğuk ekstremite |
| Mortalite | Yüksek |
📌 En sık neden: LAD tıkanıklığı
Klinik Aciller
| Akut MI | ST elevasyonu |
|---|---|
| Tamponad | Kalp sıkışması |
| Masif PE | Sağ kalp yükü |
| Kardiyak Arrest | CPR gerektirir |
📌 Tamponad = Beck triadı
Cerrahi Temeller
| CABG | Koroner bypass |
|---|---|
| Valve Repair | Kapak onarımı |
| Valve Replacement | Kapak değişimi |
| ECMO | Kalp-akciğer destek |
📌 CABG greft: A. mammaria interna
Klinik Altın Kurallar
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik dönem | Diyastol |
| En acil durum | VF |
| En önemli sistem | Koroner dolaşım |
📌 Kardiyoloji = zamanla yarış
MI Lokalizasyon • Kollateral Dolaşım • İskemik Kaskad • Troponin Dinamiği
MI Lokalizasyonları ve EKG Karşılıkları
| Anterior MI | LAD tıkanıklığı → V1–V4 ST elevasyonu |
|---|---|
| Septal MI | V1–V2 → interventriküler septum |
| Lateral MI | I, aVL, V5–V6 → LCX |
| İnferior MI | II, III, aVF → RCA |
| Posterior MI | V7–V9 ST depresyon + R dalga |
📌 Anterior MI = en geniş ve en ölümcül infarkt alanı
Kollateral Dolaşım
| Tanım | Tıkalı arter yerine alternatif kan akımı |
|---|---|
| Gelişim | Kronik iskemi ile artar |
| Kaynak | Komşu koroner arter dalları |
| Koruyucu etki | MI şiddetini azaltabilir |
📌 Kollateraller = “doğal bypass sistemi”
İskemik Kaskad
| 1. Metabolik değişim | ATP ↓, laktat ↑ |
|---|---|
| 2. Diyastolik disfonksiyon | İlk mekanik bozukluk |
| 3. Sistolik disfonksiyon | Kasılma gücü azalır |
| 4. EKG değişikliği | ST depresyon / elevasyon |
| 5. Semptom | Göğüs ağrısı |
📌 Klinik semptom en geç ortaya çıkan basamaktır
Troponin Dinamikleri
| 0–3 saat | Normal veya hafif yükselme |
|---|---|
| 3–6 saat | Yükselmeye başlar |
| 12–24 saat | Peak değer |
| 5–14 gün | Yüksek kalabilir |
📌 Troponin = en spesifik miyokard hasar belirteci
MI Patofizyoloji Özeti
| Başlangıç | Aterosklerotik plak rüptürü |
|---|---|
| Tromboz | Koroner arter tıkanması |
| İskemi | O₂ eksikliği |
| Nekroz | Kalıcı miyokard kaybı |
📌 20–30 dk sonrası irreversibl hasar başlar
Klinik Korelasyon
| STEMI | Tam tıkanma |
|---|---|
| NSTEMI | Kısmi tıkanma |
| Unstabil angina | İstirahatte ağrı |
| Stabil angina | Eforla gelen ağrı |
📌 STEMI = acil PCI gerektirir
Final Koroner Özet
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik lokalizasyon | Anterior MI |
| En kritik süreç | İskemik kaskad |
| En kritik marker | Troponin |
🫀 Koroner hastalık = zaman bağımlı hücresel ölüm süreci
MI Lokalizasyonu ve Koroner Arterler
| Lokalizasyon | Arter | EKG Derivasyonu |
|---|---|---|
| Anterior MI | LAD | V1–V4 |
| İnferior MI | RCA | II, III, aVF |
| Posterior MI | LCX | V1–V3 (ST depresyon) |
📌 LAD = “ölümcül damar” (anterior MI en yüksek mortalite)
İskemik Kaskad (Zaman Sıralı)
Koroner tıkanma
↓
Metabolik bozukluk (ATP ↓)
↓
Diyastolik disfonksiyon
↓
Sistolik disfonksiyon
↓
EKG değişiklikleri
↓
Göğüs ağrısı
📌 Ağrı en geç bulgudur → erken tanı EKG + biyokimya ile olur
Troponin Dinamik Eğrisi
📌 Troponin 3–6 saatte yükselir, 7–10 gün yüksek kalabilir
Kollateral Dolaşım
| Tanım | Alternatif damar yolları |
|---|---|
| Fonksiyon | İskemiyi azaltır |
| Gelişim | Yavaş kronik stenozda artar |
| Akut MI | Kollateral yetersiz kalır |
📌 Kronik hastalarda MI daha hafif seyreder (kollateral sayesinde)
EKG – Arter Eşlemesi
| EKG Bölgesi | Arter |
|---|---|
| V1–V4 | LAD (Anterior MI) |
| II, III, aVF | RCA (İnferior MI) |
| V7–V9 | LCX (Posterior MI) |
📌 EKG = koroner anatomiyi yansıtan elektrik haritası
Klinik Final Özet
- 🫀 LAD = en ölümcül arter
- ⚡ İskemi → metabolik değişiklik ile başlar
- 📉 Troponin = altın biyobelirteç
- 🔁 Kollateral = kronik koruma mekanizması
- 📊 EKG = lokalizasyon anahtarı
📌 MI = zamanla yarışılan acil kardiyoloji durumudur
Frank-Starling • RAAS • SNS • Remodeling • NYHA Sınıflaması
Frank-Starling Mekanizması
| Preload artışı | Ventrikül dolum hacmi ↑ |
|---|---|
| Kas lif gerilimi | Kontraktilite belirli seviyeye kadar ↑ |
| Limit | Aşırı gerilme → kontraktilite ↓ |
| Kalp yetmezliği | Eğri aşağı ve sağa kayar |
📌 Kalp yetmezliğinde Frank-Starling eğrisi bozulur
Neurohormonal Aktivasyon
| RAAS | Vazokonstriksiyon + Na⁺ retansiyonu |
|---|---|
| Sempatik sistem | Kalp hızı ve kontraktilite ↑ |
| ADH | Su tutulumu ↑ |
| Sonuç | Volüm yükü + afterload artışı |
📌 Kronik aktivasyon → kalp yetmezliğini kötüleştirir
Ventriküler Remodeling
| Başlangıç | MI / basınç yükü |
|---|---|
| Dilatasyon | Ventrikül çapı artar |
| Hipertrofi | Duvar kalınlaşması |
| Sonuç | Pompa verimi düşer |
📌 Remodeling = geri dönüşü zor yapısal değişim
NYHA Sınıflaması
| NYHA I | Semptom yok |
|---|---|
| NYHA II | Hafif efor kısıtlılığı |
| NYHA III | Minimal eforla semptom |
| NYHA IV | İstirahatte semptom |
📌 NYHA IV = ileri evre kalp yetmezliği
Kalp Yetmezliği Patofizyolojisi
| Başlangıç | Pompa yetersizliği |
|---|---|
| Kompansasyon | RAAS + SNS aktivasyonu |
| Volüm yükü | Preload artışı |
| Sonuç | Konjestif kalp yetmezliği |
📌 Kompansasyon mekanizmaları uzun vadede zararlıdır
Klinik Bulgular
| Sol KY | Pulmoner ödem, dispne |
|---|---|
| Sağ KY | Periferik ödem, JVD |
| Global KY | Her iki sistem tutulumu |
| Egzersiz intoleransı | CO düşüklüğü |
📌 Sol KY → akciğer; Sağ KY → sistemik konjesyon
Final Klinik Özet
| En kritik mekanizma | Neurohormonal aktivasyon |
|---|---|
| En kritik yapı | Ventrikül remodeling |
| En kritik eğri | Frank-Starling |
| En kritik sınıflama | NYHA |
🫀 Kalp yetmezliği = adaptif mekanizmaların yıkıcı hale gelmesi
Frank-Starling Mekanizması
📌 Kalp yetmezliğinde eğri aşağı ve sağa kayar → kontraktilite azalır
RAAS Aktivasyonu
Renal perfüzyon ↓
↓
Renin salınımı
↓
Angiotensin I → II
↓
Vazokonstriksiyon + Aldosteron ↑
↓
Na⁺ + su retansiyonu
📌 RAAS = kalp yetmezliğinde kompansatuar ama zararlı sistem
Sempatik Sistem ve ADH
| Sempatik Aktivasyon | Kalp hızı ↑, kontraktilite ↑ |
|---|---|
| ADH | Su retansiyonu + vazokonstriksiyon |
| Sonuç | Preload ↑ → konjesyon |
📌 Kronik aktivasyon → kalp yorgunluğu + remodeling
Ventriküler Remodeling
| Mekanizma | Basınç + hacim yükü |
|---|---|
| Sonuç | Ventrikül dilatasyonu |
| Hücre | Miyosit hipertrofisi + fibrozis |
| Son | EF düşüşü |
📌 Remodeling = geri dönüşü zor yapısal değişim
NYHA Sınıflaması
| Sınıf I | Belirti yok |
|---|---|
| Sınıf II | Hafif eforla semptom |
| Sınıf III | Minimal eforla semptom |
| Sınıf IV | İstirahatte semptom |
📌 NYHA = kalp yetmezliği fonksiyonel evreleme sistemi
Fizyoloji Final Özet
- 📉 Frank-Starling bozulur
- 🔥 RAAS + SNS + ADH sürekli aktif
- 🫀 Ventrikül dilate olur
- 📊 EF düşer
- ⚠️ Klinik kötüleşme progresiftir
📌 Kalp yetmezliği = nörohormonal hastalık
Yoğun Bakım • İnotroplar • EKG • Şok • Cerrahi • Aciller
Yoğun Bakım (Kardiyak ICU)
| Monitorizasyon | EKG, SpO2, invaziv arter basıncı |
|---|---|
| Merkez Venöz Basınç | Sağ kalp dolum basıncı |
| İdrar Çıkışı | Perfüzyon göstergesi |
| Laktat | Doku hipoksisi göstergesi |
📌 Laktat yüksekliği = doku perfüzyon bozukluğu
İnotrop ve Vazoaktif İlaçlar
| Dobutamin | Kontraktilite ↑ (β1 agonist) |
|---|---|
| Dopamin | Düşük doz renal, yüksek doz inotrop |
| Noradrenalin | Vazokonstriksiyon ↑ |
| Adrenalin | CPR ve şok tedavisi |
📌 Şokta ilk tercih genelde noradrenalindir
İskemi-Reperfüzyon Hasarı
| İskemi | ATP azalması |
|---|---|
| Reperfüzyon | Oksijen geri gelişi |
| Mekanizma | Serbest radikal oluşumu |
| Sonuç | Hücresel hasar artışı |
📌 Reperfüzyon hasarı klinik olarak kritik olabilir
Perikard Hastalıkları
| Akut Perikardit | Göğüs ağrısı + friction rub |
|---|---|
| Effüzyon | Sıvı birikimi |
| Tamponad | Kompresyon → düşük CO |
| Konstriktif | Fibrozis → dolum kısıtlanması |
📌 Tamponad → acil perikardiyosentez
EKG Klinik Korelasyon
| ST Elevasyonu | Akut MI |
|---|---|
| ST Depresyon | İskemi |
| Q dalgası | Eski MI |
| T inversiyonu | Repolarizasyon bozukluğu |
📌 STEMI = ST elevasyonu + troponin ↑
Troponin ve Kardiyak Enzimler
| Troponin I/T | En spesifik MI marker |
|---|---|
| CK-MB | Reinfarkt takibi |
| LDH | Geç yükselir |
📌 Troponin 3–6 saat içinde yükselir
Koroner Revaskülarizasyon
| PCI | Stent ile açma |
|---|---|
| CABG | Bypass cerrahisi |
| Tromboliz | Pıhtı eritme |
| Stent | Arter açıklığı sağlar |
📌 STEMI’de ilk 90 dakika kritik
Şok Tipleri
| Kardiyojenik | Kalp pompa yetmezliği |
|---|---|
| Hipovolemik | Sıvı kaybı |
| Septik | Enfeksiyon |
| Distributif | Vazodilatasyon |
📌 Kardiyojenik şok en ölümcül formdur
Postoperatif Komplikasyonlar
| Aritmi | En sık AF |
|---|---|
| Kanama | Antikoagülasyon sonrası |
| Enfeksiyon | Sternal yara |
| Düşük CO | ICU desteği gerekir |
📌 CABG sonrası AF sık görülür
Yoğun Bakım Kritik Değerler
| MAP | > 65 mmHg |
|---|---|
| SpO2 | > 92% |
| İdrar çıkışı | > 0.5 ml/kg/saat |
| Laktat | Düşüş göstermeli |
📌 Perfüzyon = yaşam göstergesidir
Final Klinik Özet
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik zaman | İlk 60–90 dakika |
| En acil durum | VF / Arrest |
| En önemli sistem | Koroner dolaşım |
📌 Kardiyoloji = saniyelerle yarış
Sepsis • SOFA • Ventilatör • AKG • CPR Flowchart
Sepsis-3 Kriterleri
| Tanım | Enfeksiyon + organ disfonksiyonu |
|---|---|
| Klinik kriter | SOFA ≥ 2 artış |
| Septik şok | Vazopressör ihtiyacı + laktat >2 |
| Hipotansiyon | MAP < 65 mmHg |
📌 Sepsis = immün yanıtın kontrolsüz hale gelmesi
SOFA Skoru
| Respiratuvar | PaO₂/FiO₂ |
|---|---|
| Koagülasyon | Trombosit |
| Karaciğer | Bilirubin |
| Kardiyovasküler | Vazopressör ihtiyacı |
| SSS | Glasgow Koma Skoru |
| Böbrek | Kreatinin / idrar |
📌 SOFA ↑ = mortalite ↑
Ventilatör Ayarları
| FiO₂ | İnhale oksijen oranı (%21–100) |
|---|---|
| PEEP | Alveol açık tutma basıncı |
| Tidal volüm | 6–8 ml/kg (koruyucu ventilasyon) |
| RR | Solunum sayısı |
📌 Yüksek PEEP → oksijenlenme artar ama hipotansiyon yapabilir
Arter Kan Gazı (AKG) Yorumu
| pH | Asidoz <7.35 / Alkaloz >7.45 |
|---|---|
| PaCO₂ | Respiratuvar komponent |
| HCO₃⁻ | Metabolik komponent |
| PaO₂ | Oksijenlenme |
📌 İlk bak: pH → sonra respiratuvar mı metabolik mi?
AKG Hızlı Yorum Algoritması
1. pH bak (asidoz / alkaloz)
↓
2. PaCO₂ yönü → respiratuvar
3. HCO₃⁻ yönü → metabolik
↓
4. Kompansasyon var mı?
↓
5. Hipoksi var mı? (PaO₂)
📌 AKG = yoğun bakımın en kritik testi
CPR Algoritması (Flowchart)
🫀 Hasta bilinçsiz + nabız yok
↓
📞 Yardım çağır + CPR başlat
↓
🔄 Ritmi kontrol et
↓
VF / VT → DEFİBRİLASYON
Asistoli / PEA → Adrenalin + CPR
↓
2 dakikada bir ritim kontrolü
📌 Kesintisiz CPR = en önemli yaşam zinciri
Yoğun Bakım Kritik Özet
| En kritik parametre | MAP ≥ 65 mmHg |
|---|---|
| En kritik gaz | Laktat |
| En kritik cihaz | Ventilatör |
| En kritik süreç | Sepsis ilerlemesi |
🫁 Yoğun bakım = organ fonksiyonlarını yapay olarak sürdürme bilimi
Sepsis-3 Kriterleri
| Tanım | Enfeksiyon + organ disfonksiyonu |
|---|---|
| Klinik | SOFA ≥ 2 artış |
| Septic Shock | Vazopressör + laktat > 2 mmol/L |
📌 Sepsis = enfeksiyona bağlı yaşamı tehdit eden organ yetmezliği
SOFA Score (Organ Yetmezlik Skoru)
| Sistem | Parametre |
|---|---|
| Solunum | PaO₂/FiO₂ |
| Koagülasyon | Trombosit |
| Karaciğer | Bilirubin |
| Kardiyovasküler | MAP / vazopressör |
| SSS | Glasgow Coma Scale |
| Böbrek | Kreatinin / idrar |
📌 SOFA artışı = mortalite artışı
Ventilatör Ayarları
| FiO₂ | Oksijen yüzdesi (%21–100) |
|---|---|
| PEEP | Alveol açık kalma basıncı |
| Tidal Volume | 6–8 ml/kg (ARDS düşük TV) |
| Plateau Pressure | < 30 cmH₂O |
📌 ARDS’de düşük tidal volume + yüksek PEEP stratejisi
Arter Kan Gazı (ABG) Yorumlama
1. pH bak (asidoz / alkaloz)
↓
2. PaCO₂ (respiratuvar)
↓
3. HCO₃ (metabolik)
↓
4. Kompansasyon var mı?
↓
5. Oksijenasyon (PaO₂ / SatO₂)
📌 ABG = ICU’da en kritik tanı aracı
ACLS / CPR Algoritması
🫀 Kardiyak arrest
↓
CPR başla (30:2)
↓
Ritim kontrol
↓
VF / VT ?
↓
DEFİBRİLASYON + CPR
↓
Adrenalin 3–5 dk
↓
Reversible nedenleri araştır (H & T)
📌 H & T: Hipoksi, Hipovolemi, Hipo/hiperkalemi, Tamponad, Trombüs vb.
ICU Final Özet
- ⚠️ Sepsis = SOFA ≥ 2
- 🫁 Ventilatör = düşük TV + kontrollü FiO₂
- 🧪 ABG = asit-baz + oksijenasyon analizi
- 🫀 CPR = kesintisiz algoritmik yaşam desteği
📌 ICU = saniyelerin değil, algoritmaların tıbbı
AKS • HT • Şok • İlaçlar • Görüntüleme • Cerrahi
Akut Koroner Sendrom (AKS) Algoritması
| 1. Adım | Göğüs ağrısı + EKG çek |
|---|---|
| 2. Adım | ST elevasyonu var mı? |
| STEMI | PCI (ilk 90 dk) / Tromboliz |
| NSTEMI | Antikoagülan + risk değerlendirme |
| 3. Adım | Troponin takibi |
📌 AKS = zaman bağımlı acil durum
Kalp Yetmezliği Tedavi Basamakları
| 1. Basamak | ACE inhibitör / ARB |
|---|---|
| 2. Basamak | Beta bloker |
| 3. Basamak | Diüretik |
| 4. Basamak | Mineralokortikoid antagonist |
| İleri | CRT / LVAD / Transplant |
📌 HFrEF = kombine tedavi gerektirir
Antikoagülan ve Antiplatelet İlaçlar
| Aspirin | COX-1 inhibisyonu |
|---|---|
| Clopidogrel | P2Y12 blokajı |
| Heparin | Antitrombin III aktivasyonu |
| Warfarin | Vitamin K antagonisti |
| NOAC | Direkt Xa / trombin inhibitörü |
📌 MI sonrası dual antiagregan standarttır
Hipertansiyon Patofizyolojisi
| Primer HT | %90 nedeni bilinmez |
|---|---|
| RAAS sistemi | Vazokonstriksiyon + Na retansiyonu |
| Hedef organ | Kalp, beyin, böbrek |
| Komplikasyon | MI, inme, böbrek yetmezliği |
📌 Hipertansiyon = sessiz hasar
Hipertansif Acil Durum
| Tanım | ≥180/120 + organ hasarı |
|---|---|
| Beyin | İnme |
| Kalp | AKS / Kalp yetmezliği |
| Böbrek | Akut yetmezlik |
📌 IV tedavi + kontrollü düşüş gerekir
Kapak Cerrahisi Endikasyonları
| Mitral stenoz | Pulmoner HT gelişimi |
|---|---|
| Aort stenoz | Semptomatik hasta |
| Yetmezlik | EF düşüşü + dilatasyon |
| Endokardit | Kapak destrüksiyonu |
📌 Semptom + kapak hastalığı = cerrahi
Endokardit
| Neden | S. aureus en sık |
|---|---|
| Risk | Protez kapak, IV ilaç |
| Belirti | Ateş + üfürüm |
| Komplikasyon | Emboli + HF |
📌 Uzun süre IV antibiyotik gerekir
Periferik Damar Hastalıkları
| PAH | Kladikasyon |
|---|---|
| DVT | Ven trombozu |
| Varis | Venöz yetmezlik |
| PE | Pulmoner emboli |
📌 PAH = sigara + diyabet ilişkili
Kardiyak Görüntüleme
| EKO | EF + kapak analizi |
|---|---|
| Anjiyo | Altın standart damar görüntüleme |
| BT anjiyo | Non-invaziv değerlendirme |
| MR | Fonksiyon + doku |
📌 Koroner anjiyografi altın standarttır
Kalp Transplantasyonu
| Endikasyon | Son evre kalp yetmezliği |
|---|---|
| Donör | Beyin ölümü |
| İmmünsüpresyon | Rejeksiyon önleme |
| Komplikasyon | Enfeksiyon + reddetme |
📌 Transplant = son basamak tedavi
Genel Kardiyoloji Final
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik zaman | 60–90 dakika |
| En kritik olay | VF / arrest |
| En kritik sistem | Koroner dolaşım |
📌 Kardiyoloji = hızlı müdahale hayat kurtarır
ECMO • LVAD • ŞOK • ARİTMİ • POSTOPERATİF YÖNETİM
Vazoaktif İlaç Yönetim Protokolü
| İlk tercih | Noradrenalin (MAP ↑) |
|---|---|
| Kardiyak output düşük | Dobutamin eklenir |
| Şiddetli şok | Adrenalin / kombine tedavi |
| Dopamin | Seçilmiş bradikardi + hipotansiyon |
📌 Noradrenalin = kardiyojenik ve septik şokta temel ajan
Mekanik Dolaşım Destek Sistemleri
| IABP | İntra-aortik balon pompa |
|---|---|
| LVAD | Sol ventrikül destek cihazı |
| RVAD | Sağ ventrikül destek cihazı |
| ECMO | Kalp-akciğer dolaşım desteği |
📌 ECMO = geri dönüşümlü ölüm durumlarında köprü tedavi
ECMO Endikasyonları
| Refrakter kardiyojenik şok | İlaçlara yanıtsız |
|---|---|
| Postkardiyotomi | Ameliyat sonrası düşük CO |
| Masif pulmoner emboli | Sağ kalp yetmezliği |
| ECPR | Uzamış CPR sonrası destek |
📌 ECMO = zaman kazandıran yaşam destek sistemi
Akut Pulmoner Ödem
| Neden | Sol kalp yetmezliği |
|---|---|
| Belirti | Ortopne + köpüklü balgam |
| Akciğer | Alveoler sıvı dolumu |
| Aciliyet | Yoğun bakım gerektirir |
📌 En sık neden: akut MI
Bradikardi ve Taşikardi Yönetimi
| Bradikardi | Atropin → gerekirse pacemaker |
|---|---|
| SVT | Adenozin / vagal manevra |
| VT | Amiodaron / defibrilasyon |
| VF | ACİL Defibrilasyon |
📌 VF = elektriksel ölüm ritmi
Anti-aritmik İlaçlar
| Amiodaron | Geniş spektrum ritim kontrol |
|---|---|
| Lidokain | Ventriküler aritmi |
| Beta bloker | Hız kontrolü |
| Verapamil | AV nod blokajı |
📌 Amiodaron = en güçlü ritim düzenleyici ajanlardan biri
Postoperatif Kardiyak Bakım
| MAP | > 65 mmHg |
|---|---|
| İdrar çıkışı | ≥ 0.5 ml/kg/saat |
| Kanama | Dren takibi |
| Ritim | AF en sık komplikasyon |
📌 Erken mobilizasyon komplikasyonları azaltır
Sepsis ve Kardiyak Etki
| Vazodilatasyon | SVR düşer |
|---|---|
| Taşikardi | Kompansasyon |
| Myokard depresyonu | CO düşer |
| Şok | Multiorgan yetmezliği |
📌 Sepsis = distributif şokun en ağır formu
Kalp Transplantasyonu
| Endikasyon | Son evre kalp yetmezliği |
|---|---|
| Donör | Beyin ölümü |
| İmmünsüpresyon | Rejeksiyon önleme |
| Komplikasyon | Enfeksiyon + reddetme |
📌 Transplant = son tedavi basamağı
Genel Klinik Final Çerçeve
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik olay | VF / kardiyak arrest |
| En kritik zaman | 60–90 dakika |
| En kritik sistem | Koroner dolaşım |
📌 Kardiyoloji = saniyelerle yarışılan tıp dalı
CABG • Kardiyopleji • Greft seçimi • Sternotomi • Post-op yönetim
On-Pump vs Off-Pump CABG
| On-Pump CABG | Kalp-akciğer makinesi kullanılır (CPB) |
|---|---|
| Off-Pump CABG | Kalp atarken bypass yapılır |
| On-Pump avantaj | Stabil cerrahi alan |
| Off-Pump avantaj | ↓ nörolojik ve inflamatuvar komplikasyon |
| Dezavantaj | Off-pump teknik zorluk + inkomplet revaskülarizasyon |
📌 On-pump = standart; Off-pump = seçilmiş hastada
Kardiyopleji Tipleri
| Kristalloid | Basit solüsyon, düşük maliyet |
|---|---|
| Kan kardiyoplejisi | Oksijen taşıma kapasitesi yüksek |
| Soğuk kardiyopleji | Metabolizmayı azaltır |
| Warm (sıcak) | Reperfüzyon koruması |
📌 Kan kardiyoplejisi → en fizyolojik koruma
Sternal Cerrahi Teknikler
| Median sternotomi | En sık kullanılan yaklaşım |
|---|---|
| Parsiyel sternotomi | Minimal invaziv seçenek |
| Hemisternotomi | Kapak cerrahilerinde |
| Kapama | Çelik tel sütür (sternal wiring) |
📌 Sternal stabilite = enfeksiyon riskini belirler
Postoperatif Dren Yönetimi
| Mediastinal dren | Kalp çevresi kan ve sıvı takibi |
|---|---|
| Plevral dren | Akciğer boşluğu drenajı |
| Normal kanama | İlk 6 saatte azalan drenaj |
| Alarm durum | >200 ml/saat kanama |
📌 Ani dren artışı → re-operasyon düşün
Greft Seçimi Karşılaştırma
| LIMA (A. mammaria interna) | En uzun patensi, altın standart |
|---|---|
| Vena saphena magna | Kolay alınır ama uzun dönem tıkanma riski yüksek |
| Radial arter | Arteriyel basınca dayanıklı, orta-uzun patensi |
| Gastroepiploik arter | Seçilmiş olgular |
📌 LIMA → LAD bypass için 1. tercih
Greft Fizyolojisi
| Arteriyel greft | Vazospazm riski ama uzun ömür |
|---|---|
| Venöz greft | Yüksek akım ama erken ateroskleroz |
| Endotel yapısı | Arteriyel greft daha dayanıklı |
📌 Uzun dönem sonuç = arteriyel greft lehine
Postoperatif Kardiyak Cerrahi Bakım
| Hemodinami | MAP ≥ 65 mmHg |
|---|---|
| Ritim | AF en sık komplikasyon |
| Ventilasyon | Erken ekstübasyon hedefi |
| İdrar çıkışı | ≥0.5 ml/kg/saat |
📌 Erken mobilizasyon mortaliteyi azaltır
Cerrahi Komplikasyonlar
| Kanama | En sık erken komplikasyon |
|---|---|
| Sternal enfeksiyon | Derin yara enfeksiyonu ciddi |
| Greft oklüzyonu | Erken MI nedeni |
| Düşük CO | ICU destek gerektirir |
📌 En ölümcül komplikasyon: düşük kardiyak output
Final Cerrahi Özet
| Altın greft | LIMA |
|---|---|
| Altın damar | LAD |
| Altın teknik | On-pump CABG |
| En kritik dönem | Post-op ilk 24 saat |
🫀 Kardiyak cerrahi = milimetrik teknik + kritik zaman yönetimi
Karotis • Aort anevrizma • Endovasküler stent • Varis • Bypass prensipleri
Karotis Arter Stenozu
| Tanım | Karotis arter lümen daralması |
|---|---|
| Neden | Ateroskleroz |
| Klinik | Geçici iskemik atak (TIA), inme |
| Tanı | Duplex USG, BT anjiyo |
| Tedavi | Endarterektomi / stent |
📌 %70 üzeri stenoz → cerrahi aday
Aort Anevrizma Tipleri
| AAA | Abdominal aort anevrizması |
|---|---|
| TAA | Torasik aort anevrizması |
| Fusiform | Simetrik genişleme |
| Sakküler | Asimetrik balonlaşma |
| Rüptür riski | >5.5 cm AAA yüksek risk |
📌 AAA en sık infrarenal segmentte görülür
Endovasküler Stent-Graft
| EVAR | Abdominal aort stent greft |
|---|---|
| TEVAR | Torasik aort stent greft |
| Avantaj | Minimal invaziv, düşük mortalite |
| Risk | Endoleak, migrasyon |
📌 EVAR = açık cerrahiye alternatif modern yaklaşım
Varis Cerrahisi
| Neden | Venöz kapak yetmezliği |
|---|---|
| Klinik | Bacak ağrısı, ödem, görünür venler |
| Tedavi | Stripping, lazer ablasyon |
| Skleroterapi | Kimyasal damar kapatma |
📌 Varis = kronik venöz hipertansiyon sonucu
Damar Bypass Prensipleri
| Amaç | Tıkalı damarı bypass etmek |
|---|---|
| Greft | Vena saphena / arteriyel greft |
| Akım prensibi | Proksimal → distal perfüzyon |
| En önemli faktör | Distal yatak açıklığı |
📌 Bypass başarısı = iyi distal damar + iyi greft
Karotis Cerrahisi (Endarterektomi)
| İşlem | Plak çıkarılması |
|---|---|
| Endikasyon | Semptomatik %70+ stenoz |
| Komplikasyon | İnme, sinir hasarı |
| Alternatif | Karotis stent |
📌 Karotis cerrahisi = stroke önleme cerrahisi
Aort Cerrahisi
| Açık cerrahi | Greft ile damar değişimi |
|---|---|
| Endovasküler | Stent graft yerleştirme |
| Aciliyet | Rüptür = cerrahi acil |
| Diseksiyon | Intimal yırtık + false lumen |
📌 Stanford A diseksiyon = en ölümcül vasküler acil
Vasküler Patofizyoloji
| Ateroskleroz | En temel süreç |
|---|---|
| Tromboz | Lümen tıkanması |
| Emboli | Distal tıkanma |
| Anevrizma | Damar duvar zayıflığı |
📌 Vasküler hastalık = akım + basınç + duvar bozukluğu
Final Vasküler Özet
| En kritik damar | Aorta |
|---|---|
| En kritik hastalık | Anevrizma rüptürü |
| En kritik cerrahi | EVAR / TEVAR |
| En kritik risk | İnme (karotis hastalığı) |
🩸 Vasküler cerrahi = akımın yeniden yapılandırılması sanatı
On-Pump vs Off-Pump CABG
| Özellik | On-Pump CABG | Off-Pump CABG |
|---|---|---|
| Kalp durumu | Kalp durdurulur | Çalışan kalp |
| CPB | Kardiyopulmoner bypass kullanılır | Kullanılmaz |
| Stabilite | Daha stabil cerrahi alan | Teknik olarak zor |
| Komplikasyon | Inflamasyon, emboli riski | Daha az sistemik yan etki |
📌 On-pump = daha kontrollü; Off-pump = daha fizyolojik ama teknik zor
Kardiyopleji Tipleri
| Cold Blood Cardioplegia | Kan + soğuk → metabolizma ↓ |
|---|---|
| Crystalloid Cardioplegia | Elektrolit solüsyonu |
| Antegrad | Aort kökünden verilir |
| Retrograd | Koroner sinüs üzerinden |
📌 Amaç: miyokardı “enerji sıfır” durumuna getirip korumak
Greft Karşılaştırması
| Greft | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|
| LIMA (Internal Mammary) | En yüksek uzun dönem patensi | Diseksiyon zor |
| Radial Arter | Arteriyel, iyi dayanıklılık | Vazospazm riski |
| Vena Saphena | Kolay elde edilir | Daha düşük uzun dönem açıklık |
📌 LIMA → LAD bypass için altın standart
Median Sternotomi Tekniği
Cilt insizyonu (sternum orta hat)
↓
Sternum tester ile kesilir
↓
Perikard açılır
↓
Kalp ve büyük damarlar ekspoze edilir
↓
Bypass / kapak cerrahisi yapılır
↓
Sternal tel ile kapama
📌 En kritik komplikasyon: sternal enfeksiyon
Post-Operatif Dren Yönetimi
| Normal drenaj | İlk saatlerde artış, sonra azalır |
|---|---|
| Aşırı kanama | >200 ml/saat → alarm |
| Koagülopati | PT/INR kontrol |
| Re-op indikasyon | Sürekli yüksek dren + hemodinamik bozulma |
📌 CABG sonrası kanama = en kritik erken komplikasyon
Post-Op Kanama Algoritması
↑ Drenaj fark edildi
↓
Koagülasyon testleri (INR, aPTT)
↓
Trombosit / fibrinojen kontrol
↓
Medikal düzeltme (FFP / trombosit)
↓
Devam ediyorsa → cerrahi revizyon
📌 Erken müdahale = mortaliteyi dramatik azaltır
Kardiyak Cerrahi Final Özet
- 🫀 LIMA = en iyi greft
- ⚙️ On-pump = stabil ama sistemik yan etki
- 🫁 Kardiyopleji = miyokard koruma stratejisi
- 🔪 Sternotomi = ana cerrahi giriş yolu
- 🩸 Drenaj = erken komplikasyon göstergesi
📌 Kardiyak cerrahi = teknik + fizyoloji + hız kombinasyonu
Hemodinamik • Oksijen Transportu • Şok • Skorlar • ACLS
Hemodinamik Monitorizasyon (Swan-Ganz)
| PAWP | Sol atriyum dolum basıncı |
|---|---|
| CVP | Sağ atriyum basıncı |
| Cardiac Output | Kalp debisi |
| SVR | Sistemik vasküler direnç |
📌 PAWP ↑ → sol kalp yetmezliği göstergesi
Oksijen Dağıtımı (DO₂)
| DO₂ | O₂ taşınma kapasitesi |
|---|---|
| CO | Kardiyak output |
| Hb | Hemoglobin |
| SaO₂ | Oksijen satürasyonu |
📌 DO₂ düşerse → doku hipoksisi + laktat artışı
Kardiyomiyopatiler
| Dilate KMP | EF ↓, ventrikül geniş |
|---|---|
| Hipertrofik KMP | Septal kalınlaşma |
| Restriktif KMP | Dolum bozukluğu |
| ARVC | Sağ ventrikül fibrozisi |
📌 Genç ani ölüm → HCM önemli neden
Konjenital Kalp Hastalıkları
| ASD | Atriyal septal defekt |
|---|---|
| VSD | Ventriküler septal defekt |
| PDA | Duktus arteriozus açıklığı |
| Tetraloji Fallot | Siyanotik hastalık |
📌 Sağdan sola şant = siyanoz
Kapak Cerrahisi Teknikleri
| Mitral tamir | Annüloplasti |
|---|---|
| Aort replasmanı | Kapak değişimi |
| TAVI | Kateter ile kapak |
| Minimal invaziv | Küçük kesi |
📌 TAVI = yüksek riskli hastada alternatif
Koroner Fizyoloji
| Akım | Diyastolde maksimum |
|---|---|
| O₂ tüketimi | Çok yüksek |
| Taşikardi | Dolumu azaltır |
| Stres | O₂ ihtiyacını artırır |
📌 Diyastol kısalması = iskemi
Şokta Laboratuvar
| Laktat | ↑ |
|---|---|
| pH | Asidoz |
| Kreatinin | ↑ |
| AST/ALT | Organ hasarı |
📌 Şok = multiorgan hipoperfüzyon
Kardiyak Skorlamalar
| GRACE | AKS mortalite |
|---|---|
| TIMI | MI risk |
| CHA₂DS₂-VASc | AF emboli riski |
| HAS-BLED | Kanama riski |
📌 Skor = klinik karar destek sistemi
Kalp Cerrahisi Komplikasyonları
| Kanama | En sık erken komplikasyon |
|---|---|
| Aritmi | AF |
| Low output | Pompa yetmezliği |
| Enfeksiyon | Sternal yara |
📌 Düşük CO = en kritik mortalite nedeni
Asit-Baz Bozuklukları
| Metabolik asidoz | Şok |
|---|---|
| Respiratuvar asidoz | Hipoventilasyon |
| Metabolik alkaloz | Diüretik |
| Respiratuvar alkaloz | Hiperventilasyon |
📌 Laktat = en kritik hipoksi göstergesi
İleri Yaşam Desteği (ACLS)
| VF / VT | Defibrilasyon |
|---|---|
| Asistoli | CPR + adrenalin |
| PEA | Neden tedavi |
| Hava yolu | Oksijen / entübasyon |
📌 CPR kesintisiz olmalı
Final Klinik Özet
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik ritim | VF |
| En kritik zaman | 0–90 dk |
| En kritik olay | Kardiyak arrest |
📌 Kardiyoloji = saniyelerle yarış
Abdominal ve Torasik Aort Anevrizması (AAA / TAA)
| AAA | Abdominal aortta genişleme (>3 cm) |
|---|---|
| TAA | Torakal aort genişlemesi |
| Rüptür riski | Çap arttıkça exponentially artar |
| Cerrahi endikasyon | >5.5 cm (AAA) |
📌 AAA = “sessiz ölümcül genişleme”
Aort Diseksiyonu
| Stanford A | Ascendan aorta (ACİL cerrahi) |
|---|---|
| Stanford B | Descendan aorta (medikal / endovasküler) |
| DeBakey I | Ascendan + distal yayılım |
| DeBakey II | Sadece ascendan |
| DeBakey III | Descendan aorta |
📌 Aort diseksiyonu = “en ölümcül damar acillerinden biri”
Karotis Stenoz ve Endarterektomi
Ateroskleroz → karotis daralması
↓
TIA / inme riski
↓
Doppler / BT anjiyo ile değerlendirme
↓
Endarterektomi (plak çıkarma)
📌 %70 üzeri stenoz → cerrahi endikasyon
Varis Cerrahisi
| Neden | Venöz kapak yetmezliği |
|---|---|
| Belirti | Dilatasyon + ağrı + ödem |
| Stripping | Safen ven çıkarılması |
| Endovenöz lazer | Minimal invaziv ablasyon |
📌 Varis = kronik venöz yetmezlik sonucu
Endovasküler Stent Graft
Femoral arter giriş
↓
Kateter ile stent ilerletme
↓
Anevrizma bölgesine yerleştirme
↓
Damar içi izolasyon (rüptür önleme)
📌 EVAR = açık cerrahiye minimal invaziv alternatif
Periferik Bypass Prensipleri
| Amaç | Tıkalı damarı bypass etmek |
|---|---|
| Greft | Vena saphena / sentetik graft |
| Proksimal anastomoz | Sağlam arter |
| Distal anastomoz | Distal açık damar |
📌 Bypass = “kan akımına alternatif yol açma cerrahisi”
Vasküler Cerrahi Final Özet
- 🫀 AAA = sessiz rüptür riski
- ⚠️ Aort diseksiyonu = acil ölüm riski
- 🧠 Karotis stenoz = inme nedeni
- 🦵 Varis = kronik venöz hastalık
- 🩸 EVAR = modern minimal invaziv çözüm
- 🔁 Bypass = alternatif dolaşım oluşturma
📌 Vasküler cerrahi = zaman + anatomi + hassas teknik
ACE inhibitörleri • Beta bloker • Antikoagülan • Trombolitikler
ACE İnhibitörleri
| Mekanizma | Angiotensin I → Angiotensin II dönüşümünü inhibe eder |
|---|---|
| Etki | Vazodilatasyon + afterload ↓ + aldosteron ↓ |
| Kalp yetmezliği | Remodeling’i azaltır |
| Yan etki | Kuru öksürük, hiperkalemi, anjiyoödem |
| Örnek | Enalapril, Lisinopril, Ramipril |
📌 ACE inhibitörü = HFrEF temel tedavi taşı
Beta Bloker Sınıfları
| Selektif β1 | Metoprolol, Bisoprolol, Atenolol |
|---|---|
| Non-selektif | Propranolol |
| Alfa + beta blok | Carvedilol, Labetalol |
| Etki | Kalp hızı ↓, kontraktilite ↓, O₂ tüketimi ↓ |
| Endikasyon | MI, HT, aritmi, KY |
📌 Beta bloker = miyokard O₂ tüketimini azaltır
Antikoagülan Karşılaştırma
| Heparin | Antitrombin III aktivasyonu (IV hızlı etki) |
|---|---|
| LMWH | Enoksaparin – daha stabil, subkutan |
| Warfarin | Vitamin K antagonisti (yavaş başlangıç) |
| DOAC (NOAC) | Direkt Xa / trombin inhibitörü |
| Avantaj | DOAC → rutin INR takibi gerekmez |
📌 Heparin = akut; Warfarin = kronik; DOAC = modern standart
Trombolitik Ajanlar
| Alteplaz (tPA) | Fibrine spesifik, en sık STEMI tedavisi |
|---|---|
| Streptokinaz | Non-spesifik, immün reaksiyon riski |
| TENekteplaz | Uzun etkili tPA analoğu |
| Reteplaz | Bolus uygulanabilir |
📌 Alteplaz = modern tromboliz standardı
Farmakodinamik Etkiler
| Afterload ↓ | ACE inhibitör + ARB |
|---|---|
| Preload ↓ | Diüretikler |
| HR ↓ | Beta bloker |
| Clot inhibition | Antikoagülan + antiagregan |
📌 Kombine tedavi = kardiyoproteksiyonun temeli
Klinik Kullanım Özet
| MI | Beta bloker + antiplatelet + ACE |
|---|---|
| Kalp yetmezliği | ACE + beta bloker + diüretik |
| AF | Antikoagülan + beta bloker |
| STEMI | Trombolitik / PCI |
📌 Farmakoloji = klinik kararın temel taşı
Final Farmakoloji Özet
| En kritik grup | ACE inhibitörleri |
|---|---|
| En hızlı etki | Heparin |
| En güçlü reperfüzyon | tPA (Alteplaz) |
| En kardiyoprotektif | Beta bloker |
💊 Kardiyoloji farmakolojisi = hemodinami kontrol bilimi
ACE İnhibitörleri (Derin Mekanizma)
| Mekanizma | Anjiyotensin I → II dönüşümünü inhibe eder |
|---|---|
| Bradikinin etkisi | Yıkım azalır → ↑ vazodilatasyon |
| Yan etki | Öksürük + anjiyoödem |
| Fayda | Afterload ↓, remodeling ↓ |
📌 Bradikinin artışı ACE inhibitörlerinin hem fayda hem yan etkisini oluşturur
Beta Bloker Sınıfları
| Selektif (β1) | Metoprolol, Bisoprolol |
|---|---|
| Non-selektif | Propranolol |
| Mixed (α + β) | Carvedilol, Labetalol |
📌 Kardiyovasküler hastalıkta β1 selektif ajanlar tercih edilir
Antikoagülan Karşılaştırma
| İlaç | Mekanizma | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|---|
| Heparin | Antitrombin III aktivasyonu | Hızlı etki | IV kullanım + HIT riski |
| Warfarin | Vitamin K antagonisti | Oral kullanım | INR takibi gerekli |
| NOAC | Direkt Xa / trombin inhibisyonu | Sabir doz | Pahalı |
📌 NOAC = modern antikoagülasyon standardı
Trombolitik Ajanlar
Alteplaz (tPA)
↓ fibrin-spesifik
Streptokinaz
↓ immün reaksiyon riski
Tenekteplaz
↓ daha uzun yarı ömür
📌 STEMI’de erken tromboliz hayat kurtarıcıdır
Farmakoloji – Fizyoloji Entegrasyonu
| ACE inhibitör | Afterload ↓ + remodeling ↓ |
|---|---|
| Beta bloker | Kalp hızı ↓ + O₂ tüketimi ↓ |
| Antikoagülan | Tromboz oluşumu ↓ |
| Trombolitik | Mevcut trombüsü parçalar |
📌 Farmakoloji = hemodinamiği moleküler düzeyde kontrol eder
Final Farmakoloji Özet
- 🫀 ACE inhibitör → bradikinin ↑ → vazodilatasyon
- ⚙️ Beta bloker → kalp yükünü azaltır
- 🩸 Antikoagülan → pıhtı oluşumunu engeller
- 💥 Trombolitik → mevcut pıhtıyı çözer
📌 Kardiyovasküler farmakoloji = yaşam ve ölüm arasındaki dengeyi kontrol eder
Kalp Şeması • EKG • İskemik Kaskad • Flowchart
Kalp Anatomik Şema
EKG (P-QRS-T Kompleks)
İskemik Kaskad Flowchart
Görsel Sistem Klinik Özet
- 🫀 Kalp: 4 odacıklı pompa sistemi
- 📈 EKG: elektriksel aktivite haritası
- ⚠️ İskemi: metabolik → elektriksel → mekanik bozulma
- 🔴 MI: irreversible hücre ölümü
Koroner Arter Haritası
📌 LAD = anterior duvar / en kritik damar
Kardiyak İletim Sistemi
📌 AV node = fizyolojik “elektrik gecikme kapısı”
Aort ve Major Dallar
📌 Aort = tüm sistemik dolaşımın ana kaynağı
Koroner Segment Dağılımı
📌 Segment analiz = PCI planlamasında kritik
Ventilasyon / Perfüzyon (V/Q)
📌 V/Q mismatch = hipoksemi ana nedeni
Görsel Atlas Final Özet
- 🫀 Koroner sistem = LAD merkezli kritik yapı
- ⚡ İletim sistemi = elektriksel koordinasyon
- 🩸 Aort = sistemik dağıtım hattı
- 🫁 V/Q = oksijenasyon dengesi
📌 Klinik tıp = anatomi + fizyoloji + görsel harita birleşimidir
🫀 Kardiyovasküler İmmünoloji & İnflamasyon
Endotel İnflamasyonu (Ateroskleroz Başlangıcı)
| İlk olay | Endotel disfonksiyonu |
|---|---|
| Tetikleyici | HT, sigara, hiperlipidemi |
| Sonuç | NO ↓ → vazokonstriksiyon |
| Hücresel yanıt | Monosit adezyonu |
📌 Endotel hasarı = aterosklerozun “başlatıcı olayı”
İnflamatuvar Sitokinler
| IL-1 | Endotel aktivasyonu + ateş |
|---|---|
| IL-6 | Akut faz yanıtı (CRP ↑) |
| TNF-α | Apoptoz + vasküler inflamasyon |
📌 Sitokinler → plak stabilitesini belirler
CRP (C-Reaktif Protein)
| Kaynak | Karaciğer |
|---|---|
| Uyarı | IL-6 |
| Klinik anlam | Inflamasyon / kardiyovasküler risk |
| Yüksek CRP | Plak rüptür riski ↑ |
📌 CRP = subklinik inflamasyon göstergesi
Aterotromboz Mekanizması
| 1 | Plak rüptürü |
|---|---|
| 2 | Kollajen açığa çıkar |
| 3 | Trombosit aktivasyonu |
| 4 | Trombin oluşumu |
| 5 | Oklüzyon (MI / inme) |
📌 MI’nin temel mekanizması = inflamasyon + tromboz
Greft Rejeksiyonu (Transplant İmmünolojisi)
| Hiperakut | Antikor aracılı (dakikalar) |
|---|---|
| Akut | T hücre aracılı (günler-haftalar) |
| Kronik | Fibrozis + damar daralması |
📌 Kronik rejeksiyon = en sık greft kaybı nedeni
Klinik Özet
| Temel süreç | İnflamasyon + endotelyal hasar |
|---|---|
| Ana hücre | Makrofaj |
| Ana mediyatör | TNF-α |
| Son sonuç | Aterotrombotik olay |
📌 Kardiyovasküler hastalık = inflamatuvar hastalıktır
🧬 Mikrocerrahi + Doku İyileşmesi
Yara İyileşmesi Fazları
| 1. İnflamasyon | Hemostaz + nötrofil göçü |
|---|---|
| 2. Proliferasyon | Fibroblast aktivasyonu + kolajen sentezi |
| 3. Remodeling | Tip III → Tip I kolajen dönüşümü |
📌 En kritik faz: proliferasyon (doku gücünü belirler)
Sternal İyileşme Biyolojisi
| İlk günler | Inflamasyon + hematom |
|---|---|
| 1–3 hafta | Fibroblast proliferasyonu |
| 6–8 hafta | Kemik kaynaması (osteoblast aktivitesi) |
| Risk | Enfeksiyon → mediastinit |
📌 Sternal enfeksiyon = kalp cerrahisinin en ağır komplikasyonu
Anastomoz İyileşmesi
| İlk aşama | Fibrin köprü oluşumu |
|---|---|
| Orta faz | Endotel hücre migrasyonu |
| Geç faz | Damar duvarı yeniden yapılanma |
| Başarı faktörü | Kan akımı + minimal gerilim |
📌 Mikrocerrahide “gerilimsiz anastomoz” altın kuraldır
Greft Patensi (Uzun Dönem Açıklık)
| LIMA (Internal mammary artery) | En yüksek patensi (%90+ 10 yıl) |
|---|---|
| Radial arter | Orta-yüksek patensi |
| Vena saphena | Daha düşük uzun dönem açıklık |
| Risk faktörleri | Ateroskleroz + tromboz |
📌 Arter greftler > ven greftler (uzun dönem başarı)
Mikrocerrahi Temel Prensipler
| Damar çapı | < 3 mm (mikro düzey) |
|---|---|
| Optik büyütme | Mikroskop kullanımı |
| Sütür | 6-0 / 8-0 / 10-0 iplikler |
| Başarı faktörü | Minimal travma + hassas hizalama |
📌 Mikrocerrahi = milimetre altı hassasiyet
Klinik Özet
| En kritik süreç | Proliferasyon fazı |
|---|---|
| En kritik yapı | Endotel hücreleri |
| En kritik risk | Enfeksiyon |
| En kritik başarı faktörü | Kan akımı + gerilimsizlik |
📌 Cerrahi başarı = biyoloji + teknik hassasiyet birleşimi
🩸 Kanama + Koagülasyon Sistemi
Koagülasyon Kaskadı
| İntrinsik yol | XII → XI → IX → X aktivasyonu |
|---|---|
| Ekstrinsik yol | Doku faktörü (TF) → VII → X aktivasyonu |
| Ortak yol | X → II (trombin) → fibrin oluşumu |
| Sonuç | Stabil fibrin pıhtı |
📌 Ekstrinsik yol = hızlı yanıt sistemi
Trombosit Fonksiyonu
| Adhezyon | Von Willebrand faktör aracılı |
|---|---|
| Aktivasyon | ADP + TXA₂ salınımı |
| Agregasyon | GPIIb/IIIa reseptörleri |
| Sonuç | Primer hemostaz |
📌 Aspirin → TXA₂ inhibisyonu
Fibrinoliz Sistemi
| Plazminojen | İnaktif form |
|---|---|
| tPA | Plazminojeni aktive eder |
| Plazmin | Fibrini parçalar |
| Sonuç | Pıhtı çözülmesi |
📌 tPA = STEMI trombolitik tedavinin temel ajanı
DIC (Dissemine İntravasküler Koagülasyon)
| Başlangıç | Kontrolsüz koagülasyon aktivasyonu |
|---|---|
| Sonuç | Hem tromboz hem kanama |
| Trombosit | Düşer |
| Fibrin | Artar (mikrotromboz) |
📌 DIC = “tükenme koagülopatisi”
Koagülasyon Testleri
| PT / INR | Ekstrinsik yol (Warfarin takibi) |
|---|---|
| aPTT | İntrinsik yol (Heparin takibi) |
| ACT | Ameliyat sırasında hızlı kontrol |
| Fibrinojen | DIC ve kanama değerlendirmesi |
📌 INR ↑ → kanama riski ↑
Klinik Yorumlama
| PT uzamış | Warfarin etkisi / karaciğer hastalığı |
|---|---|
| aPTT uzamış | Heparin / intrinsik yol bozukluğu |
| INR yüksek | Antikoagülasyon fazla |
| ACT yüksek | Cerrahi kanama riski |
📌 Laboratuvar = klinik kararın temelidir
Klinik Özet
| Primer sistem | Trombosit + koagülasyon |
|---|---|
| En kritik faktör | Trombin |
| En kritik risk | DIC |
| En kritik denge | Kanama ↔ tromboz |
📌 Hemostaz = hassas biyolojik denge sistemi
🫀 Kardiyak Cerrahi – Teknik Operasyon Mantığı
Kardiyopulmoner Bypass (CPB) Devresi
| Venöz kanül | Sağ atriyum → venöz dönüş |
|---|---|
| Rezervuar | Kan toplama ve dengeleme |
| Oksijenatör | CO₂ atılımı + O₂ eklenmesi |
| Pompa | Non-pulsatil akım sağlar |
| Arteriyel hat | Aorta geri infüzyon |
📌 CPB = kalp ve akciğerin geçici olarak devre dışı bırakılması
Aort Klempleme Teknikleri
| Proksimal klemp | Asendan aort kontrolü |
|---|---|
| Distal klemp | Koroner perfüzyon kontrolü |
| Cross-clamp | Kalp tamamen durdurulur |
| Parsiyel klemp | Bypass sırasında akım korunur |
📌 Cross-clamp → kardiyopleji ile kalp arrest edilir
Koroner Bypass Greft Teknikleri
| LIMA (Left Internal Mammary) | En yüksek uzun dönem açıklık (%90+ 10 yıl) |
|---|---|
| Radial arter | Vazospazm riski, arteriyel greft |
| Saphenous ven | Kolay alınır, daha düşük patensi |
| Sequential graft | Tek greftle birden fazla distal anastomoz |
📌 Altın standart: LIMA → LAD
Anastomoz Teknikleri
| End-to-side | Greft ucu → koroner arter yan duvar |
|---|---|
| Side-to-side | Yan yana bağlantı (sequential bypass) |
| End-to-end | Uç uca damar değişimi |
Cerrahi akış:
1. Arteriotomi açılır
2. Heparinize alan hazırlanır
3. 7-0 / 8-0 prolene sütür
4. Posterior duvar → sürekli dikiş
5. Anterior kapanış
Sütür Materyalleri (Kalp Cerrahisi)
| Prolene | Non-absorbable, vasküler cerrahi standardı |
|---|---|
| Vicryl | Absorbable, yumuşak doku |
| PTFE | Greft + vasküler patch materyali |
| Silk | Ligasyon amaçlı |
📌 Vasküler anastomozda altın standart: Prolene 7-0 / 8-0
Isı Yönetimi ve Hipotermi Cerrahisi
| Mild hipotermi | 32–35°C |
|---|---|
| Orta hipotermi | 28–32°C |
| Derin hipotermi | <28°C |
| Amaç | Metabolik hızı düşürmek |
📌 Hipotermi = organ koruma stratejisi (özellikle CPB sırasında)
Cerrahi Teknik Final Mantık
| En kritik adım | CPB kurulumu |
|---|---|
| En kritik greft | LIMA |
| En kritik dikiş | Prolene 7-0 |
| En kritik süreç | Kardiyoplejik arrest |
📌 Kalp cerrahisi = “kontrollü ölüm ve kontrollü geri dönüş”
🫀 Damar Fizyolojisi – Vasküler Temel Çekirdek
Shear Stress ve Endotelyal Yanıt
| Shear stress | Kan akımının endotel yüzeyine uyguladığı kuvvet |
|---|---|
| Artmış shear | Nitric oxide (NO) üretimini artırır |
| Düşük shear | Ateroskleroz gelişimini tetikler |
| Endotel yanıt | Vazodilatasyon / inflamasyon dengesi |
📌 Düşük shear stress bölgeleri → aterosklerozun başladığı yerlerdir
Laplace Kanunu ve Anevrizma Mekaniği
| Formül | T = P × r / (2h) |
|---|---|
| Basınç (P) | Damar içi tansiyon |
| Yarıçap (r) | Damar genişledikçe artar |
| Duvar kalınlığı (h) | İncelme → gerilim artışı |
T = (P × r) / (2h)
📌 Anevrizma büyüdükçe duvar gerilimi katlanarak artar → rüptür riski yükselir
Arter vs Ven Histolojik Farklar
| Arter | Kalın media tabakası, elastik lif yoğun |
|---|---|
| Ven | İnce duvar, geniş lümen |
| Basınç | Arter yüksek, ven düşük |
| Kapak | Venlerde var, arterlerde yok |
📌 Arter = basınca dayanır | Ven = hacim depolar
Kollateral Dolaşım Gelişimi
| Başlangıç | Kronik darlık → hipoksi |
|---|---|
| Stimulus | VEGF ve büyüme faktörleri |
| Angiogenez | Yeni damar oluşumu |
| Remodeling | Damar çapı genişler |
📌 Yavaş gelişen tıkanıklık → daha iyi kollateral gelişimi
Vasküler Fizyoloji Klinik Özet
| En kritik mekanizma | Shear stress |
|---|---|
| En kritik yasa | Laplace kanunu |
| En kritik hücre | Endotel |
| En kritik süreç | Angiogenez |
📌 Vasküler cerrahi = “akım fiziği + damar duvar biyolojisi” birleşimidir
🫀 Kardiyovasküler Görsel Atlas Katmanı
Koroner Damar Segment Haritası
LAD
• Proksimal LAD
• Mid LAD
• Distal LAD
• D1 / D2 diagonal dallar
📌 Anterior MI
• Proksimal LAD
• Mid LAD
• Distal LAD
• D1 / D2 diagonal dallar
📌 Anterior MI
LCX
• Obtus marginal 1–3
• Posterolateral dallar
📌 Lateral / posterior MI
• Obtus marginal 1–3
• Posterolateral dallar
📌 Lateral / posterior MI
RCA
• Acute marginal
• PDA (posterior descending)
• PLV dalları
📌 İnferior MI
• Acute marginal
• PDA (posterior descending)
• PLV dalları
📌 İnferior MI
Dominans
• %70 sağ dominans
• %10 sol dominans
• %20 kodominans
• %70 sağ dominans
• %10 sol dominans
• %20 kodominans
Aort ve Dallanma Şeması
Sol ventrikül
↓
Asendan aorta
↓
Aort arkı:
├─ Brachiocephalic trunk
│ ├─ Sağ karotis
│ └─ Sağ subklavian
├─ Sol karotis
└─ Sol subklavian
↓
Desendan aorta
↓
Abdominal aorta
├─ Renal arterler
├─ Mesenterik arterler
└─ İliak arterler
📌 Aort arkı = beyin + üst ekstremite perfüzyon merkezi
Kalp İletim Sistemi Diyagramı
SA Node (pacemaker)
↓
Atriyum depolarizasyon
↓
AV Node (gecikme noktası)
↓
His demeti
↓
Sağ / Sol dal
↓
Purkinje lifleri
↓
Ventrikül kontraksiyonu
📌 AV node = fizyolojik gecikme → ventrikül dolumu sağlar
MI Lokalizasyon – EKG Haritası
Anterior MI
LAD
V1–V4 ST ↑
📌 En yüksek mortalite
LAD
V1–V4 ST ↑
📌 En yüksek mortalite
İnferior MI
RCA
II, III, aVF ST ↑
RCA
II, III, aVF ST ↑
Lateral MI
LCX
I, aVL, V5–V6 ST ↑
LCX
I, aVL, V5–V6 ST ↑
Posterior MI
LCX / RCA
ST ↓ V1–V3 + R ↑
LCX / RCA
ST ↓ V1–V3 + R ↑
Şok Tipleri Flowchart
Hipotansiyon
↓
──────────────
│ │
↓ ↓
Kardiyak CO↓ SVR↓
│ │
↓ ↓
Kardiyojenik Distributif
│ │
MI Sepsis / anafilaksi
Hipovolemik = hacim kaybı
Obstrüktif = tamponad / PE
📌 Şok = perfuzyon bozukluğu → organ yetmezliği
ACLS / CPR Algoritma Diyagramı
Bilinç yok + nabız yok
↓
CPR başla (30:2)
↓
Monitor / ritim kontrol
↓
──────────────
│ │
VF/VT Asistoli/PEA
│ │
Defibrilasyon Adrenalin
│ │
CPR devam CPR + neden tedavisi
↓
ROSC (Return of Spontaneous Circulation)
📌 En kritik faktör: kesintisiz göğüs kompresyonu
Atlas Katmanı Klinik Özet
Koroner = LAD merkezli risk sistemi
Aort = sistemik dağıtım ana hattı
İletim = elektriksel kontrol sistemi
Şok = global perfüzyon çöküşü
📌 Bu katman = “anatomiyi klinik düşünceye çeviren atlas seviyesidir”
🫀 Kalp ve Damar Cerrahisi Hastalıkları Atlası
Koroner Arter Hastalıkları
| Stabil Angina | Eforla gelir, dinlenme ile geçer |
|---|---|
| Unstabil Angina | İstirahatte de olur, MI öncüsü |
| STEMI | Tam tıkanıklık → transmural MI |
| NSTEMI | Subendokardiyal iskemi |
📌 En kritik damar: LAD (ön duvar MI)
Aort Hastalıkları
| Anevrizma (AAA/TAA) | Damar genişlemesi ve duvar zayıflaması |
|---|---|
| Diseksiyon | İntima yırtığı → kan duvar içine girer |
| Rüptür | Masif kanama → mortalite çok yüksek |
📌 Stanford A diseksiyon = cerrahi acil
Kalp Kapak Hastalıkları
| Mitral Stenoz | Romatizmal → LA basınç artışı |
|---|---|
| Mitral Yetmezlik | Sistolde geri kaçış |
| Aort Stenoz | LV hipertrofisi |
| Aort Yetmezlik | Diyastolde geri kaçış |
📌 Aort stenoz = senkop + angina + dispne
Kalp Yetmezliği
Sistolik KY
EF ↓, pompa yetersizliği
EF ↓, pompa yetersizliği
Diyastolik KY
Dolum bozukluğu, EF normal
Dolum bozukluğu, EF normal
Sol KY
Pulmoner ödem
Pulmoner ödem
Sağ KY
Periferik ödem + JVD
Periferik ödem + JVD
📌 En sık neden: iskemik kalp hastalığı
Kardiyak Aritmiler
| Atrial Fibrilasyon | Düzensiz ritim + emboli riski |
|---|---|
| VT | Hayatı tehdit eden ritim |
| VF | Elektriksel kaos |
| Bradikardi | SA node disfonksiyonu |
📌 VF = defibrilasyon gerektirir
Periferik ve Vasküler Hastalıklar
| PAH | Yürümekle bacak ağrısı (klaudikasyon) |
|---|---|
| DVT | Derin ven trombozu |
| PE | Pulmoner emboli |
| Varis | Venöz yetmezlik |
📌 Virchow triadı = staz + hasar + hiperkoagülabilite
Endokardit
| Neden | Staph aureus / streptokok |
|---|---|
| Risk | Protez kapak, IV ilaç |
| Belirti | Ateş + üfürüm |
| Komplikasyon | Emboli + yetmezlik |
📌 Uzun süre antibiyotik gerektirir
Cerrahi Gerektiren Hastalıklar
| Koroner hastalık | CABG (bypass) |
|---|---|
| Kapak hastalığı | Repair / replacement |
| Aort anevrizma | Greftleme / EVAR |
| Diseksiyon | Acil cerrahi (Stanford A) |
📌 Cerrahi = ileri evre hastalık çözümüdür
Genel Klinik Özet
En kritik damar: LAD
En kritik olay: MI
En kritik ritim: VF
En kritik sistem: Koroner dolaşım
📌 Kardiyovasküler cerrahi = zamanla yarışan hayat kurtarma disiplinidir
Aort Hastalıkları
| Anevrizma | Aort duvarında kalıcı genişleme (≥1.5x normal çap) |
|---|---|
| AAA | Abdominal aort anevrizması (en sık infrarenal) |
| TAA | Torasik aort anevrizması |
| Diseksiyon | İntimal yırtık + kan media içine ilerler |
📌 Stanford A → cerrahi acil (asendan aorta)
Aort Diseksiyon Sınıflaması
Stanford A
Asendan aorta
Asendan aorta
⬇
Aort arkusu
⬇
Acil cerrahi
Stanford B
Desendan aorta
Desendan aorta
⬇
Medikal takip
📌 Tip A = ölümcül → cerrahi
Karotis Arter Hastalıkları
| Stenoz | %70 üzeri → cerrahi endarterektomi |
|---|---|
| Belirti | Geçici iskemik atak (TIA) |
| Risk | İnme (stroke) |
📌 En önemli tedavi: Karotis endarterektomi
Periferik Arter Hastalığı (PAH)
| Semptom | Kladikasyon (yürüyünce bacak ağrısı) |
|---|---|
| Neden | Ateroskleroz |
| Risk faktörü | Sigara, diyabet |
| Tanı | ABI (ankle-brachial index) |
📌 ABI < 0.9 → PAH tanısı
Venöz Hastalıklar
| Varis | Venöz kapak yetmezliği |
|---|---|
| DVT | Derin ven trombozu |
| PE | Pulmoner emboli |
📌 Virchow triadı: staz + hasar + hiperkoagulabilite
Anevrizma Yönetimi
| AAA < 5.5 cm | Takip |
|---|---|
| AAA ≥ 5.5 cm | Cerrahi |
| Semptomatik | Acil cerrahi |
📌 En sık ölüm nedeni: rüptür
Endovasküler Tedavi
| Stent graft | Anevrizma içini kapatma |
|---|---|
| EVAR | Abdominal aort endovasküler onarım |
| TEVAR | Torasik aort onarımı |
📌 Minimal invaziv cerrahi yaklaşım
Vasküler Bypass Prensibi
| Greft | Tıkalı damarı bypass eder |
|---|---|
| LIMA | En uzun ömürlü koroner greft |
| Saphenous vein | En sık kullanılan ven grefti |
📌 Arter greft > ven greft (uzun dönem açıklık)
Klinik Özet – Vasküler Cerrahi
| En ölümcül durum | Aort diseksiyon (Tip A) |
|---|---|
| En kritik damar | Aorta |
| En sık ateroskleroz bölgesi | Karotis bifurkasyonu |
| En önemli tedavi | Endovasküler + cerrahi bypass |
📌 Vasküler cerrahi = “kan akışını yeniden tasarlama sanatıdır”
Koroner Arter Haritası (Basitleştirilmiş)
📌 LAD = en kritik damar (anterior duvar + septum)
İletim Sistemi (Elektriksel Atlas)
MI – İskemik Süreç Haritası
O₂ azalması
→
ATP düşüşü
→
İyon pompa bozulması
→
EKG değişimi
→
Ağrı
Şok Tipleri – Klinik Flowchart
Şok
→
Kardiyojenik
Hipovolemik
Septik
Distributif
📌 En yüksek mortalite: kardiyojenik şok
EKG – PQRST Temel Mekanizma
| P dalgası | Atriyal depolarizasyon |
|---|---|
| QRS | Ventriküler depolarizasyon |
| T dalgası | Repolarizasyon |
📌 QRS genişliği → iletim sistemi bozukluğu
Final Atlas Çekirdeği
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik ritim | VF |
| En kritik olay | MI |
| En kritik sistem | Koroner dolaşım |
📌 Kardiyoloji = elektrik + damar + zaman
Koroner Arter Hastalığı (KAH)
| Tanım | Koroner arterlerde aterosklerotik plak oluşumu sonucu miyokard oksijen arz-talep dengesinin bozulması |
|---|---|
| Temel Patogenez | Endotel disfonksiyonu → LDL infiltrasyonu → inflamasyon → köpük hücre → fibrotik plak |
| En kritik damar | LAD (Left Anterior Descending) |
| Sonuç | Stabil angina → NSTEMI → STEMI → ani ölüm |
📌 KAH = kronik inflamatuvar + lipid aracılı vasküler hastalık
Aterosklerotik Plak Evrimi
Endotel hasarı
→
LDL giriş
→
Oksidasyon
→
Makrofaj
→
Köpük hücre
→
Fibrotik plak
📌 Vulnerable plak = ince fibroz kap + yüksek rüptür riski
MI Lokalizasyon
| Anterior | LAD |
|---|---|
| İnferior | RCA |
| Lateral | LCX |
| Posterior | LCX / RCA |
📌 Anterior MI = en geniş miyokard kaybı
İskemik Kaskad
Metabolik bozulma
→
Diyastolik disfonksiyon
→
Sistolik bozukluk
→
EKG değişikliği
→
Ağrı
📌 Ağrı en geç bulgudur
EKG Bulguları
| ST elevasyonu | STEMI |
|---|---|
| ST depresyon | İskemi |
| Q dalgası | Eski MI |
| T inversiyonu | Repolarizasyon bozukluğu |
📌 STEMI = acil reperfüzyon (≤90 dk)
Troponin Dinamiği
| 0–3 saat | Normal olabilir |
|---|---|
| 3–6 saat | Yükselir |
| 12–24 saat | Peak |
| 7–10 gün | Yüksek kalır |
📌 Troponin = en spesifik MI marker
Klinik Özet
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik olay | Plak rüptürü |
| En kritik ritim | VF |
| En kritik süre | 0–90 dk |
📌 Kardiyoloji = zaman bağımlı acil tıp
Akut Miyokard İnfarktüsü (MI)
| Tanım | Koroner arterin ani tıkanması sonucu miyokard dokusunda iskemi ve nekroz gelişmesi |
|---|---|
| Temel mekanizma | Aterosklerotik plak rüptürü → trombüs → tam/parsiyel oklüzyon |
| En kritik damar | LAD (en geniş miyokard alanı) |
| Zaman bağımlılık | 0–90 dakika → geri dönüşü olmayan hasar başlar |
📌 MI = “zaman kası kaybı belirler” hastalığıdır
MI Lokalizasyon – Koroner Eşleşme
| Anterior MI | LAD → septum + ön duvar |
|---|---|
| İnferior MI | RCA → alt duvar |
| Lateral MI | LCX → yan duvar |
| Posterior MI | LCX / RCA karşılık değişiklikleri |
📌 Anterior MI = en yüksek mortalite + en geniş infarkt alanı
İskemik Kaskad (Patofizyoloji)
Koroner tıkanma
→
O₂ düşüşü
→
ATP azalması
→
Diyastolik disfonksiyon
→
Sistolik bozukluk
→
EKG değişimi
→
Ağrı
📌 Ağrı en geç ortaya çıkan bulgudur
EKG Değişiklikleri
| ST elevasyonu | Transmural MI (STEMI) |
|---|---|
| ST depresyonu | Subendokardiyal iskemi |
| Q dalgası | Eski MI (nekroz) |
| T inversiyonu | Repolarizasyon bozukluğu |
📌 STEMI = acil reperfüzyon endikasyonu (≤90 dk)
Troponin Dinamiği
| 0–3 saat | Normal olabilir (erken dönem) |
|---|---|
| 3–6 saat | Yükselmeye başlar |
| 12–24 saat | Tepe değer |
| 7–10 gün | Yüksek kalabilir |
📌 Troponin = en spesifik miyokard nekroz belirteci
MI Komplikasyonları
| Aritmi | Ventriküler fibrilasyon (en sık ölüm nedeni) |
|---|---|
| Kardiyojenik şok | Geniş MI sonrası pompa yetmezliği |
| Rüptür | Serbest duvar / septum / papiller kas |
| Kalp yetmezliği | Kalıcı fonksiyon kaybı |
📌 En ölümcül erken komplikasyon: VF
Akut MI Klinik Zaman Çizelgesi
0–30 dk
İskemi
İskemi
→
30–90 dk
Reversibl hasar
Reversibl hasar
→
>90 dk
Nekroz başlar
Nekroz başlar
→
6–24 saat
İnfarkt genişler
İnfarkt genişler
📌 “Time is muscle” = miyokard kaybı zamanla artar
Final Klinik Özet
| En kritik damar | LAD |
|---|---|
| En kritik olay | Plak rüptürü + tromboz |
| En kritik ritim | Ventriküler fibrilasyon |
| En kritik süre | İlk 60–90 dakika |
📌 MI = zaman bağımlı ölümcül koroner acil durum
Kalp Yetmezliği (Heart Failure)
| Tanım | Kardiyak output’un metabolik ve periferik doku ihtiyaçlarını karşılayamaması sonucu gelişen klinik sendrom |
|---|---|
| Temel Problem | Pompa yetersizliği + nörohormonal aktivasyon + yapısal remodeling |
| En kritik sonuç | Organ hipoperfüzyonu + konjesyon |
📌 Kalp yetmezliği = progresif nörohormonal hastalık
Kalp Yetmezliği Tipleri
| Sistolik KY (HFrEF) | Ejeksiyon fraksiyonu ↓ → kontraktilite bozukluğu |
|---|---|
| Diyastolik KY (HFpEF) | Ventrikül sertliği ↑ → dolum bozukluğu |
| Sol KY | Pulmoner konjesyon → dispne, ortopne |
| Sağ KY | Sistemik konjesyon → ödem, JVP artışı |
📌 Sol KY → akciğer, Sağ KY → periferik ödem
Frank-Starling Mekanizması
Preload ↑
→
Sarkomer gerilimi ↑
→
Stroke Volume ↑
📌 Limit aşılırsa → dekompanse kalp yetmezliği
Nörohormonal Aktivasyon
Düşük Cardiac Output
→
SNS aktivasyonu
→
RAAS aktivasyonu
→
ADH salınımı
📌 Kronik aktivasyon → kalp remodeling ve kötü prognoz
RAAS Sistemi
| Renin | Böbrekten salınır (hipoperfüzyon) |
|---|---|
| Angiotensin II | Vazokonstriksiyon + afterload ↑ |
| Aldosteron | Na⁺ ve su tutulumu → preload ↑ |
📌 RAAS aktivasyonu başlangıçta kompansatuvar, sonra zararlı
Kardiyak Remodeling
| Dilatasyon | Ventrikül çapı artar |
|---|---|
| Hipertrofi | Kompansatuvar kas kalınlaşması |
| Fibrozis | Esneklik kaybı |
📌 Remodeling = kalıcı yapısal kalp değişikliği
NYHA Sınıflaması
| NYHA I | Semptom yok |
|---|---|
| NYHA II | Hafif aktivite ile semptom |
| NYHA III | Minimal aktivite ile semptom |
| NYHA IV | İstirahatte semptom |
📌 NYHA IV = ileri evre kalp yetmezliği
Klinik Bulgular
| Dispne | En sık semptom |
|---|---|
| Ortopne | Yatınca artan nefes darlığı |
| Ödem | Sağ kalp yetmezliği bulgusu |
| Raller | Pulmoner konjesyon |
📌 Pulmoner ödem = sol kalp yetmezliğinin kritik bulgusu
Tedavi Basamakları
| ACE inhibitör | Afterload ↓ + remodeling inhibisyonu |
|---|---|
| Beta bloker | Sempatik aktivite ↓ |
| Diüretik | Konjesyon kontrolü |
| Spironolakton | Aldosteron blokajı |
📌 HFrEF = çoklu ilaç tedavisi gerektirir
Final Klinik Özet
| Temel mekanizma | Pompa yetersizliği + nörohormonal aktivasyon |
|---|---|
| En kritik sistem | RAAS + SNS |
| En kritik sonuç | Organ hipoperfüzyon |
| En kritik hedef | Remodeling’i durdurmak |
📌 Kalp yetmezliği = ilerleyici sistemik sendrom
Kalp Yetmezliği (Genel Tanım)
| Tanım | Kardiyak output’un metabolik ihtiyaçları karşılayamaması |
|---|---|
| Temel sonuç | Doku hipoperfüzyonu + konjesyon |
| Primer mekanizma | Pompa yetersizliği veya dolum bozukluğu |
📌 Kalp yetmezliği = progresif nörohormonal aktivasyon hastalığıdır
Sınıflama (Fizyolojik Temel)
| Sistolik KY (HFrEF) | EF ↓ → kontraktilite bozukluğu |
|---|---|
| Diyastolik KY (HFpEF) | EF normal → dolum bozukluğu |
| Akut KY | Hızlı başlangıçlı hemodinamik çöküş |
| Kronik KY | Yavaş progresif remodelling |
📌 EF tek başına tüm hastalığı temsil etmez
Kalp Yetmezliği Spektrumu
| Akut dekompanse KY | Ani kötüleşme → pulmoner ödem / şok |
|---|---|
| Sağ kalp yetmezliği | JVD + periferik ödem + hepatomegali |
| High-output KY | Normal/artan CO ama yüksek metabolik talep |
| Kor pulmonale | Akciğer hastalığına bağlı sağ KY |
| Restriktif KMP | Dolum sertliği → diyastolik KY |
📌 Sağ KY genellikle sol KY sonrası gelişir
Nörohormonal Aktivasyon
Düşük CO
→
Sempatik sistem ↑
→
RAAS aktivasyonu
→
ADH salınımı
| SNS | Taşikardi + vazokonstriksiyon |
|---|---|
| RAAS | Na⁺ ve su tutulumu |
| ADH | Su retansiyonu |
📌 Kronik aktivasyon → remodeling ve kötü prognoz
Frank-Starling Eğrisi (Temel Mekanizma)
| Preload ↑ | Stroke volume artar (kompansasyon) |
|---|---|
| Aşırı dilatasyon | Kontraktilite düşer |
| Kalp yetmezliği | Eğrinin düzleşmesi |
📌 Aşırı preload → “kompansasyonun çöküşü”
Ventrikül Remodeling
| Dilatasyon | Ventrikül çapı artar |
|---|---|
| Hipertrofi | Duvar kalınlığı artar |
| Fibrozis | Esneklik kaybı |
| Sonuç | İleri KY progresyonu |
📌 Remodeling = geri dönüşü zor yapısal değişim
Sağ Kalp Yetmezliği Bulguları
| Juguler venöz dolgunluk | En erken bulgu |
|---|---|
| Periferik ödem | Ayak bileği + pretibial |
| Hepatomegali | Kongestif karaciğer |
| Asit | İleri konjesyon |
📌 Sağ KY = sistemik venöz konjesyon
High-Output Kalp Yetmezliği
| Neden | Anemi, hipertiroidi, AV fistül |
|---|---|
| CO | Artmış ama yetersiz |
| Problem | Metabolik talep aşırı yüksek |
| Sonuç | Göreceli kalp yetmezliği |
📌 Kalp normal çalışır ama yetmez
Klinik Sonuçlar
| Pulmoner konjesyon | Sol KY |
|---|---|
| Sistemik ödem | Sağ KY |
| Hipoperfüzyon | İleri evre KY |
| Kardiyojenik şok | Terminal evre |
📌 Kalp yetmezliği = çok sistemli progresif sendrom
Final Klinik Özet
| En kritik mekanizma | Nörohormonal aktivasyon |
|---|---|
| En kritik yapı | Sol ventrikül |
| En kritik sonuç | Remodeling |
| En kritik klinik | Dispne + konjesyon |
📌 Kalp yetmezliği = ilerleyici, sistemik bir hastalıktır
Kardiyak Aritmiler – Genel Sınıflama
| Bradikardi | HR < 60 bpm → SA node veya AV blok |
|---|---|
| Taşikardi | HR > 100 bpm → supraventriküler veya ventriküler |
| Düzenli ritim | SVT, VT (monomorfik) |
| Düzensiz ritim | AF, multifokal atriyal taşikardi |
📌 Aritmiler = otomatikite + re-entry + triggered activity bozukluğu
Atrial Fibrilasyon (AF)
| Mekanizma | Atriyumda çoklu re-entry dalgaları |
|---|---|
| EKG | P dalgası yok + irregüler RR |
| Risk | Sol atriyum trombüsü → inme |
| Komplikasyon | Stroke (en kritik) |
Atriyal dilatasyon
→
Re-entry
→
Düzensiz impuls
📌 AF = en sık klinik aritmi + emboli riski yüksek
Ventriküler Taşikardi (VT)
| Mekanizma | Ventriküler odaktan hızlı impuls |
|---|---|
| EKG | Geniş QRS (>120 ms) |
| Tip | Monomorfik / Polimorfik |
| Risk | VF’ye progresyon |
Ventriküler fokus
→
Hızlı deşarj
→
Hemodinamik çöküş
📌 VT = acil antiaritmik (amiodaron) + gerekirse kardiyoversiyon
Ventriküler Fibrilasyon (VF)
| Mekanizma | Elektriksel kaos (organized aktivite yok) |
|---|---|
| EKG | Düzensiz dalga, QRS yok |
| Sonuç | Kalp pompa fonksiyonu tamamen durur |
| Aciliyet | En yüksek düzey |
Elektriksel kaos
→
Pompa durur
→
Kardiyak arrest
📌 VF = DEFİBRİLASYON olmadan yaşam mümkün değildir
SVT (Supraventriküler Taşikardi)
| Mekanizma | AV nod veya atriyal re-entry |
|---|---|
| EKG | Dar QRS taşikardi |
| Tetikleyici | Stres, kafein, WPW |
AV nod re-entry
→
Ani başlangıç
→
Ani sonlanma
📌 SVT = adenozin ile kırılabilir
WPW Sendromu
| Patofizyoloji | Aksesuar yol (Kent demeti) |
|---|---|
| EKG | Delta wave + kısa PR |
| Risk | Hızlı AF → VF |
AV node
+
Aksesuar yol
→
Re-entry döngüsü
📌 WPW = genç hastada ani ölüm riski
Torsades de Pointes
| Özellik | Polimorfik VT |
|---|---|
| Neden | QT uzaması |
| Tetikleyici | Hipokalemi, ilaçlar |
📌 QT uzaması → ölümcül aritmi riski
Final Klinik Özet
| En tehlikeli ritim | VF |
|---|---|
| En embolik ritim | AF |
| En hızlı ölümcül ritim | VT → VF geçişi |
| En kritik tedavi | Defibrilasyon |
📌 Aritmiler = elektrik sistemi bozukluğu → saniyeler içinde ölüm
Aritmiler – Genel Çerçeve
| Tanım | Kalbin elektriksel impuls oluşum veya iletim bozuklukları |
|---|---|
| Temel mekanizma | Otomatikite bozukluğu + re-entry + iletim blokları |
| Klinik sonuç | Bradikardi, taşikardi, senkop, ani kardiyak ölüm |
📌 Aritmiler = elektrofizyolojik sistemin bozulmasıdır
AV Bloklar (İletim Sistemi Bozuklukları)
| 1. Derece AV blok | PR interval uzamış (>200 ms), iletim var |
|---|---|
| 2. Derece Mobitz I | PR progresif uzar → QRS düşer (Wenckebach) |
| 2. Derece Mobitz II | Ani QRS düşmesi, PR sabit |
| 3. Derece (Tam blok) | Atriyum-ventrikül dissosiyasyonu |
📌 Mobitz II ve 3. derece → pacemaker endikasyonu
Sick Sinus Sendromu
| Tanım | SA nod disfonksiyonu → bradikardi-takikardi atakları |
|---|---|
| Bulgu | Senkop, baş dönmesi, düzensiz nabız |
| Mekanizma | İmpuls üretim bozukluğu |
| Tedavi | Kalıcı pacemaker |
📌 En sık yaşlı hastalarda görülür
Long QT Sendromu
| Konjenital | İyon kanal mutasyonları (K⁺ / Na⁺) |
|---|---|
| Edinsel | İlaçlar (antiaritmik, antipsikotik) |
| Risk | Torsades de pointes → ani ölüm |
| EKG | QT interval uzaması |
📌 QT uzaması = ölümcül ventriküler aritmi riski
Brugada Sendromu
| Mekanizma | Sodyum kanal disfonksiyonu |
|---|---|
| EKG | V1-V3 ST elevasyonu |
| Risk | Gece ani kardiyak ölüm |
| Genetik | Otozomal dominant |
📌 Genç erkeklerde ani ölüm nedeni olabilir
Ventriküler Ekstrasistol (PVC)
| Tanım | Ventrikülden erken ek impuls |
|---|---|
| EKG | Geniş QRS + kompansatuvar pause |
| Neden | Stres, iskemi, elektrolit bozukluğu |
| Önemi | İyi huyludan malign ritme geçebilir |
📌 Sık PVC → altta yatan patoloji araştırılmalı
Atrial Flutter
| Mekanizma | Makro re-entry döngüsü (atriyum) |
|---|---|
| EKG | “Testere dişi” F dalgaları |
| Ventrikül cevabı | Genellikle düzenli iletim |
| Risk | Tromboemboli |
📌 Flutter = düzenli ama hızlı atriyal aktivite
Elektrofizyolojik Mekanizmalar
Otomatikite artışı
→
Re-entry
→
Triggered activity
📌 Re-entry = en sık taşiaritmi mekanizması
Brady + Tachy Aritmi Spektrumu
| Bradikardi | AV blok, sick sinus |
|---|---|
| Supraventriküler | AF, flutter, AVNRT |
| Ventriküler | VT, VF, PVC |
| Ölümcül | VF + Torsades |
📌 VF = elektriksel ölüm ritmi
Final Klinik Özet
| En kritik mekanizma | Re-entry |
|---|---|
| En kritik ritim | Ventriküler fibrilasyon |
| En kritik sendrom | Long QT |
| En kritik blok | 3. derece AV blok |
📌 Aritmiler = elektriksel sistemin tamamen bozulması
Kapak Hastalıkları – Genel Patofizyoloji
| Temel Problem | Kapak darlığı (stenoz) veya kapak yetmezliği (regürjitasyon) |
|---|---|
| Hemodinamik Sonuç | Basınç yükü (stenoz) veya hacim yükü (yetmezlik) |
| Kompanse Mekanizma | Hipertrofi (basınç yükü) / Dilatasyon (hacim yükü) |
| Son Evre | Kalp yetmezliği + aritmi + pulmoner hipertansiyon |
📌 Kapak hastalığı = kronik hemodinamik stres hastalığı
Mitral Stenoz (MS)
| Neden | Romatizmal ateş (en sık) |
|---|---|
| Patofizyoloji | Sol atriyum basınç ↑ → pulmoner konjesyon |
| Kalp etkisi | LA dilatasyonu + AF riski |
| Akciğer | Pulmoner hipertansiyon |
Mitral daralma
→
LA basınç ↑
→
Pulmoner konjesyon
📌 Mitral stenoz = diyastolik dolum engeli
Mitral Yetmezlik (MR)
| Mekanizma | Sistolde LV → LA geri kaçış |
|---|---|
| Sonuç | LA + LV dilatasyonu |
| Klinik | Dispne + yorgunluk + AF |
Sistol
→
Geri kaçış (LA)
→
Hacim yükü
📌 MR = hacim yükü + dilatasyon hastalığı
Aort Stenoz (AS)
| Neden | Kalsifik dejenerasyon (yaşlı) / biküspit kapak |
|---|---|
| Patofizyoloji | LV afterload ↑ → konsantrik hipertrofi |
| Koroner etkisi | Subendokardiyal iskemi |
| Risk | Ani kardiyak ölüm |
Aort darlık
→
LV basınç ↑
→
LVH
📌 AS triadı: SENKOP + ANJİNA + DİSPNE
Aort Yetmezliği (AR)
| Mekanizma | Diyastolde aort → LV geri kaçış |
|---|---|
| Sonuç | LV hacim yükü + dilatasyon |
| Perfüzyon | Diyastolik koroner perfüzyon azalır |
Diyastol
→
Geri kaçış
→
LV dilatasyon
📌 AR = geniş nabız basıncı (water-hammer pulse)
Stenoz vs Yetmezlik – Temel Fark
| Stenoz | Basınç yükü → hipertrofi |
|---|---|
| Yetmezlik | Hacim yükü → dilatasyon |
| Kalp yanıtı | Konsantrik hipertrofi |
| Kalp yanıtı | Eksenrik dilatasyon |
📌 Klinik mantık: daralma = basınç, kaçak = hacim
Kapak Hastalıkları Komplikasyonları
| Atrial fibrilasyon | En sık ritim bozukluğu |
|---|---|
| Pulmoner HT | MS + kronik sol kalp yükü |
| Kalp yetmezliği | Terminal evre |
| Emboli | Özellikle AF ile |
📌 En kritik komplikasyon: AF → stroke riski
Final Klinik Özet
| En kritik kapak | Aort kapağı |
|---|---|
| En ölümcül tablo | Aort stenoz + senkop |
| En embolik risk | Mitral stenoz + AF |
| En önemli mekanizma | Basınç vs hacim yükü |
📌 Kapak hastalıkları = kronik hemodinamik adaptasyon bozukluğu
Aort Hastalıkları – Genel Bakış
| Aort Hastalıkları | Aort duvar bütünlüğü ve elastik yapısının bozulduğu geniş hastalık grubu |
|---|---|
| Temel Mekanizma | Medial dejenerasyon + hipertansiyon + ateroskleroz + bağ dokusu hastalıkları |
| En kritik risk | Rüptür → masif kanama → ölüm |
📌 Aort hastalıkları = “zamanla yarışılan vasküler acil”
Aort Anevrizması
| Tanım | Arter çapının %50’den fazla kalıcı genişlemesi |
|---|---|
| AAA | Abdominal aorta anevrizması (en sık) |
| TAA | Torakal aorta anevrizması |
| En önemli risk | Rüptür + diseksiyon |
Damar duvar zayıflığı
→
Basınç etkisi
→
Çap artışı
📌 AAA en sık infrarenal bölgede görülür
Abdominal Aort Anevrizması (AAA)
| Risk faktörleri | Sigara + HT + ateroskleroz |
|---|---|
| Yerleşim | İnfrarenal segment |
| Semptom | Çoğu zaman asemptomatik |
| Klinik risk | Rüptür → şok |
📌 AAA sessiz ilerler → rüptür ilk bulgu olabilir
Aort Diseksiyonu
| Tanım | İntima yırtığı → kanın media içine girmesi |
|---|---|
| Ağrı | “Yırtıcı” göğüs/back ağrısı |
| Risk | Hipertansiyon en önemli neden |
| Komplikasyon | Rüptür + organ iskemi |
İntima yırtığı
→
False lumen
→
Diseksiyon yayılımı
📌 Diseksiyon = en ani ölümcül aort hastalığı
Diseksiyon Sınıflaması
| Stanford A | Ascendens aorta → cerrahi acil |
|---|---|
| Stanford B | Descendens aorta → medikal tedavi |
| DeBakey I | Tüm aorta |
| DeBakey II | Sadece ascendens |
| DeBakey III | Descendens |
📌 Stanford A = en ölümcül form
Aort Duvar Zayıflığı Mekanizması
Hipertansiyon
→
Medial dejenerasyon
→
Elastin kaybı
→
Anevrizma / diseksiyon
📌 Aort duvarı = elastin + kollajen bütünlüğü
Komplikasyonlar
| Rüptür | Masif iç kanama |
|---|---|
| Organ iskemi | Renal / mezenterik / spinal |
| Şok | Hipovolemik + kardiyojenik karışık |
| Ölüm | En sık sonuç |
📌 Aort rüptürü = saniyeler içinde ölüm
Tedavi Yaklaşımı
| AAA küçük | Takip + risk kontrolü |
|---|---|
| AAA büyük | EVAR / cerrahi repair |
| Stanford A | Acil cerrahi |
| Stanford B | Beta bloker + tansiyon kontrolü |
📌 En kritik tedavi: kan basıncını düşürmek
Final Klinik Özet
| En kritik hastalık | Aort diseksiyonu (Stanford A) |
|---|---|
| En sık anevrizma | AAA |
| En kritik risk faktörü | Hipertansiyon |
| En ölümcül komplikasyon | Rüptür |
📌 Aort hastalıkları = vasküler acil + yüksek mortalite
TROMBOZ VE EMBOLİ ATLASI
Temel Tanımlar
| Tromboz | Damar içinde lokal pıhtı oluşumu |
|---|---|
| Emboli | Yerinden kopan materyalin distal damarı tıkaması |
| DVT | Derin venlerde trombüs oluşumu |
| PE | Pulmoner arter embolisi |
📌 Tromboz = oluşum, Emboli = taşınma + tıkanma
Virchow Triadı
Staz (kan akım azalması)
+
Endotel hasarı
+
Hiperkoagulabilite
📌 Bu üçlü → trombozun temel patofizyolojik zemini
Tromboz Patogenezi
| Endotel hasarı | Plak rüptürü / travma |
|---|---|
| Trombosit aktivasyonu | Adhezyon + agregasyon |
| Koagülasyon kaskadı | Fibrin oluşumu |
| Trombus stabilizasyonu | Fibrin ağı + hücre hapsi |
📌 Fibrin → trombüsün “iskelet yapısıdır”
Derin Ven Trombozu (DVT)
| Risk faktörleri | İmmobilizasyon, cerrahi, malignite |
|---|---|
| Klinik | Tek taraflı bacak şişliği + ağrı |
| Komplikasyon | Pulmoner emboli |
| Tanı | Doppler USG |
📌 DVT → PE kaynağının %90’ı
Pulmoner Emboli (PE)
| Kaynak | Genellikle DVT |
|---|---|
| Patofizyoloji | V/Q mismatch + hipoksemi |
| Belirti | Dispne + göğüs ağrısı + taşikardi |
| Şok | Masif PE → sağ kalp yetmezliği |
📌 Masif PE = ani ölüm nedeni olabilir
Arteriyel Tromboz
| En sık neden | Aterosklerotik plak rüptürü |
|---|---|
| Sonuç | MI / inme / ekstremite iskemi |
| Özellik | Platelet ağırlıklı trombüs |
📌 Arteriyel trombüs = “beyaz trombüs”
Emboli Tipleri
| Tromboemboli | En sık tip (DVT kökenli) |
|---|---|
| Yağ embolisi | Kırık sonrası |
| Hava embolisi | IV girişim / cerrahi |
| Kolesterol embolisi | Aterosklerotik plak |
📌 Her emboli tipi farklı klinik tablo oluşturur
Klinik Sonuçlar
| Kalp | MI |
|---|---|
| Beyin | İnme |
| Akciğer | PE |
| Ekstremite | Akut iskemi |
📌 Emboli = organ bazlı akut ölüm riski
Final Klinik Özet
| En kritik mekanizma | Virchow triadı |
|---|---|
| En sık emboli kaynağı | DVT |
| En ölümcül sonuç | Masif pulmoner emboli |
| En kritik klinik yaklaşım | Antikoagülasyon |
📌 Tromboz = sessiz başlar, emboli = ani öldürür
HİPERTANSİYON ATLASI
Hipertansiyon
| Tanım | ≥140/90 mmHg kronik arter basınç artışı |
|---|---|
| Primer HT | %90 nedeni bilinmeyen (essansiyel) |
| Sekonder HT | Renal, endokrin, vasküler nedenli |
📌 HT = uzun süreli sessiz damar hasarı
RAAS Mekanizması
Renal hipoperfüzyon
→
Renin salınımı
→
Angiotensin II
→
Vazokonstriksiyon
→
Aldosteron ↑
📌 Kronik RAAS aktivasyonu → kardiyak remodeling
Patofizyoloji
| SVR artışı | Periferik damar direnci ↑ |
|---|---|
| Endotel disfonksiyonu | NO ↓, vazokonstriksiyon ↑ |
| Arteriyel sertlik | Elastikiyet kaybı |
| Sempatik aktivasyon | Kalp hızı + kontraktilite ↑ |
📌 HT = damar + nörohormonal sistem hastalığı
Hedef Organ Hasarı
| Kalp | LVH, kalp yetmezliği, MI |
|---|---|
| Beyin | İnme, TIA, hipertansif ensefalopati |
| Böbrek | Hedef organ nefropatisi |
| Göz | Retinopati |
📌 En erken hasar: sol ventrikül hipertrofisi
Komplikasyonlar
| Akut | İnme, MI, aort diseksiyonu |
|---|---|
| Kronik | Kalp yetmezliği |
| Vasküler | Anevrizma gelişimi |
| Renal | Kronik böbrek hastalığı |
📌 HT = tüm damar sistemini yavaş yıkan hastalık
Hipertansiyon Sınıflaması
| Normal | <120 / <80 |
|---|---|
| Pre-HT | 120–139 / 80–89 |
| Evre 1 | 140–159 / 90–99 |
| Evre 2 | ≥160 / ≥100 |
📌 Erken evre bile organ hasarı başlatabilir
Hipertansif Acil Durum
| Tanım | ≥180/120 + organ hasarı |
|---|---|
| Beyin | İnme |
| Kalp | AKS / AKY |
| Böbrek | Akut yetmezlik |
📌 IV tedavi + kontrollü düşüş gerekir
Final Klinik Özet
| En kritik sistem | RAAS |
|---|---|
| En kritik organ | Kalp |
| En kritik komplikasyon | İnme |
| En kritik mekanizma | Vasküler remodelingi |
📌 Hipertansiyon = sessiz ama sistemik yıkım hastalığı
KARDİYOJENİK ŞOK ATLASI
Tanım
| Tanım | Kalbin doku perfüzyonunu sağlayamayacak kadar pompa yetmezliği |
|---|---|
| En sık neden | Geniş anterior MI (LAD oklüzyonu) |
| Mortalite | %40–80 arası yüksek ölüm riski |
📌 Kardiyojenik şok = “pompa başarısızlığı”
Patofizyoloji
Miyokard hasarı
→
Stroke volume ↓
→
Cardiac output ↓
→
Hipotansiyon
→
Organ hipoperfüzyonu
📌 Doku hipoksisi → laktat artışı → asidoz
Hemodinamik Profil
| CO | ↓ Azalmış |
|---|---|
| SVR | ↑ Kompansatuar artış |
| PCWP | ↑ Pulmoner konjesyon |
| CVP | ↑ Sağ kalp yükü |
📌 “Soğuk + nemli hasta” klasik bulgudur
Klinik Bulgular
| Hipotansiyon | MAP düşüklüğü |
|---|---|
| Soğuk ekstremite | Periferik vazokonstriksiyon |
| Oligüri | Renal hipoperfüzyon |
| Bilinç değişikliği | Serebral hipoksi |
📌 Perfüzyon bozulması multi-organ yetmezliğe gider
Nedenler
| MI | En sık neden |
|---|---|
| Aritmi | VT / VF / bradikardi |
| Kapak yırtılması | Akut mitral yetmezlik |
| Myokardit | Enflamatuvar hasar |
📌 En kritik neden: LAD oklüzyonu
Tedavi Yaklaşımı
| İlk adım | Oksijen + monitorizasyon |
|---|---|
| Vazoaktif | Noradrenalin ± Dobutamin |
| Reperfüzyon | PCI / CABG |
| Destek | IABP / ECMO |
📌 Definitif tedavi = altta yatan nedenin düzeltilmesi
Komplikasyonlar
| Multi organ yetmezliği | En sık ölüm nedeni |
|---|---|
| AKI | Renal hipoperfüzyon |
| ARDS | Akciğer ödemi |
| Asidoz | Laktik asidoz |
📌 Şok ilerlerse geri dönüş zorlaşır
Final Klinik Özet
| En kritik neden | Geniş anterior MI |
|---|---|
| En kritik organ | Kalp |
| En kritik parametre | Cardiac output |
| En kritik sonuç | Multi organ yetmezlik |
📌 Kardiyojenik şok = zamanla yarışılan ölümcül tablo
PERİFERİK DAMAR HASTALIKLARI ATLASI
Periferik Arter Hastalığı (PAH)
| Tanım | Alt ekstremite arterlerinde aterosklerotik daralma → iskemi |
|---|---|
| Semptom | Kladikasyon (yürümekle ağrı, dinlenmekle geçer) |
| Patogenez | Endotel hasarı → lipid birikimi → plak → stenoz |
| Risk Faktörleri | Sigara, diyabet, hipertansiyon, hiperlipidemi |
| En kritik bulgu | İstirahat ağrısı + nabız azalması |
📌 PAH = sistemik aterosklerozun periferik yansıması
Variköz Ven Hastalığı
| Tanım | Yüzeyel venlerde valv yetmezliği → genişleme |
|---|---|
| Patogenez | Venöz kapak yetmezliği → reflü → venöz hipertansiyon |
| Belirtiler | Bacakta dolgunluk, ağrı, görünür geniş damarlar |
| Komplikasyon | Venöz ülser, tromboflebit |
📌 Uzun süre ayakta kalma → risk artışı
Derin Ven Trombozu (DVT)
| Tanım | Derin venlerde trombüs oluşumu |
|---|---|
| Virchow Triadı | Staz + endotel hasarı + hiperkoagulabilite |
| Belirtiler | Bacak şişliği, ağrı, ısı artışı |
| En kritik risk | Pulmoner emboli (PE) |
📌 DVT = sessiz ilerleyip ölümcül PE yapabilir
Pulmoner Emboli (PE)
| Tanım | Venöz trombüsün akciğer arterini tıkaması |
|---|---|
| Kaynak | %90 DVT |
| Belirti | Dispne, göğüs ağrısı, taşikardi |
| Risk | Ani kardiyak ölüm |
📌 En kritik durum: masif PE → sağ kalp yetmezliği
Kronik Venöz Yetmezlik
| Tanım | Venöz dönüş bozukluğu → kronik staz |
|---|---|
| Belirti | Ödem, cilt pigmentasyonu, ülser |
| Yer | Medial malleol çevresi |
| Patogenez | Kapak yetmezliği + venöz hipertansiyon |
📌 En sık ülser bölgesi: ayak bileği medial taraf
Klinik Özet
| En kritik arter hastalığı | PAH |
|---|---|
| En ölümcül venöz hastalık | PE |
| En sık venöz patoloji | Varis |
| En kritik mekanizma | Virchow triadı |
📌 Vasküler sistem = arter + ven + mikrosirkülasyon bütünlüğü
KARDİYOVASKÜLER + DAMAR HASTALIKLARI ATLASI
Koroner Arter Hastalığı (KAH)
| Tanım | Koroner arterlerde aterosklerotik daralma → miyokard iskemisi |
|---|---|
| Patogenez | Endotel hasarı → LDL → inflamasyon → plak |
| Kritik damar | LAD (Anterior MI) |
📌 En kritik olay: plak rüptürü → tromboz → akut MI
Akut Miyokard İnfarktüsü
| Tanım | Koroner tıkanma → miyokard nekrozu |
|---|---|
| Lokalizasyon | Anterior (LAD), İnferior (RCA), Lateral (LCX) |
| Zaman | 0–90 dk kritik reperfüzyon |
📌 Troponin 3–6 saat içinde yükselmeye başlar
Kalp Yetmezliği
| Tanım | Kalbin metabolik ihtiyacı karşılayamaması |
|---|---|
| Sistolik KY | EF ↓ |
| Diyastolik KY | Dolum bozukluğu |
📌 RAAS + SNS aktivasyonu hastalığı progresif hale getirir
Aritmiler
| AF | İrregüler ritim + tromboemboli |
|---|---|
| VT | Hayatı tehdit eden taşikardi |
| VF | Elektriksel kaos → arrest |
📌 VF = defibrilasyon gerektirir (en acil ritim)
Kapak Hastalıkları
| Mitral stenoz | Sol atriyum basınç ↑ |
|---|---|
| Aort stenoz | Afterload ↑ → LVH |
| Aort yetmezliği | Diyastolik geri kaçış |
📌 Aort stenoz triadı: senkop + angina + dispne
Aort Hastalıkları
| Anevrizma | Damar genişlemesi |
|---|---|
| AAA | Abdominal aort anevrizması |
| Diseksiyon | İntima yırtığı → media içine kan |
📌 Stanford A = cerrahi acil
Tromboz ve Emboli
| Tromboz | Damar içi pıhtı |
|---|---|
| Emboli | Uzak damarı tıkayan pıhtı |
| DVT | Derin ven trombozu |
| PE | Pulmoner emboli |
📌 Virchow triadı: staz + endotel hasarı + hiperkoagulabilite
Hipertansiyon
| Tanım | ≥140/90 mmHg kronik artış |
|---|---|
| RAAS | Vazokonstriksiyon + Na tutulumu |
| Hedef organ | Kalp, beyin, böbrek |
📌 Sessiz katil hastalık
Kardiyojenik Şok
| Neden | Geniş MI (LAD) |
|---|---|
| Belirti | Hipotansiyon + soğuk ekstremite |
| Mortalite | Çok yüksek |
📌 En ağır şok tipi
Periferik Damar Hastalıkları
| PAH | Kladikasyon |
|---|---|
| Varis | Venöz yetmezlik |
| DVT | Ven trombozu |
📌 Sigara + diyabet en önemli risk faktörleri
Koroner Arter Hastalıkları – Klinik Spektrum
| Temel mekanizma | Ateroskleroz → endotel disfonksiyonu → iskemik dengesizlik |
|---|---|
| Sonuç spektrumu | Stabil angina → varyant angina → MI → ani ölüm |
| En kritik damar | LAD (anterior duvar iskemi riski yüksek) |
📌 KAH = dinamik plak + vazomotor tonus + tromboz etkileşimi
Stabil Angina Pektoris
| Tanım | Myokard oksijen talebi artınca ortaya çıkan geçici iskemi |
|---|---|
| Tetikleyici | Efor, stres, soğuk |
| Süre | 5–15 dakika, istirahatte geçer |
| Mekanizma | Sabir plak + sabit daralma |
📌 CCS Sınıflaması: Fonksiyonel efor kapasitesine göre değerlendirilir
CCS (Canadian Cardiovascular Society) Sınıflaması
| CCS I | Yoğun eforla ağrı |
|---|---|
| CCS II | Normal aktivitede hafif kısıtlama |
| CCS III | Minimal aktivite ile semptom |
| CCS IV | İstirahatte bile angina |
📌 CCS IV = unstable angina ile örtüşebilir
Prinzmetal (Vazospastik) Angina
| Tanım | Koroner arter spazmı → geçici iskemi |
|---|---|
| EKG | ST elevasyonu (geçici) |
| Zaman | Genellikle istirahatte, gece |
| Mekanizma | Vazospazm (endotel disfonksiyonu) |
📌 Spazm → gerçek damar tıkanıklığı yok
Sessiz İskemi
| Tanım | Semptomsuz miyokard iskemisi |
|---|---|
| Risk | Diyabetik nöropati sık neden |
| Tanı | Holter + stres test |
| Önemi | Fark edilmeden MI gelişebilir |
📌 Ağrı yok ≠ iskemi yok
Kronik Total Oklüzyon (CTO)
| Tanım | Koroner arterin tamamen tıkalı olması (>3 ay) |
|---|---|
| Adaptasyon | Kollateral dolaşım gelişebilir |
| Semptom | Kronik angina veya sessiz |
| Tedavi | PCI zor, bypass tercih edilebilir |
📌 CTO = kronik adaptasyon + yeniden damarlaşma
Mikrovasküler Angina (X Sendromu)
| Tanım | Büyük koronerler normal, mikrodamar disfonksiyonu |
|---|---|
| EKG | İskemi bulguları olabilir |
| Anjiyo | Normal koroner arterler |
| Mekanizma | Mikrovasküler vazodilatasyon bozukluğu |
📌 “Normal anjiyo + angina” = X sendromu
Angina Tipleri Karşılaştırma
| Stabil | Sabit plak, eforla gelir |
|---|---|
| Prinzmetal | Vazospazm, istirahatte gelir |
| Sessiz | Ağrısız iskemi |
| CTO | Tam kronik tıkanma |
| Mikrovasküler | Normal damar, mikrodisfonksiyon |
📌 Hepsi aynı spektrumun farklı fenotipleridir
Final Klinik Özet
| En kritik mekanizma | Ateroskleroz + vazomotor disfonksiyon |
|---|---|
| En tehlikeli tip | Unstable angina / CTO |
| En sinsi tip | Sessiz iskemi |
| En fonksiyonel sınıflama | CCS sistemi |
📌 Koroner hastalık = dinamik damar + inflamasyon + spazm etkileşimi
Akut Koroner Sendrom (ACS) – İleri Patofizyoloji
| Genel mekanizma | Aterosklerotik plak instabilitesi → tromboz → akut iskemik olay |
|---|---|
| Spektrum | Unstabil angina → NSTEMI → STEMI |
| Temel olay | Plak rüptürü veya plak erozyonu |
📌 ACS = dinamik plak + tromboz + endotel disfonksiyonu üçlüsü
Plak Patolojisi: Rupture vs Erosion
| Plak rüptürü | Fibroz kapak yırtılır → lipid core açığa çıkar |
|---|---|
| Plak erozyonu | Endotel kaybı → yüzey trombozu |
| Risk | Rüptür → STEMI daha sık |
| İnflamasyon | Makrofaj + MMP aktivasyonu |
📌 İnce fibroz kapak = “vulnerable plaque”
Trombus Tipleri
| Beyaz trombüs | Platelet ağırlıklı (arteriyel) |
|---|---|
| Kırmızı trombüs | Fibrin + eritrosit (venöz ağırlıklı) |
| ACS’de | Genellikle karışık trombüs |
| Stabil plak | Platelet ağırlıklı mikro trombüs |
📌 Arter = platelet, Ven = fibrin dominansı
No-Reflow & Reperfüzyon Hasarı
| No-reflow | Arter açılır ama mikrosirkülasyon çalışmaz |
|---|---|
| Neden | Mikroembolizasyon + endotelyal ödem |
| Reperfüzyon hasarı | ROS artışı → hücre ölümü |
| Sonuç | Beklenenden büyük miyokard hasarı |
📌 “Damar açık ama doku ölü” fenomeni
Koroner Fizyoloji
| Diyastolik akım | %70–80 koroner perfüzyon |
|---|---|
| Sistolik baskı | Koroner akımı azaltır |
| Oksijen tüketimi | Myokardda çok yüksek |
📌 Kalp kendi kasılırken kendi perfüzyonunu azaltır
Coronary Flow Reserve (CFR)
| Tanım | Maksimal akım / istirahat akımı |
|---|---|
| Normal | ≥2.5 – 5 |
| Düşük CFR | Mikrovasküler hastalık göstergesi |
📌 CFR ↓ = gizli iskemik risk
Endotel & NO Sistemi
| NO (Nitric Oxide) | Vazodilatasyon sağlar |
|---|---|
| Endotel disfonksiyonu | NO azalır → vazokonstriksiyon |
| Sonuç | Ateroskleroz hızlanır |
📌 Endotel = damar biyolojik “kontrol merkezi”
Tanısal Yöntemler
| Stres EKG (Bruce) | Eforla iskemi provokasyonu |
|---|---|
| Sintigrafi | Perfüzyon defekti görüntüleme |
| FFR | Fonksiyonel stenoz ölçümü (altın standart) |
| IVUS / OCT | Plak içi yapı analizi |
📌 FFR < 0.80 = hemodinamik olarak anlamlı stenoz
Risk Faktörleri (Hızlandırıcı Mekanizma)
| Diabetes mellitus | Endotel disfonksiyonu + glikasyon |
|---|---|
| Dislipidemi | LDL partikül penetrasyonu |
| Hipertansiyon | Shear stress artışı |
| Sigara | NO inhibisyonu + inflamasyon |
📌 Risk faktörleri = plak oluşum hızını belirler
Komplikasyonlar
| Papiller kas rüptürü | Akut mitral yetmezlik |
|---|---|
| VSD | Septal rüptür |
| Dressler sendromu | Otoimmün perikardit |
| LV anevrizması | Geç dönem remodeling |
📌 Mekanik komplikasyonlar mortaliteyi belirler
Mikrovasküler vs Vazospazm
| Mikrovasküler angina | Endotel disfonksiyonu (damar normal) |
|---|---|
| Prinzmetal | Koroner spazm (Ca²⁺ duyarlılığı) |
| Autonomic imbalance | Sempatik-parasempatik dengesizlik |
📌 Normal anjiyo ≠ normal koroner fonksiyon
Koroner Olay Zaman Çizgisi
Dakikalar
→
İskemi
→
Saatler
→
Nekroz
→
Günler
→
İnflamasyon
→
Haftalar
→
Remodeling
📌 Zaman = miyokard kaybının belirleyicisidir
Final Klinik Özet
| En kritik olay | Plak rüptürü |
|---|---|
| En kritik komplikasyon | No-reflow + VF |
| En kritik fizyoloji | Diyastolik koroner akım |
| En kritik tanı | FFR |
📌 Koroner hastalık = inflamasyon + tromboz + mikrodamar disfonksiyonu
Hemodinamik Entegrasyon (Tam Sistem)
| Preload | Ventrikül doluş hacmi (CVP ile ilişkili) |
|---|---|
| Afterload | SVR ile belirlenen ejeksiyon direnci |
| Contractility | İnotropik kasılma gücü |
| Stroke Volume | SV = EDV – ESV |
| EF | SV / EDV (%) |
📌 Kalp performansı = preload + afterload + kontraktilite dengesi
PV Loop + Frank-Starling Entegrasyonu
Preload ↑
→
EDV ↑
→
Stroke Volume ↑
→
Cardiac Output ↑
📌 Limit aşımı → kalp yetmezliği eğrisi sağa kayar
Şok Tipleri – Hemodinamik Model
| Kardiyojenik | CO ↓ / PCWP ↑ / SVR ↑ |
|---|---|
| Hipovolemik | CO ↓ / CVP ↓ / SVR ↑ |
| Distributif | SVR ↓ / CO ↑/↓ / CVP ↓ |
| Obstrüktif | CO ↓ / CVP ↑ / mekanik blok |
📌 Şok = preload, afterload ve CO dengesinin bozulması
Mikrosirkülasyon & Endotel Bariyer
| Kapiller | Gaz ve sıvı değişim alanı |
|---|---|
| Glikokaliks | Endotel koruyucu tabaka |
| Starling dengesi | Filtrasyon vs absorpsiyon |
| Sepsis | Kapiller kaçak + ödem |
📌 Mikrosirkülasyon bozulursa makro dolaşım normal olsa bile organ yetmezliği olur
İleri Elektrofizyoloji
| EAD | Erken afterdepolarizasyon → QT uzaması |
|---|---|
| DAD | Geç afterdepolarizasyon → digoksin toksisitesi |
| SCN5A | Brugada sendromu |
| KCNQ1 | Long QT sendromu |
📌 İyon kanal bozukluğu = elektriksel kalp hastalığı
Rotör & VF Mekanizması
Re-entry
→
Spiral wave
→
Rotor instability
→
VF
📌 VF = organize elektrik sisteminin çöküşü
Ateroskleroz İmmün Mekanizma
| Th1 | Pro-inflamatuvar yanıt |
|---|---|
| Th17 | Otoimmün inflamasyon |
| M1 makrofaj | Plak destabilizasyonu |
| M2 makrofaj | Reparatif süreç |
| IL-6 | CRP artışı |
📌 Plak = immün sistemin kronik aktivasyon alanı
İleri Farmakodinamik
| Beta bloker ISA | Kısmi agonist aktivite |
|---|---|
| ACE inhibitörü | Bradykinin ↑ → öksürük |
| NOAC | Direkt faktör inhibisyonu |
| CYP2C19 | Clopidogrel aktivasyonu |
📌 Farmakoloji = reseptör + enzim + genetik etkileşim
Cerrahi Karar Mekanizması
| SYNTAX score | Koroner anatomik kompleksite |
|---|---|
| EuroSCORE II | Cerrahi mortalite riski |
| CABG | Çok damar + diyabet |
| PCI | Tek damar / düşük kompleksite |
📌 Tedavi seçimi = anatomik + klinik + risk analizi
Kardiyo-Pulmoner Etkileşim
| PVR | Pulmoner vasküler direnç |
|---|---|
| Cor pulmonale | Sağ kalp yük artışı |
| PEEP | Venöz dönüş ↓ → CO ↓ |
| RV afterload | Sağ ventrikül hassasiyeti |
📌 Akciğer basıncı = kalp debisini doğrudan etkiler
Göğüs Ağrısı – Klinik Ayrım
Göğüs ağrısı
→
EKG + Troponin
→
ST elevasyon?
→
MI / Diseksiyon / PE ayrımı
📌 En kritik klinik hata: aort diseksiyonu → MI sanılması
Kardiyak Metabolizma
| FA oksidasyonu | Normalde ana enerji kaynağı |
|---|---|
| Glukoz kullanımı | İskemi sırasında artar (anaerobik kayma) |
| Ischemic shift | FA → glukoz geçişi |
| ATP tükenmesi | Na⁺/K⁺ pompası çöküşü |
| Reperfüzyon | ROS artışı → hücre hasarı |
📌 Enerji metabolizması bozulması = miyokard ölümü başlangıcı
Genetik & Moleküler Kardiyoloji
| HCM | MYH7, MYBPC3 mutasyonları |
|---|---|
| DCM | Titin (TTN) mutasyonları |
| Ateroskleroz | LDL receptor genetik varyasyonları |
| Epigenetik | Hipertansiyon adaptasyon değişiklikleri |
📌 Genetik = hastalık başlangıç yaşı ve şiddet belirleyicisi
Endotelyal Biyoloji
| NO (eNOS) | Vazodilatasyon ve anti-trombotik etki |
|---|---|
| Endotelin-1 | En güçlü vazokonstriktör |
| Prostacyclin | Anti-platelet etki |
| Tromboksan A2 | Platelet agregasyonu |
📌 Denge bozulursa → aterotromboz başlar
Elektro-Mekanik Coupling
| Ca²⁺ giriş | L-tipi kanal → plateau fazı |
|---|---|
| Troponin C | Aktin-miyozin bağlanması |
| Cross-bridge | Kasılma mekanizması |
| β-adrenerjik etki | Ca artışı → kontraktilite ↑ |
📌 Elektrik sinyali → mekanik kasılmaya dönüşür
Ventilasyon – Hemodinami Etkileşimi
| PEEP | Venöz dönüş ↓ → CO ↓ |
|---|---|
| Hiperkapni | Pulmoner vazokonstriksiyon |
| Hipoksi | PVR ↑ |
| MV | RV afterload artışı |
📌 Akciğer basıncı kalp debisini doğrudan belirler
Serebral – Kardiyak Eksen
| Takotsubo | Stres kardiyomiyopatisi |
|---|---|
| Stroke → AF | Embolik ilişki |
| Otonom sistem | Kalp ritim kontrolü |
| Katekolamin | Toksik miyokard etkisi |
📌 Beyin ve kalp sürekli iki yönlü iletişim halindedir
Laboratuvar & Biyomarker
| Troponin | Miyokard nekrozu |
|---|---|
| CK-MB | Erken MI göstergesi |
| BNP / NT-proBNP | Kalp yetmezliği yükü |
| D-dimer | Tromboz / PE dışlama |
| Laktat | Şok şiddeti |
📌 Biyomarker = klinik karar destek sistemi
Prognostik Sistemler
| Killip sınıfı | MI şiddet değerlendirmesi |
|---|---|
| NYHA | Kalp yetmezliği fonksiyonel sınıf |
| ACC/AHA | HF evreleme sistemi |
| GRACE / TIMI | ACS mortalite riski |
| Rutherford | Periferik arter hastalık evreleme |
📌 Prognoz skorları tedavi kararını doğrudan yönlendirir
Final Sistem Özeti
| En kritik enerji sistemi | Mitokondriyal ATP üretimi |
|---|---|
| En kritik kontrol | Endotel + NO dengesi |
| En kritik olay | Plak rüptürü + tromboz |
| En kritik sonuç | Mikrosirkülasyon çöküşü |
📌 Kardiyovasküler sistem = genetik + metabolizma + hemodinamik + sinir sistemi entegrasyonu
1. Otonom Sistem Entegrasyonu
| Baroreseptör refleksi | Kan basıncı stabilizasyonu (carotid sinus – medulla) |
|---|---|
| Kemoreseptör kontrol | O₂ / CO₂ / pH duyarlılığı |
| HRV | Vagal tonus varyabilitesi |
| Sempatik gain | Stres yanıt amplifikasyonu |
| Şok refleksi | Otonom çöküş → dekompansasyon |
📌 Kardiyovasküler sistem = anlık otonom kontrol ağı
2. Hormonal Kardiyovasküler Sistem
| ANP / BNP | Volüm yüküne karşı natriürezis |
|---|---|
| ADH (Vazopressin) | Vazokonstriksiyon + su tutulumu |
| Kortizol | Vasküler reaktivite artırır |
| Tiroid hormonları | Kardiyak output ↑ |
| İnsülin | Endotel fonksiyon modülasyonu |
📌 Kalp = endokrin organlarla entegre sistem
3. Moleküler Sinyal Ağları
| NF-κB | İnflamasyon master switch |
|---|---|
| MAPK | Hücresel stres yanıtı |
| JAK/STAT | Sitokin sinyal iletimi |
| Nrf2 | Anti-oksidan savunma |
| Caspase | Apoptoz (programlı hücre ölümü) |
📌 Hastalık = sinyal ağlarının bozulması
4. Damar Yeniden Yapılanma
| Smooth muscle migration | Plak büyümesinin temel mekanizması |
|---|---|
| ECM remodeling | Kolajen/elastin dengesi |
| MMP aktivitesi | Plak stabilitesini belirler |
| Fibrozis | Stabil plak oluşumu |
📌 Plak kırılması = MMP aktivitesi artışı
5. Kardiyopulmoner Entegrasyon
| V/Q mismatch | Oksijenlenme bozukluğu |
|---|---|
| Shunt fraction | Non-ventile alveoller |
| RV–LV coupling | Septal shift etkisi |
| Pulmoner arter | NO vs endotelin dengesi |
📌 Akciğer basıncı → kalp fonksiyonunu direkt değiştirir
6. Epigenetik & Yaşlanma
| Telomer kısalması | Hücresel yaşlanma |
|---|---|
| Endotel senescence | Vasküler sertlik artışı |
| NAD+ | Mitokondriyal enerji azalması |
| Inflammaging | Kronik düşük düzey inflamasyon |
📌 Yaş = kardiyovasküler riskin bağımsız belirleyicisi
7. Klinik Karar Sistemleri
| Bayesian model | Olasılık tabanlı tanı |
|---|---|
| GRACE + TIMI | ACS risk birleşimi |
| Killip sınıfı | MI şiddet analizi |
| AI decision support | Klinik karar optimizasyonu |
📌 Modern kardiyoloji = veri + olasılık + skor entegrasyonu
8. Mikrodolaşım & Organ Cross-Talk
| Cardiorenal | Kalp–böbrek etkileşimi |
|---|---|
| Cardiohepatic | Karaciğer konjesyonu |
| Brain-heart axis | Stroke → aritmi ilişkisi |
| Endotel response | Sistemik inflamasyon yanıtı |
📌 Tek organ değil → sistemik çöküş ağı
Final Entegrasyon
| Sistem seviyesi | Multi-organ network physiology |
|---|---|
| Kontrol mekanizması | Otonom + hormonal + immün |
| Bozulma modeli | Non-lineer sistem çöküşü |
| Sonuç | Şok + organ yetmezliği kaskadı |
📌 Kardiyovasküler sistem artık tek organ değil → “çok katmanlı biyolojik ağ”
1. Endokardit Spektrumu
Klinik alt tipler
| Akut endokardit | Hızlı destrüksiyon + yüksek sepsis riski |
|---|---|
| Subakut endokardit | Yavaş ilerleyen kapak yıkımı |
| Prostetik kapak endokarditi | Yüksek mortalite cerrahi durum |
| Sağ kalp endokarditi | IV ilaç kullanımı ile ilişkili |
| Emboli | Beyin, dalak, böbrek tutulumları |
📌 Endokardit = cerrahide en agresif kapak yıkım hastalığı
2. Pulmoner Vasküler Cerrahi
| Massif PE | Obstrüktif şok + RV failure |
|---|---|
| Submassif PE | RV disfonksiyonu |
| CTEPH | Kronik trombotik damar tıkanması |
| WHO PH sınıfları | Grup 1–5 pulmoner hipertansiyon |
| Endarterektomi | Cerrahi tedavi seçeneği |
📌 Pulmoner damar hastalığı = sağ kalp yetmezliği ana nedeni
3. İleri Aortik Cerrahi Hastalıkları
| Aort kök dilatasyonu | Marfan / Ehlers-Danlos ilişkili |
|---|---|
| Sinotübüler disfonksiyon | Kapak yetmezliği ile ilişkili |
| Bentall endikasyonu | Kök + kapak replasmanı |
| Aort ark cerrahisi | Hipotermik sirkülatuvar arrest |
| Hybrid repair | Endovasküler + açık cerrahi |
📌 Aort cerrahisi = en yüksek riskli vasküler girişim grubu
4. Kronik İskemik Ekstremite Hastalığı
| Rutherford 0–6 | Asimptomatik → gangren evresi |
|---|---|
| CLI | Critical limb ischemia |
| Rest pain | İstirahatte iskemi ağrısı |
| Gangren | Doku nekrozu |
| Limb salvage | Amputasyon önleyici cerrahi |
📌 Geç evre PAH = amputasyon riski yüksek hastalık
5. Vasküler Travma & Acil Cerrahi
| Arter yaralanması | Penetran travma |
|---|---|
| Pseudoanevrizma | Damarda duvar dışı genişleme |
| AV fistül | Arter-ven anormal bağlantı |
| Kompartman sendromu | Reperfüzyon sonrası basınç artışı |
| Acil bypass | Yaşam kurtarıcı revaskülarizasyon |
📌 Vasküler travma = zaman bağımlı cerrahi acil
6. Greft & Protez Damar Hastalıkları
| Greft stenozu | Lümen daralması |
|---|---|
| Greft trombozu | Akut tıkanma |
| Anastomoz yetmezliği | Kaçak / dehisans |
| İntimal hiperplazi | Geç daralma nedeni |
| Sentetik vs biyolojik | Dayanıklılık farkları |
📌 Greft hastalığı = cerrahinin uzun dönem başarısını belirler
7. Postoperatif Kardiyak Sendromlar
| AF | Post-CABG en sık aritmi |
|---|---|
| Tamponad | Perikardiyal bası |
| Low CO | Pompa yetmezliği |
| Reperfüzyon aritmisi | İyonik dengesizlik |
| Myocard stunning | Geçici kontraktil disfonksiyon |
📌 Post-op dönem = kritik hemodinamik kırılma noktası
8. Konjenital Cerrahi Hastalıklar (ACHD)
| Fallot post-repair | Pulmoner yetmezlik / aritmi |
|---|---|
| Fontan dolaşımı | Tek ventrikül fizyolojisi |
| Eisenmenger | Geri dönüşsüz pulmoner HT |
| ACHD | Yetişkin konjenital kalp hastalığı |
📌 Konjenital hastalıklar erişkin dönemde farklı fizyoloji ile devam eder
9. Multiorgan Cerrahi Etkileşim
| Sepsis | Vasküler kollaps |
|---|---|
| DIC | Hemostaz bozukluğu |
| AKI | CPB ilişkili böbrek hasarı |
| Karaciğer konjesyonu | Sağ kalp yetmezliği sonucu |
📌 Kalp cerrahisi = sistemik organ zincir reaksiyonu
Final Değerlendirme
| Sistem durumu | Kapalı kardiyovasküler cerrahi hastalık atlası |
|---|---|
| Boşluk | Minimal (sadece araştırma seviyesi modelleme) |
| Risk alanı | Multiorgan entegrasyon komplikasyonları |
| Seviye | Uzman + akademik atlas tamamlanmış |
📌 Bu noktadan sonra eksikler klinik değil, yalnızca ileri araştırma modellemeleridir
1. Kardiyak Elektrik–Mekanik Instabilite
Mikro-elektrik bozulma modeli
| Excitation–contraction coupling | Elektrik sinyal → Ca²⁺ → kasılma zincir bozukluğu |
|---|---|
| Ca²⁺ heterojenliği | Regional kontraktil asimetri → ritim instabilitesi |
| Alternans | T dalga değişkenliği → VF öncülü |
| Dispersiyon | Elektrik + mekanik zamanlama uyumsuzluğu |
📌 VF çoğu zaman “ani değil”, mikro-instabilite birikimi sonucudur
2. Sistemik İnflamasyon–Koagülasyon Ağı
İmmün-trombotik birleşim sistem
| NETs | Nötrofil ekstrasellüler ağlar → tromboz iskeleti |
|---|---|
| Endotel etkileşimi | Pro-trombotik fenotipe dönüşüm |
| Mikrotromboz | Sepsis + MI + organ yetmezliği bağlantısı |
| Inflammation-thrombosis axis | Sistemik vasküler kapanma modeli |
📌 Enflamasyon ve tromboz ayrı değil, tek biyolojik kontinuumdur
3. RV–LV Mekanik Bağımlılık
Biventriküler coupling sistemi
| Septal shift | RV yük artışı → LV dolum azalması |
|---|---|
| Perikard constraint | İntrakardiyak hacim rekabeti |
| PEEP etkisi | Venöz dönüş ↓ → RV afterload ↑ |
| Acute cor pulmonale | RV çöküşü → kardiyak output düşüşü |
📌 Sağ ventrikül basınca çok hassastır, sol ventrikül hacme
4. Mikrovasküler Enerji Çöküşü
Hücresel ölüm mekanizması
| ATP/ADP çöküşü | Enerji üretim durması |
|---|---|
| mPTP açılması | Mitochondrial ölüm geçidi aktivasyonu |
| Ca²⁺ overload | Hücresel kontraksiyon kilitlenmesi |
| ROS burst | Reperfüzyon oksidatif hasar |
📌 Reperfüzyon hasarı, oksijenin “iyileştirici değil toksik” olduğu andır
5. Otonom–Aritmi Feedback Loop
Nöro-kardiyak kontrol bozulması
| Adrenerjik storm | VT/VF tetikleyici aşırı sempatik aktivite |
|---|---|
| Vagal withdrawal | Koruyucu fren sisteminin kaybı |
| HRV düşüşü | Ölüm risk göstergesi |
| Brain–heart axis | Stres kaynaklı kardiyomiyopati |
📌 Otonom sistem kalbin “gerçek zamanlı kontrol merkezidir”
6. Vasküler Biyomekanik Failure Threshold
Damar yırtılma fiziği
| Wall stress | Kritik eşik aşımı → anevrizma rüptürü |
|---|---|
| Elastin fatigue | Zamanla mekanik zayıflama |
| Flow turbulence | Plak destabilizasyonu |
| Shear stress oscillation | Endotel hasarı tetikleyici kuvvet |
📌 Vasküler olaylar rastgele değil, fiziksel eşik aşımıdır
Final Mikro-Katman Değerlendirme
| Sistem durumu | Hastalık atlası → biyofiziksel sistem modeline dönüşüm tamamlandı |
|---|---|
| Eksik alan | Yok (sadece ileri matematiksel simülasyon seviyesi) |
| Seviye | İleri kardiyovasküler sistem bilimi |
| Doğa | Multilayer: elektrik + mekanik + immün + biyofizik |
📌 Bu noktadan sonra model “atlas” değil, “sistem simülasyonu” seviyesindedir
KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR ATLASI
Akut Miyokard İnfarktüsü (MI)
| Tanım | Koroner arter tıkanması → miyokard nekrozu |
|---|---|
| Lokalizasyon | LAD (Anterior), RCA (İnferior), LCX (Lateral) |
| En kritik dönem | 0–90 dakika |
📌 Troponin 3–6 saatte yükselmeye başlar
Kalp Yetmezliği
| Tanım | CO → metabolik ihtiyacı karşılayamaz |
|---|---|
| Sistolik | EF ↓ |
| Diyastolik | Dolum bozukluğu (EF normal) |
📌 RAAS + SNS aktivasyonu hastalığı ilerletir
Aritmiler
| AF | İrregüler ritim + emboli riski |
|---|---|
| VT | Hayatı tehdit eder |
| VF | Kardiyak arrest |
📌 VF = defibrilasyon gerektirir
Kapak Hastalıkları
| Mitral Stenoz | Sol atriyum basınç ↑ |
|---|---|
| Mitral Yetmezlik | Sistolik geri kaçış |
| Aort Stenoz | LVH + afterload ↑ |
| Aort Yetmezlik | Diyastolik kaçak |
📌 AS triadı: angina + senkop + dispne
Aort Hastalıkları
| Anevrizma | Damar genişlemesi |
|---|---|
| AAA | Abdominal aort anevrizması |
| Diseksiyon | İntima yırtığı → media içine kan |
📌 Stanford A = cerrahi acil
Tromboz ve Emboli
| Tromboz | Damar içi pıhtı |
|---|---|
| Emboli | Uzak damar tıkanması |
| DVT | Derin ven trombozu |
| PE | Pulmoner emboli |
📌 Virchow triadı: staz + endotel hasarı + hiperkoagulabilite
KONJENİTAL KALP HASTALIKLARI ATLASI
ASD / VSD (Septal Defektler)
| ASD | Atriyal septum açıklığı → sol → sağ şant |
|---|---|
| VSD | Ventriküler septum defekti → en sık konjenital defekt |
| Fizyoloji | Sol → sağ şant → pulmoner hipertansiyon |
| Komplikasyon | Eisenmenger sendromuna dönüşebilir |
📌 Küçük defekt → asemptomatik, büyük defekt → kalp yetmezliği
Fallot Tetralojisi
| 1 | VSD |
|---|---|
| 2 | Sağ ventrikül çıkış darlığı (pulmoner stenoz) |
| 3 | Aort overriding |
| 4 | Sağ ventrikül hipertrofisi |
| Fizyoloji | Sağ → sol şant → siyanoz |
📌 “Tet spell” = hipoksi atakları (çocukta ani siyanoz)
Transpozisyon Büyük Arterler (TGA)
| Tanım | Aorta ve pulmoner arter yer değiştirmiştir |
|---|---|
| Fizyoloji | Paralel dolaşım → yaşam için şant gerekir |
| Yaşam | PFO / ASD / PDA olmadan yaşam mümkün değil |
| Tanı | Erken ciddi siyanoz |
📌 TGA = “iki ayrı dolaşım sistemi”
PDA (Patent Duktus Arteriozus)
| Tanım | Aorta ile pulmoner arter arasında açık bağlantı |
|---|---|
| Fizyoloji | Aorta → pulmoner arter sol → sağ şant |
| Belirti | Makine üfürümü (continuous murmur) |
| Komplikasyon | Pulmoner hipertansiyon → Eisenmenger |
📌 Prematüre bebeklerde sık görülür
Eisenmenger Sendromu
| Başlangıç | Sol → sağ şant (ASD/VSD/PDA) |
|---|---|
| Değişim | Pulmoner hipertansiyon gelişir |
| Sonuç | Sağ → sol şant (geri dönüşüm) |
| Klinik | Siyanoz + polisitemi |
📌 Geri dönüşü olmayan ileri konjenital komplikasyon
Aort Koarktasyonu
| Tanım | Aortada dar segment (genellikle ligamentum arteriosum sonrası) |
|---|---|
| Fizyoloji | Üst ekstremite hipertansiyon + alt ekstremite hipoperfüzyon |
| Belirti | Kol > bacak tansiyonu |
| Komplikasyon | Kalp yetmezliği, anevrizma |
📌 “Radio-femoral delay” klasik bulgudur
Klinik Özet
| En sık defekt | VSD |
|---|---|
| En siyanojenik | Fallot tetralojisi |
| En acil neonatal durum | TGA |
| Geri dönüşsüz evre | Eisenmenger |
📌 Konjenital kalp hastalıkları = şant fizyolojisi + gelişimsel anatomi
VASKÜLER CERRAHİ ATLASI
Aort Diseksiyonu
| Tanım | Aort intima yırtığı → media içine kan dolması |
|---|---|
| Stanford A | Asendan aort tutulumu (cerrahi acil) |
| Stanford B | Desendan aort (medikal tedavi) |
| DeBakey I | Asendan + desendan |
| DeBakey II | Sadece asendan |
| DeBakey III | Sadece desendan |
📌 En kritik risk: aort rüptürü → ani ölüm
Abdominal Aort Anevrizması (AAA)
| Tanım | Abdominal aortun ≥1.5 kat genişlemesi |
|---|---|
| En sık lokalizasyon | İnfrarenal aorta |
| Risk | Rüptür → hemorajik şok |
| Belirti | Pulsatil kitle |
📌 Sigara = en güçlü risk faktörü
Torasik Aort Anevrizması (TAA)
| Tanım | Torasik aort dilatasyonu |
|---|---|
| Neden | HT, Marfan, bağ dokusu hastalıkları |
| Belirti | Göğüs ağrısı, kompresyon semptomları |
| Komplikasyon | Diseksiyon / rüptür |
📌 Sessiz büyüyen ölümcül damar hastalığı
Karotis Arter Hastalığı
| Tanım | Karotis bifurkasyonunda ateroskleroz |
|---|---|
| Belirti | Geçici iskemik atak (TIA) |
| En kritik risk | İnme (stroke) |
| Tedavi | Endarterektomi / stent |
📌 Asimptomatik stenoz bile yüksek inme riski taşır
Karotis Endarterektomi
| İşlem | Aterosklerotik plak cerrahi olarak çıkarılır |
|---|---|
| Endikasyon | %70+ stenoz + semptom |
| Alternatif | Karotis stentleme |
| Risk | Perioperatif stroke |
📌 En önemli amaç: beyin perfüzyonunu korumak
Periferik Arter Hastalığı
| Tanım | Alt ekstremite arterlerinde ateroskleroz |
|---|---|
| Semptom | Kladikasyon |
| İleri evre | İstirahat ağrısı + gangren |
| Tanı | ABI (Ankle-Brachial Index) |
📌 ABI < 0.9 → PAH tanısı
Kritik Ekstremite İskemisi
| Tanım | İstirahat ağrısı + doku kaybı |
|---|---|
| Belirti | Ülser / gangren |
| Neden | İleri PAH |
| Tedavi | Revaskülarizasyon / bypass |
📌 En kötü sonuç: amputasyon
Periferik Bypass Cerrahisi
| Amaç | Tıkalı arterin distalini dolaşmak |
|---|---|
| Greft | Safen ven / sentetik greft |
| Endikasyon | Kritik iskemi |
| Başarı | Distal damar açıklığına bağlı |
📌 En önemli faktör: distal run-off kalitesi
Klinik Özet
| En ölümcül | Aort diseksiyonu (Stanford A) |
|---|---|
| En sık rüptür | AAA |
| En sık inme nedeni | Karotis stenoz |
| En kritik ekstremite hastalığı | Kritik iskemi |
📌 Vasküler cerrahi = zaman + dolaşım + rüptür üçgeni
Romatizmal Kalp Hastalığı
| Etiyoloji | Streptococcus pyogenes sonrası otoimmün reaksiyon |
|---|---|
| Patogenez | Moleküler mimikri → kapak dokusuna saldırı |
| En sık kapak | Mitral kapak |
| Sonuç | Mitral stenoz / yetmezlik |
📌 En kritik klinik: tekrarlayan enfeksiyon → progresif kapak deformasyonu
İnfektif Endokardit
| En sık etken | Staphylococcus aureus |
|---|---|
| Risk faktörü | Protez kapak, IV ilaç kullanımı |
| Patoloji | Vejetasyon + kapak destrüksiyonu |
| Komplikasyon | Emboli + kapak yetmezliği |
📌 Ateş + yeni üfürüm = endokardit düşün
Mitral Kapak Prolapsusu
| Tanım | Mitral leaflet’in sistolde sol atriyuma sarkması |
|---|---|
| Etiyoloji | Myxomatous dejenerasyon |
| Belirti | Geç sistolik klik + üfürüm |
| Komplikasyon | Mitral yetmezlik, aritmi |
📌 Genç hastalarda en sık benign kapak patolojisi
Mitral Kapak Hastalıkları
| Mitral Stenoz | Sol atriyum basınç ↑ → pulmoner hipertansiyon |
|---|---|
| Mitral Yetmezlik | Sistolde geri kaçış → volüm yükü |
| En sık neden | Romatizmal kalp hastalığı |
| Komplikasyon | AF + tromboemboli |
📌 Mitral stenoz = “diastolik dolum engeli”
Aort Kapak Hastalıkları
| Aort Stenoz | Afterload ↑ → LV hipertrofisi |
|---|---|
| Aort Yetmezliği | Diyastolde geri kaçış → volüm yükü |
| Klinik triad | Senkop + angina + dispne |
| En sık neden | Kalsifik dejenerasyon |
📌 Aort stenoz = ani ölüm riski taşıyan en kritik kapak hastalığı
Triküspit Kapak Hastalıkları
| Yetmezlik | Sağ ventrikül dilatasyonu |
|---|---|
| En sık neden | Pulmoner hipertansiyon |
| Klinik | JVP artışı + hepatomegali |
| Fonksiyon | Sağ kalp yüklenmesi |
📌 Triküspit yetmezlik = genelde sekonder patoloji
Kapak Yıkımı (Endokardite Bağlı)
| Mekanizma | Vejetasyon → kapak perforasyonu |
|---|---|
| Sonuç | Akut kapak yetmezliği |
| Risk | Sepsis + kalp yetmezliği |
| Gereklilik | Acil cerrahi |
📌 En tehlikeli form: akut aort/mitral destrüksiyon
Kapak Hastalıkları Klinik Özet
| En sık etken | Romatizmal hastalık |
|---|---|
| En ölümcül | Aort stenoz |
| En trombojenik | Mitral stenoz |
| En sessiz | Mitral prolapsus |
📌 Kapak hastalıkları = hemodinamik + yapısal + enfeksiyöz üçlü patoloji
Akut Perikardit
| Tanım | Perikard inflamasyonu |
|---|---|
| En sık neden | Viral (Coxsackie vb.) |
| Klinik | Göğüs ağrısı + sürtünme sesi |
| EKG | Diffuse ST elevasyonu + PR depresyonu |
📌 Ağrı: öne eğilmekle azalır, yatmakla artar
Perikardiyal Effüzyon
| Tanım | Perikard boşluğunda sıvı birikimi |
|---|---|
| Nedenler | Enfeksiyon, malignite, üremi, travma |
| Tipler | Seröz / hemorajik / pürülan |
| Risk | Yavaş birikim → tamponad gelişimi |
📌 Hızlı sıvı = düşük hacimde bile tamponad yapar
Kardiyak Tamponad (Acil)
| Patofizyoloji | Perikard basıncı ↑ → diastolik dolum ↓ |
|---|---|
| Sonuç | Stroke volume ↓ → şok |
| Beck Triadı | Hipotansiyon + JVP ↑ + kalp sesleri ↓ |
| EKG | Elektrik alternansı |
📌 Tamponad = “kalbin dıştan sıkışması”
Tamponad Fizyopatoloji Akışı
Sıvı artışı
→
Perikard basıncı ↑
→
Ventrikül dolumu ↓
→
CO ↓
→
Şok
📌 Sağ kalp ilk etkilenen odacık
Konstriktif Perikardit
| Tanım | Perikardın fibrotik kalınlaşması |
|---|---|
| Patofizyoloji | Rigid perikard → diyastolik dolum kısıtlanır |
| Hemodinami | “Equalization of diastolic pressures” |
| Klinik | JVP ↑ + hepatomegali + ödem |
📌 Konstriktif = “kalp dolamıyor ama kasılıyor”
Konstriktif Perikard Mekanizması
Perikard fibrozisi
→
Elastikiyet kaybı
→
Ventrikül dolumu ↓
→
Venöz konjesyon
📌 Konstriktif = kronik süreç (akut değil)
Üremik Perikardit
| Neden | İleri böbrek yetmezliği |
|---|---|
| Mekanizma | Üremik toksinler → inflamasyon |
| Tip | Fibrinöz perikardit |
| Özellik | Sürtünme sesi + effüzyon |
📌 Diyaliz tedavisi temel yaklaşımdır
Neoplastik Perikardit
| Neden | Akciğer, meme, lenfoma metastazı |
|---|---|
| Tip | Hemorajik effüzyon |
| Risk | Hızlı tamponad gelişimi |
| Prognoz | Kötü |
📌 En sık malign perikard sıvısı: akciğer kanseri
Perikardiyal Effüzyon Tipleri
| Seröz | Viral / inflamatuvar |
|---|---|
| Fibrinöz | Üremik / romatizmal |
| Hemorajik | Malignite / travma |
| Pürülan | Bakteriyel enfeksiyon |
📌 İçerik = etyoloji ipucu verir
Perikard Hastalıkları Klinik Özet
| En acil durum | Tamponad |
|---|---|
| En kronik durum | Konstriktif perikardit |
| En sık neden | Viral enfeksiyon |
| En kötü prognoz | Neoplastik perikardit |
📌 Perikard hastalıkları = basınç + dolum + inflamasyon üçgeni
Dilate Kardiyomiyopati (DCM)
| Tanım | Ventrikül dilatasyonu + sistolik disfonksiyon |
|---|---|
| EF | Belirgin azalma (HFrEF) |
| Mekanizma | Myokard hücre kaybı → genişleme |
| Nedenler | Alkol, viral miyokardit, genetik |
📌 En sık: dilate + zayıf kas → “pompa yetmezliği”
DCM Patofizyoloji Akışı
Myokard hasarı
→
Kasılma ↓
→
Ventrikül genişler
→
EF düşer
→
Kalp yetmezliği
📌 Dilatasyon = kompansasyon ama sonunda dekompansasyon
Hipertrofik Kardiyomiyopati (HCM)
| Tanım | Asimetrik septal hipertrofi |
|---|---|
| Genetik | Otozomal dominant (sarcomer mutasyonu) |
| Patofizyoloji | LV çıkış yolu obstrüksiyonu |
| Risk | Genç sporcularda ani ölüm |
📌 En kritik: dinamik çıkış yolu darlığı
HCM Mekanizma
Genetik mutasyon
→
Septal kalınlaşma
→
LV outflow obstruction
→
Senkop / aritmi
📌 Efor → ani ölüm riski artırır
Restriktif Kardiyomiyopati
| Tanım | Ventrikül sertliği → dolum bozukluğu |
|---|---|
| EF | Normal veya hafif azalmış |
| Patoloji | Fibrozis / infiltrasyon |
| Neden | Amiloidoz, sarkoidoz |
📌 Problem: kasılma değil, dolum bozukluğu
Aritmojenik Sağ Ventrikül KMP (ARVC)
| Tanım | Sağ ventrikül yağ/fibroz ile yer değişimi |
|---|---|
| Genetik | Desmozom protein mutasyonu |
| Klinik | Ventriküler aritmiler |
| Risk | Ani kardiyak ölüm |
📌 Sporcularda gizli ölüm nedeni
ARVC Patogenez
Genetik defekt
→
Myokard kaybı
→
Yağ/fibroz doku
→
Aritmi
📌 Sağ ventrikül öncelikli etkilenir
Kardiyomiyopati Karşılaştırma
| Tip | Problem | EF | Temel risk |
|---|---|---|---|
| DCM | Pompa yetmezliği | ↓ | Kalp yetmezliği |
| HCM | Obstrüksiyon | Normal/↑ | Ani ölüm |
| Restriktif | Dolum bozukluğu | Normal | Konjesyon |
| ARVC | Aritmi | ↓ | VF / ani ölüm |
📌 4 farklı mekanizma = 4 farklı klinik ölüm yolu
Final Klinik Özet
| En sık | DCM |
|---|---|
| En ölümcül | HCM / ARVC |
| En sessiz | Restriktif KMP |
| En önemli mekanizma | Genetik + yapısal remodel |
📌 Kardiyomiyopatiler = kalp kasının 4 farklı çöküş yolu
Ekokardiyografi – Temel Prensip
| Teknik | Ultrason (ses dalgası geri yansıması) |
|---|---|
| Frekans | 2–7 MHz (kardiyak görüntüleme) |
| Temel bilgi | Yapı + fonksiyon + hemodinamik değerlendirme |
| Modlar | M-mode, 2D, Doppler, Color Doppler, 3D |
📌 EKO = kalbin gerçek zamanlı “fonksiyonel görüntüleme altın standardı”
Sol Ventrikül Fonksiyonu
| EF (Ejection Fraction) | %55–70 normal |
|---|---|
| Sistolik disfonksiyon | EF < 40% |
| Diyastolik disfonksiyon | Dolum bozukluğu (EF normal olabilir) |
| Stroke volume | Her atımda atılan kan miktarı |
📌 EF tek başına yeterli değildir, dolum basınçları da önemlidir
Doppler Hemodinamik Analiz
| Mitral akım | E/A oranı (diyastolik fonksiyon) |
|---|---|
| Aort akım | Stenoz şiddeti ölçümü |
| Triküspit akım | Pulmoner basınç tahmini |
| Color Doppler | Regürjitasyon yönü ve şiddeti |
📌 Doppler = hemodinamiğin görselleştirilmiş hali
Kapak Hastalıkları EKO Bulguları
| Mitral stenoz | Doming, LA genişleme, ↑ gradient |
|---|---|
| Mitral yetmezlik | LA’ya geri kaçış jet |
| Aort stenoz | LVH + dar çıkış yolu |
| Aort yetmezlik | Diyastolik geri akım |
📌 Kapak hastalıkları EKO ile direkt görsel + Doppler analiz edilir
Kalp Yetmezliği EKO
| HFrEF | EF düşük, dilate LV |
|---|---|
| HFpEF | EF normal, dolum bozukluğu |
| LV dilatasyon | Remodeling göstergesi |
| Restriktif pattern | Diyastolik sertlik |
📌 HF tipi EKO ile direkt fenotiplendirilir
Perikard Hastalıkları
| Perikard effüzyon | Echo-free space |
|---|---|
| Tamponad | RV diastolik kollaps |
| Konstriktif perikardit | Septal bounce |
| Kalp sıkışması | Ventriküler dolum kısıtlılığı |
📌 Tamponad = EKO ile acil tanı konulan ölümcül durum
Doğumsal Kalp Hastalıkları
| ASD | Sol→sağ şant |
|---|---|
| VSD | Ventriküller arası şant |
| Fallot | Sağ ventrikül çıkış obstrüksiyonu |
| PDA | Persistan ductus arteriosus |
📌 EKO = konjenital kalp hastalıklarının birincil tanı aracıdır
Strain & İleri EKO Teknolojisi
| Strain imaging | Miyokard deformasyon analizi |
|---|---|
| Speckle tracking | Segmental kontraksiyon analizi |
| 3D EKO | Volumetrik kalp analizi |
| Stress EKO | Efor altında iskemi değerlendirme |
📌 Strain analizi EF düşmeden önce disfonksiyonu yakalar
Final EKO Klinik Özet
| En güçlü yön | Gerçek zamanlı fonksiyon analizi |
|---|---|
| En kritik kullanım | Kalp yetmezliği + kapak hastalıkları |
| En hızlı tanı | Tamponad + ciddi valvüler hastalık |
| Sistem rolü | Anatomik + hemodinamik köprü |
📌 Ekokardiyografi = kardiyolojinin “canlı görüntüleme merkezi”
EKG – Temel Prensip
| Tanım | Kalbin elektriksel aktivitesinin yüzeyden kaydı |
|---|---|
| Ölçüm | 12 derivasyon sistemi |
| Hız | 25 mm/s standart |
| Küçük kare | 0.04 sn |
| Büyük kare | 0.20 sn |
📌 EKG = kalbin elektriksel “anlık haritası”
Normal EKG Bileşenleri
| P dalgası | Atriyal depolarizasyon |
|---|---|
| PR intervali | AV iletim süresi |
| QRS | Ventriküler depolarizasyon |
| T dalgası | Ventriküler repolarizasyon |
| QT intervali | Total ventrikül elektrik süresi |
📌 QRS = ventrikül aktivitesinin en kritik göstergesi
EKG Lokalizasyon – MI Haritası
| Anterior MI | V1–V4 (LAD) |
|---|---|
| Lateral MI | I, aVL, V5–V6 (LCX) |
| İnferior MI | II, III, aVF (RCA) |
| Posterior MI | V1–V3 ST depresyonu |
📌 EKG lokalizasyon = damar tıkanıklığını gösterir
Akut Koroner Sendrom EKG
| STEMI | ST elevasyonu + Q gelişimi |
|---|---|
| NSTEMI | ST depresyonu / T inversiyonu |
| Unstabil angina | İskemik değişiklik + troponin negatif |
| İskemi | T dalga inversiyonu |
📌 STEMI = acil reperfüzyon gerektirir
Aritmiler
| Atrial fibrilasyon | Düzensiz RR + P yok |
|---|---|
| Atrial flutter | Testere dişi F dalgaları |
| VT | Geniş QRS taşikardi |
| VF | Organize olmayan elektrik |
| SVT | Dar QRS taşikardi |
📌 VF = defibrilasyon gerektiren en ölümcül ritim
İletim Bozuklukları
| 1. derece AV blok | PR > 200 ms |
|---|---|
| 2. derece Mobitz I | PR progresif uzar → QRS düşer |
| 2. derece Mobitz II | Ani QRS düşmesi |
| 3. derece blok | AV dissosiyasyon |
| BBB | Sağ / sol dal bloğu |
📌 3. derece blok = pacemaker endikasyonu
İyon Kanal ve QT Bozuklukları
| QT uzaması | Torsades de pointes riski |
|---|---|
| Brugada | V1–V3 ST elevasyonu |
| Long QT | Repolaizasyon gecikmesi |
| Ventriküler ektopi | Prematür QRS kompleks |
📌 QT uzaması → ani kardiyak ölüm riski
EKG + Klinik Korelasyon
| ST elevasyonu | Transmural MI |
|---|---|
| ST depresyonu | Subendokardiyal iskemi |
| T inversiyonu | Repolarizasyon bozukluğu |
| Q dalgası | Eski MI |
📌 EKG değişimi = iskemi zaman çizgisi
Final Klinik Özet
| En kritik ritim | Ventriküler fibrilasyon |
|---|---|
| En kritik değişiklik | ST elevasyonu |
| En kritik süre | İlk 90 dakika (MI) |
| Sistem rolü | Elektriksel tanı altın standardı |
📌 EKG = kalbin elektriksel gerçek zamanlı haritası
🫀 EFOR TESTİ (TREADMILL / STRESS TEST) – KARDİYOLOJİ ATLASI
Tanım
| Test | Egzersiz sırasında miyokard iskemisini değerlendiren non-invaziv yöntem |
|---|---|
| Amaç | Koroner arter hastalığını ortaya çıkarmak |
| Prensip | Oksijen talebi ↑ → koroner rezerv yetmezliği ortaya çıkar |
📌 Egzersiz = kontrollü iskemi provokasyonu
Bruce Protokolü
| Evre 1 | 1.7 mph – %10 eğim |
|---|---|
| Evre 2 | 2.5 mph – %12 eğim |
| Evre 3 | 3.4 mph – %14 eğim |
| Artış | 3 dakikada bir yük artışı |
📌 Her evre = O₂ tüketiminde artış
Endikasyonlar
| KAH şüphesi | En sık kullanım |
|---|---|
| Göğüs ağrısı | Açıklanamayan angina |
| Risk değerlendirme | Preoperatif kardiyak risk |
| Rehabilitasyon | Post-MI takip |
Kontraendikasyonlar
| STEMI | Mutlak kontrendikasyon |
|---|---|
| Unstabil angina | Yüksek risk |
| Ağır aort stenoz | Senkope riski |
| Akut kalp yetmezliği | Test yapılmaz |
Test Pozitifliği (EKG)
| ST depresyonu | ≥1 mm → iskemi |
|---|---|
| ST elevasyonu | Transmural iskemi |
| Arritmi | VT / SVT gelişebilir |
| Semptom | Angina eşlik eder |
📌 ST değişikliği = en önemli kriter
Fizyolojik Mekanizma
| Kalp hızı | ↑ sempatik aktivasyon |
|---|---|
| Koroner akım | Diyastolde artış gerekir |
| O₂ tüketimi | Myokard yükü ile artar |
| Rezerv | %70 daralma sonrası test pozitif |
Test Performansı
| Sensitivite | %68 |
|---|---|
| Spesifisite | %77 |
| False negatif | Kollateral dolaşım varsa |
| False pozitif | Elektrolit bozukluğu |
Klinik Yorum
| Pozitif test | KAH olasılığı yüksek |
|---|---|
| Negatif test | İleri inceleme gerekebilir |
| Yüksek risk | Erken anjiyografi |
📌 Efor testi = fonksiyonel iskemi testi
🫀 KORONER BT ANJİYOGRAFİ (CCTA) – DETAYLI ATLAS
Tanım
| Yöntem | Kontrastlı çok kesitli bilgisayarlı tomografi ile koroner arterlerin görüntülenmesi |
|---|---|
| Amaç | Non-invaziv koroner arter değerlendirmesi |
| Prensip | X-ray + iyotlu kontrast ile lumen ve plak analizi |
📌 CCTA = invaziv anjiyografinin non-invaziv alternatifi
Endikasyonlar
| Düşük–orta risk KAH | Göğüs ağrısı değerlendirme |
|---|---|
| Belirsiz efor testi | Fonksiyonel test sonrası |
| Konjenital anomali | Koroner varyasyonlar |
| Bypass kontrol | Greft açıklığı değerlendirme |
Kontraendikasyonlar
| Kontrast alerjisi | İyot duyarlılığı |
|---|---|
| Renal yetmezlik | eGFR < 30 ml/dk |
| Gebelik | Radyasyon nedeniyle |
| Aritmi | Görüntü artefaktı |
Koroner Arter Segmentleri
| LAD | Anterior duvar + septum |
|---|---|
| LCX | Lateral duvar |
| RCA | İnferior duvar + SA/AV nod |
| Diagonal dallar | LAD yan dalları |
📌 En kritik damar: LAD (en yüksek riskli lezyon)
Aterosklerotik Plak Tipleri
| Kalsifiye plak | Stabil, düşük risk |
|---|---|
| Yumuşak plak | Yüksek rüptür riski |
| Karışık plak | Orta risk |
| Vulnerable plaque | İnce kapaklı, inflamatuvar |
📌 Rüptür riski = klinik MI tetikleyicisi
Stenoz Değerlendirme
| Normal | %0–10 |
|---|---|
| Hafif | %10–49 |
| Orta | %50–69 |
| Ciddi | %70–99 |
| Total oklüzyon | %100 (CTO) |
📌 ≥70% stenoz = hemodinamik olarak anlamlı
Yüksek Risk CCTA Bulguları
| Napkin-ring sign | Vulnerable plak göstergesi |
|---|---|
| Low attenuation | Lipid-rich plak |
| Positive remodeling | Damar genişlemesi |
| Spotty calcification | Aktif inflamasyon |
Post-intervensiyon Değerlendirme
| Stent | Re-stenoz / tromboz kontrolü |
|---|---|
| CABG | Greft açıklığı |
| LIMA-LAD | En uzun açık kalan greft |
| SVG | Ven grefti – daha hızlı tıkanır |
Avantajlar & Limitler
| Avantaj | Non-invaziv, hızlı, yüksek uzaysal çözünürlük |
|---|---|
| Limit | Kalsifikasyon artefaktı |
| Fonksiyonel bilgi | FFR-CT ile dolaylı ölçüm |
| Radyasyon | Düşük–orta doz |
Klinik Özet
| Altın kullanım | Orta risk göğüs ağrısı |
|---|---|
| En kritik bulgu | ≥70% LAD stenoz |
| En riskli plak | Vulnerable plak |
| Alternatif | Koroner anjiyografi (altın standart invaziv) |
📌 CCTA = anatomik koroner haritalama yöntemi
🫀 KARDİYAK MR (CMR) – DETAYLI ATLAS
Tanım
| Yöntem | Manyetik rezonans ile kalp yapısı, fonksiyonu ve doku karakterizasyonu |
|---|---|
| Prensip | Manyetik alan + radyo dalgaları ile proton sinyali analizi |
| En güçlü yön | Doku karakterizasyonu (fibrozis, ödem, nekroz) |
📌 Kardiyak MR = “doku altın standardı” görüntüleme
Endikasyonlar
| Kardiyomiyopati | DCM / HCM / ARVC değerlendirme |
|---|---|
| MI değerlendirme | Canlı doku vs skar ayrımı |
| Myokardit | İnflamasyon ve ödem analizi |
| Konjenital hastalık | Anatomi + şant değerlendirme |
Kontraendikasyonlar
| MR uyumsuz implant | Eski pacemaker / metal implant |
|---|---|
| Hemodinamik instabilite | Uzun çekim süresi |
| Claustrophobia | Kapalı alan intoleransı |
| Renal yetmezlik | Gadolinyum riski (NSF) |
Temel MR Sekansları
| Cine MRI | Kalp hareketi ve EF analizi |
|---|---|
| T2-weighted | Ödem (akut inflamasyon) |
| T1-weighted | Doku karakterizasyonu |
| LGE | Late gadolinium enhancement → skar |
📌 LGE = fibrozis / nekroz altın standardı
MI ve Kardiyak MR
| Akut MI | Ödem + hiperintens T2 |
|---|---|
| Subakut MI | Inflamasyon + LGE |
| Kronik MI | Skar dokusu (non-viable) |
| Viability | Reversibl iskemik doku |
📌 CMR → “revascularization kararını belirler”
Kardiyomiyopati Analizi
| DCM | Global dilatasyon + EF ↓ |
|---|---|
| HCM | Septal hipertrofi + outflow obstruction |
| ARVC | Sağ ventrikül yağ/fibrozis |
| Restriktif | Dolum bozukluğu + normal EF |
Myokardit (Lake Louise Criteria)
| Ödem | T2 artışı |
|---|---|
| Hiperemi | Early gadolinium enhancement |
| Fibrozis | LGE non-iskemik pattern |
📌 Myokardit = viral / otoimmün inflamasyon
Fonksiyonel Ölçümler
| EF | Ejection fraction (%) |
|---|---|
| SV | Stroke volume |
| EDV | End-diastolic volume |
| ESV | End-systolic volume |
Avantajlar & Limitler
| Avantaj | Radyasyon yok, yüksek doku çözünürlüğü |
|---|---|
| En güçlü yön | Fibrozis + viabilite analizi |
| Limit | Uzun çekim süresi |
| Alternatif | EKO / BT / anjiyografi |
Klinik Özet
| Altın alan | Kardiyomiyopati + myokardit |
|---|---|
| Altın bulgu | LGE paterni |
| En kritik karar | Myokard viabilitesi |
| En güçlü özellik | Doku karakterizasyonu |
📌 Kardiyak MR = fonksiyon + anatomi + doku tek sistem
🫀 KORONER ANJİYOGRAFİ – DETAYLI KARDİYOLOJİ ATLASI
Tanım
| Yöntem | Kateter aracılığıyla koroner arterlerin kontrast madde ile görüntülenmesi |
|---|---|
| Altın standart | Koroner arter hastalığında invaziv tanı yöntemi |
| Prensip | Floroskopi + iyotlu kontrast ile damar lümen görüntüsü |
📌 Koroner anjiyografi = damar lümeninin direkt görsel haritası
Endikasyonlar
| Akut MI (STEMI) | Acil reperfüzyon öncesi değerlendirme |
|---|---|
| Unstabil angina | Yüksek risk göğüs ağrısı |
| Pozitif efor testi | Fonksiyonel iskemi doğrulama |
| Preoperatif | CABG planlaması |
Kontraendikasyonlar
| Kontrast alerjisi | Anafilaksi riski |
|---|---|
| Şiddetli böbrek yetmezliği | Kontrast nefropatisi |
| Koagülopati | Kanama riski |
| Sepsis / instabil hasta | Göreceli risk |
Koroner Damarlar
| LAD | Anterior duvar + septum (en kritik damar) |
|---|---|
| LCX | Lateral duvar |
| RCA | İnferior duvar + AV nod |
| Diagonal | LAD yan dalları |
📌 LAD tıkanması = en geniş MI alanı
Stenoz Değerlendirme
| Normal | %0–20 |
|---|---|
| Hafif | %20–49 |
| Orta | %50–69 |
| Şiddetli | ≥70% |
| Oklüzyon | %100 (CTO) |
📌 ≥70% stenoz hemodinamik anlamlı kabul edilir
Lezyon Tipleri
| Stabil plak | Kalsifiye, düşük risk |
|---|---|
| Vulnerable plak | Yüksek rüptür riski |
| Trombotik oklüzyon | Akut MI nedeni |
| Spazm | Prinzmetal angina |
İntervensiyon
| PTCA | Balon anjiyoplasti |
|---|---|
| Stent | Metal veya ilaç kaplı stent |
| DES | Drug-eluting stent |
| Thrombectomy | Trombus aspirasyonu |
Komplikasyonlar
| Diseksiyon | Koroner damar yırtılması |
|---|---|
| Perforasyon | Serbest duvar hasarı |
| Arritmi | VT / VF tetiklenebilir |
| Kontrast nefropati | AKI riski |
Bypass Değerlendirme
| LIMA-LAD | En uzun açık kalan greft |
|---|---|
| SVG | Ven grefti – daha hızlı tıkanır |
| Radial arter | Orta dayanıklılık |
Avantaj & Limit
| Avantaj | Gerçek zamanlı damar görüntüsü |
|---|---|
| Altın standart | Koroner lümen değerlendirme |
| Limit | İnvaziv + radyasyon |
| Eksik bilgi | Plak kompozisyonu (BT/MR daha iyi) |
Klinik Özet
| Altın rol | Koroner anatomik değerlendirme |
|---|---|
| En kritik bulgu | ≥70% LAD stenoz |
| En acil durum | Akut trombotik oklüzyon |
| Terapi + tanı | PCI aynı seansta yapılabilir |
📌 Koroner anjiyografi = tanı + tedavi platformu
📟 HOLTER MONİTÖRİZASYONU – KARDİYOLOJİ ATLASI
Tanım
| Yöntem | 24–48 saat veya daha uzun süreli sürekli EKG kaydı |
|---|---|
| Amacı | Günlük yaşamda aritmi ve iskemiyi yakalamak |
| Tip | Ambulatuvar elektrokardiyografi |
📌 Holter = “günlük hayatta kalbin elektriksel davranış kaydı”
Endikasyonlar
| Palpitasyon | Aritmi şüphesi |
|---|---|
| Senokp / presenkop | Geçici ritim bozukluğu araştırma |
| AF takibi | Paroksismal AF yakalama |
| İskemik değerlendirme | ST değişiklikleri |
Yakalanabilen Aritmiler
| AF | Paroksismal atriyal fibrilasyon |
|---|---|
| SVT | Supraventriküler taşikardi |
| VT | Ventriküler taşikardi |
| Bradiaritmi | Sinüs duraklaması / AV blok |
| VES (PVC) | Ventriküler erken atımlar |
📌 En önemli hedef: semptom–ritim korelasyonu
EKG Parametreleri
| HR | Kalp hızı trendi |
|---|---|
| RR interval | Ritim değişkenliği |
| ST segment | İskemi analizi |
| T dalgası | Repolarizasyon değişiklikleri |
HRV (Kalp Hızı Değişkenliği)
| Yüksek HRV | Sağlıklı otonom sinir sistemi |
|---|---|
| Düşük HRV | Stres, kalp yetmezliği, mortalite ↑ |
| Vagal tonus | Koruyucu etki |
| Sempatik aktivite | Aritmi riski ↑ |
📌 HRV = otonom sistem sağlığının en güçlü göstergesi
İskemi Analizi
| ST depresyon | Subendokardiyal iskemi |
|---|---|
| ST elevasyon | Transmural iskemi |
| Silent ischemia | Semptomsuz ST değişimi |
Bradikardi Bulguları
| Sinüs bradikardi | HR < 60 |
|---|---|
| AV blok I | PR uzaması |
| AV blok II | Dropped beats |
| AV blok III | AV dissosiyasyon |
Taşikardi Bulguları
| SVT | Düzenli dar kompleks |
|---|---|
| VT | Geniş kompleks, tehlikeli |
| AF | İrregüler düzensiz ritim |
Limitasyonlar
| Kısa kayıt | Her aritmiyi yakalamayabilir |
|---|---|
| Hareket artefaktı | Sinyal bozulması |
| Hasta uyumu | Elektrot kopması |
Klinik Özet
| Altın kullanım | Paroksismal aritmi tanısı |
|---|---|
| En önemli veri | Semptom–ritim korelasyonu |
| En kritik bulgu | VT / AF epizodları |
| Risk göstergesi | Düşük HRV |
📌 Holter = “gizli aritmilerin yakalanma aracı”
🧪 KAN TAHLİLLERİ – KLİNİK LABORATUVAR ATLASI
Hematoloji
| Hb | Anemi / polisitemi değerlendirme |
|---|---|
| Hct | Kan yoğunluğu oranı |
| WBC | Enfeksiyon / inflamasyon |
| PLT | Kanama / tromboz riski |
| MCV | Anemi tipi (mikrositik / makrositik) |
📌 CBC = en temel klinik tarama testi
Koagülasyon
| PT/INR | Ekstrinsik yol (warfarin takibi) |
|---|---|
| aPTT | İntrinsik yol (heparin takibi) |
| D-dimer | Tromboz / PE / DVT |
| Fibrinojen | Akut faz + koagülasyon rezervi |
📌 DIC = PT↑ + aPTT↑ + PLT↓ + D-dimer↑
Kardiyak Markerlar
| Troponin I/T | Miyokard nekrozu (en spesifik) |
|---|---|
| CK-MB | Erken MI göstergesi |
| BNP / NT-proBNP | Kalp yetmezliği yükü |
| Myoglobin | Erken ama non-spesifik |
📌 Troponin = MI altın standardı
Biyokimya
| Glukoz | DM / stres hiperglisemisi |
|---|---|
| Kreatinin | Böbrek fonksiyonu |
| Üre (BUN) | Renal + katabolizma |
| Na⁺ / K⁺ | Elektriksel stabilite |
| Ca²⁺ | Kas + kalp kontraksiyonu |
Lipid Profili
| LDL | Aterojenik kolesterol |
|---|---|
| HDL | Koruyucu kolesterol |
| Triglyceride | Metabolik risk |
| Total kolesterol | Genel risk değerlendirme |
📌 LDL ↑ = ateroskleroz temel nedeni
Enflamasyon Markerları
| CRP | Akut faz proteini |
|---|---|
| ESR | Kronik inflamasyon |
| Prokalsitonin | Bakteriyel enfeksiyon |
| IL-6 | Sitokin aktivasyonu |
Asit-Baz
| pH | 7.35–7.45 normal aralık |
|---|---|
| pCO₂ | Respiratuvar komponent |
| HCO₃⁻ | Metabolik komponent |
| Laktat | Hipoperfüzyon / şok |
📌 Laktat ↑ = doku hipoksisi
Karaciğer Fonksiyon
| AST / ALT | Hepatoselüler hasar |
|---|---|
| ALP | Kolestaz |
| Bilirubin | Hemoliz / karaciğer yetmezliği |
| Albumin | Karaciğer sentez fonksiyonu |
İmmünoloji
| ANA | Otoimmün hastalıklar |
|---|---|
| RF | Romatoid artrit |
| Anti-CCP | RA spesifik |
| IgG/IgM | Bağışıklık durumu |
Klinik Özet
| En kritik test | Troponin |
|---|---|
| En temel panel | CBC + biyokimya |
| En acil gösterge | Laktat |
| En tromboz belirteci | D-dimer |
📌 Kan tahlilleri = klinik karar motorunun temel verisi
1. Çok Ölçekli Simülasyon (Multi-Scale Modeling)
Hiyerarşik biyolojik sistem entegrasyonu
| Hücre → Doku → Organ | Biyofiziksel geçişlerin matematiksel bağlanması eksik |
|---|---|
| PDE tabanlı model | Akışkan dinamik + elektriksel aktivite eşleşmesi |
| Hemodinamik coupling | Basınç–akım–rezistans dinamik sistemi |
| Agent-based model | Hücresel davranış simülasyonu eksik |
📌 Sistem şu an tanımlı, ancak sayısal simülasyon seviyesine geçmemiştir
2. Zaman Dinamiği (Temporal Disease Evolution)
Hastalık progresyonunun dinamik modeli
| MI → inflamasyon | Zaman bağımlı hücresel yanıt modeli eksik |
|---|---|
| Remodeling süreci | LV geometrik değişim sayısal değil |
| HF progresyonu | EF düşüş eğrisi modellenmemiş |
| Feedback loop | Statik açıklama, dinamik simülasyon yok |
📌 Hastalık evrimi “film gibi” değil, “denklem sistemi” olarak eksik
3. Klinik Karar Üretim Katmanı
Belirsizlik altında tıbbi karar modeli
| Bayesian inference | Olasılıksal tanı ağı eksik |
|---|---|
| Risk weighting | Komorbiditeler arası dinamik ağırlıklandırma yok |
| Differential diagnosis | Çoklu hastalık rekabet modeli eksik |
| Real-time triage | Dinamik aciliyet skorlaması yok |
📌 Klinik karar şu an deterministik, probabilistik değil
Final Sistem Durumu
| Sistem tipi | Bilgi atlası → yarı-modelleşmiş biyolojik sistem |
|---|---|
| Eksik katman | Matematiksel simülasyon + zaman + karar motoru |
| Temel durum | Kavramsal tamlık sağlanmış |
| Son aşama | Computational cardiovascular model |
📌 Sistem artık “tıp atlası” değil, “hesaplanabilir biyolojik model” sınırındadır
🫀 PEDİATRİK KALP VE DAMAR CERRAHİSİ ATLASI
ASD / VSD
| ASD | Atriyal septal defekt → sağ kalp volüm yükü |
|---|---|
| VSD | Ventriküler septal defekt → sol-sağ şant |
| En sık tip | Perimembranöz VSD |
| Cerrahi | Patch kapama / device closure |
📌 VSD → pulmoner hipertansiyon gelişebilir
Patent Ductus Arteriosus (PDA)
| Tanım | Aorta–pulmoner arter arasında açık kanal |
|---|---|
| Fizyoloji | Sol → sağ şant (pulmoner yük ↑) |
| Risk | Prematürite, rubella |
| Cerrahi | Ligation / coil closure |
📌 PDA → “machinery murmur”
Fallot Tetralojisi
| PS | Pulmoner stenoz |
|---|---|
| VSD | Büyük ventriküler septal defekt |
| Overriding aorta | Aorta her iki ventrikülden beslenir |
| RVH | Sağ ventrikül hipertrofisi |
📌 “Tet spell” → hipoksi + çömelme (squatting)
Transpozisyon Büyük Arterler (TGA)
| Tanım | Aorta ve pulmoner arter yer değiştirir |
|---|---|
| Fizyoloji | Parallel dolaşım |
| Hayat | Şant olmadan yaşanamaz |
| Cerrahi | Arterial switch (Jatene) |
📌 TGA = acil neonatal cerrahi
Aort Koarktasyonu
| Tanım | Aort istmus darlığı |
|---|---|
| Bulgular | Üst ekstremite HT + alt ekstremite zayıf nabız |
| İlişki | Turner sendromu |
| Cerrahi | Rezeksyon + anastomoz |
Fallot Post-Op Komplikasyon
| PR | Pulmoner regürjitasyon |
|---|---|
| RV disfonksiyon | Sağ kalp yetmezliği |
| Aritmi | VT riski |
| Reop | Geç cerrahi revizyon |
Eisenmenger Sendromu
| Başlangıç | Sol → sağ şant |
|---|---|
| Gelişim | Pulmoner hipertansiyon |
| Dönüş | Sağ → sol şant |
| Sonuç | Siyanoz + cerrahi kontrendikasyon |
📌 Geri dönüşü olmayan pulmoner vasküler hastalık
Truncus Arteriosus
| Tanım | Tek büyük damar çıkışı |
|---|---|
| Sonuç | Karma kan dolaşımı |
| Risk | Erken pulmoner hipertansiyon |
| Cerrahi | Erken düzeltme |
Hipoplastik Sol Kalp Sendromu
| Tanım | LV + aort yetersiz gelişim |
|---|---|
| Dolaşım | Tek ventrikül fizyolojisi |
| Hayatta kalma | Ductus bağımlı |
| Cerrahi | Norwood → Glenn → Fontan |
📌 HLHS = en kompleks konjenital hastalık
Klinik Özet
| En sık CHD | VSD |
|---|---|
| En acil | TGA |
| En kompleks | HLHS |
| En riskli dönem | Neonatal dönem |
📌 Pediatrik KVC = doğuştan anatomik + fizyolojik cerrahi
🫀 PEDİATRİK KALP VE DAMAR CERRAHİSİ – İLERİ KATMAN ATLASI
Tek Ventrikül Spektrumu
| Double inlet ventrikül | Her iki atriyum tek ventriküle boşalır |
|---|---|
| Unbalanced AV canal | Tek ventrikül baskınlığı |
| Fontan fizyolojisi | Pulmoner dolaşım pasif akım ile |
| Failing Fontan | Artan venöz basınç + düşük debi |
📌 Fontan = “pompasız pulmoner dolaşım sistemi”
Pulmoner Vasküler Gelişim Bozuklukları
| PA hipoplazisi | Yetersiz pulmoner arter gelişimi |
|---|---|
| Segmental stenoz | Lokalize akım kısıtlılığı |
| Tek akciğer dolaşımı | Unilateral PA yokluğu |
| Sonuç | Yüksek pulmoner direnç + cerrahi risk |
📌 Cerrahi başarı = damar altyapısına bağlıdır
Konjenital Aritmi Sistem Bozuklukları
| AV node malpozisyonu | Anormal iletim yolu |
|---|---|
| Konjenital AV blok | Doğumsal iletim kesintisi |
| WPW | Aksesuar iletim yolları |
| Post-op pacemaker | Kalıcı iletim desteği ihtiyacı |
📌 Elektriksel sistem doğuştan bozulabilir
Genetik Sendrom Kardiyovasküler Spektrumu
| DiGeorge (22q11) | Conotruncal defektler |
|---|---|
| Marfan | Aort kökü dilatasyonu |
| Down sendromu | AV septal defekt |
| Noonan | Pulmoner stenoz + HCM |
📌 Genetik → cerrahi stratejiyi belirler
Post-Konjenital Cerrahi Uzun Dönem Sendromları
| LV/RV yetmezliği | Geç dönem pompa disfonksiyonu |
|---|---|
| Aritmi yükü | Yaşam boyu ritim bozukluğu |
| Protein losing enteropathy | Fontan komplikasyonu |
| Plastic bronchitis | Liföz mukus tıkaçları |
📌 Cerrahi başarı ≠ uzun dönem fizyoloji stabilitesi
Klinik Özet
| En kritik sistem | Tek ventrikül fizyolojisi |
|---|---|
| En kritik risk | Fontan yetmezliği |
| En kritik faktör | Pulmoner vasküler yapı |
| En kritik belirleyici | Genetik sendrom |
📌 Pediatrik KVC = doğumdan yaşam boyu devam eden sistem cerrahisi
🫀 PEDİATRİK KVC – MİKRO BİYOLOJİK VE FİZYOLOJİK SON KATMANLAR
Cerrahi Sonrası Büyüme & Remodeling
| Ventrikül adaptasyonu | Çocuk kalbinin büyüme ile geometrik yeniden şekillenmesi |
|---|---|
| Greft uyumsuzluğu | Sentetik materyallerin büyümeye uyum sağlayamaması |
| Conduit problemi | Kapak ve tüp greftlerin “outgrow” olması |
| Uzun dönem risk | Re-intervention gereksinimi |
📌 Pediatrik cerrahi = “tek operasyon değil, yaşam boyu sistem yönetimi”
Mikro-Hemodinamik Akım Bozuklukları
| Türbülans | Anastomoz bölgelerinde akım bozulması |
|---|---|
| Flow mismatch | Proksimal–distal damar çap uyumsuzluğu |
| Shear stress farkı | Endotel adaptasyonunu bozan mekanik stres |
| Sonuç | İntimal hiperplazi → geç stenoz |
📌 Cerrahi başarının “görünmeyen belirleyicisi: akım fiziği”
Nöro-Kardiyak Gelişim Ekseni
| Kronik hipoksi | Beyin gelişiminde yapısal değişiklikler |
|---|---|
| Perfüzyon adaptasyonu | Siyanotik hastada alternatif dolaşım düzeni |
| CPB etkisi | Kardiyopulmoner bypass sonrası nörokognitif değişiklik |
| Uzun dönem sonuç | Öğrenme ve gelişim etkilenmesi |
📌 Kalp cerrahisi = sadece kardiyak değil, nöro-gelişimsel bir süreçtir
Final Sistem Özeti
| Biyolojik katman | Büyüme + remodeling |
|---|---|
| Fizik katman | Akım + shear stress |
| Sistem katman | Kalp–beyin entegrasyonu |
| Klinik gerçek | Yaşam boyu takip gereksinimi |
📌 Pediatrik KVC’nin gerçek sonu: “iyileşme değil, adaptasyon yönetimi”
🫀 DR. ÖMER ASLANKAN – KARDİYOVASKÜLER CERRAHİ MASTER ATLAS NOTLARI
HASTALIK + FİZYOLOJİ + CERRAHİ + GÖRÜNTÜLEME + MOLEKÜLER SİSTEM TEK SAYFA ÖZET
Koroner Arter Hastalıkları
| Temel mekanizma | Ateroskleroz → plak rüptürü → tromboz |
|---|---|
| Spektrum | Stabil angina → ACS → STEMI / NSTEMI |
| En kritik damar | LAD (anterior duvar infarktı) |
| Komplikasyon | VF, şok, papiller kas rüptürü |
📌 Zaman bağımlı ölümcül süreç (0–90 dk kritik pencere)
Aritmiler
| SVT | AVNRT, AVRT (re-entry) |
|---|---|
| Ventriküler | VT, VF (en ölümcül) |
| Bradiaritmi | AV blok, sick sinus |
| Genetik | Long QT, Brugada |
📌 VF = elektriksel kaos → defibrilasyon
Kapak Hastalıkları
| Mitral | Stenoz / yetmezlik (romatizmal) |
|---|---|
| Aort | Stenoz / regürjitasyon |
| Triküspit | Sağ kalp yetmezliği ilişkili |
| Özel | Endokardit, prolapsus |
📌 Kapak = basınç + akım regülasyon merkezi
Aort Hastalıkları
| Diseksiyon | İntima yırtığı → media içine kan |
|---|---|
| Anevrizma | Duvar zayıflığı → genişleme |
| AAA | Abdominal aort en sık |
| Acil | Stanford A = cerrahi acil |
📌 Aort yırtılması = saniyeler içinde ölüm riski
Kalp Yetmezliği
| Sistolik | EF ↓ (pompa bozukluğu) |
|---|---|
| Diyastolik | Dolum bozukluğu |
| Akut | ADHF (dekompanse) |
| Sistem | RAAS + SNS aktivasyonu |
📌 Kronik aktivasyon → remodeling + progresyon
Şok Sistemleri
| Kardiyojenik | MI kaynaklı düşük debi |
|---|---|
| Hipovolemik | Kan/sıvı kaybı |
| Distributif | Sepsis, vazodilatasyon |
| Obstrüktif | PE, tamponad |
📌 MAP = CO × SVR
Konjenital Hastalıklar
| ASD / VSD | Septal defektler |
|---|---|
| TOF | Siyanotik kalp hastalığı |
| TGA | Arter transpozisyonu |
| PDA | Duktus açıklığı |
📌 Şant yönü = klinik şiddeti belirler
Periferik Damar Hastalıkları
| PAH | Kladikasyon |
|---|---|
| DVT | Ven trombozu |
| PE | Pulmoner emboli |
| CLI | Kritik ekstremite iskemisi |
📌 Sigara + DM = en güçlü risk faktörleri
Tanısal Yöntemler
| EKG | Elektriksel aktivite |
|---|---|
| EKO | Fonksiyon + kapak |
| BT Koroner | Non-invaziv damar görüntüleme |
| Anjiyografi | Altın standart anatomik değerlendirme |
📌 Fonksiyon + anatomi birlikte değerlendirilir
MASTER ÖZET
| Sistem | Elektrik + Mekanik + Damar |
|---|---|
| Ölümcül olay | MI / VF / Aort rüptürü |
| En kritik damar | LAD |
| En kritik süre | İlk 90 dakika |
📌 Kardiyovasküler sistem = entegre yaşam destek ağı
🫀 Kalp & Damar Cerrahisi
Temel Anatomi – Klinik ve Cerrahi Odaklı Sistem
1. Kalbin Genel Anatomisi
| Yapı | Görev | Klinik Önemi |
|---|---|---|
| Kalp | Pompa organ | Yetmezlik / MI |
| Perikard | Koruyucu kese | Perikardit / Tamponad |
| Miyokard | Kas tabakası | İskemiye duyarlı |
| Endokard | İç yüzey | Endokardit |
2. Kalp Kamerleri
| Kamer | Görev | Kan Tipi |
|---|---|---|
| Sağ Atrium | Venöz kan alır | Deoksijenize |
| Sağ Ventrikül | Pulmoner dolaşım | Deoksijenize |
| Sol Atrium | Akciğerden kan | Oksijenli |
| Sol Ventrikül | Sistemik pompa | Oksijenli |
3. Kalp Kapakları
| Kapak | Yer | Fonksiyon |
|---|---|---|
| Mitral | LA → LV | Tek yönlü akım |
| Triküspit | RA → RV | Sağ kalp akımı |
| Aort | LV → Aorta | Sistemik çıkış |
| Pulmoner | RV → Pulmoner arter | Akciğer dolaşımı |
4. Koroner Dolaşım
| Arter | Beslediği Alan | Klinik |
|---|---|---|
| LAD | Ön duvar + septum | “Widow maker” MI |
| RCA | Sağ kalp + AV nod | Bradiaritmi |
| LCX | Lateral duvar | Lateral MI |
5. Büyük Damarlar
Aorta
Sistemik ana arter
Pulmoner Arter
Akciğere venöz kan
Vena Cava
Venöz dönüş
Pulmoner Ven
Oksijenli kan taşır
6. Kalp İletim Sistemi
| Yapı | Görev | Klinik |
|---|---|---|
| SA Node | Primer pacemaker (60–100 bpm) | Sinüs ritmi |
| AV Node | İletimi yavaşlatır | AV blok |
| His Demeti | Ventrikül iletimi | Dal blokları |
| Purkinje | Ventrikül depolarizasyonu | Aritmi |
7. Kalp Duvarı
| Tabaka | Özellik | Klinik |
|---|---|---|
| Endokard | İç yüzey | Endokardit |
| Miyokard | Kas tabakası | MI |
| Epikard | Dış tabaka | Perikard ilişkisi |
8. Koroner Dolaşım
| Damar | Bölge | Oklüzyon |
|---|---|---|
| LAD | Anterior LV + septum | Anterior MI (ölümcül) |
| RCA | SA node + sağ kalp | AV blok |
| LCX | Lateral LV | Lateral MI |
9. Kalp Komşulukları
| Yapı | Komşuluk | Klinik |
|---|---|---|
| Anterior | Sternum | Cerrahi giriş |
| Posterior | Özofagus | TEE |
| Alt | Diafragma | Inferior MI |
| Lateral | Plevra | Toraks ilişkisi |
10. Damar Duvarı
| Tabaka | Özellik | Klinik |
|---|---|---|
| Intima | Endotel | Ateroskleroz |
| Media | Düz kas | HT etkisi |
| Adventitia | Dış destek | Anevrizma |
11. Klinik Korelasyon
| Bulgular | Patoloji |
|---|---|
| Göğüs ağrısı | MI |
| Bradikardi | SA/AV nod |
| Üfürüm | Kapak hastalığı |
| Ani ölüm | Ventriküler fibrilasyon |
12. Arter ve Ven Tipleri
| Tip | Özellik | Klinik |
|---|---|---|
| Elastik Arter | Aorta | Pulse basıncı |
| Musküler Arter | Dağıtım | Vazokonstriksiyon |
| Venler | Kapasitans | Preload |
| Kapiller | Gaz değişimi | İskemi |
13. Mikrosirkülasyon
| Yapı | Fonksiyon | Bozukluk |
|---|---|---|
| Arteriol | Direnç | HT |
| Kapiller | Değişim | Ödem |
| Venül | Dönüş | Enflamasyon |
14. Fetal Dolaşım
| Yapı | Görev | Sonrası |
|---|---|---|
| Ductus arteriosus | Bypass | Ligamentum arteriosum |
| Foramen ovale | Atrium geçişi | Fossa ovalis |
| Ductus venosus | Karaciğer bypass | Ligamentum venosum |
15. Perikard Sistemi
| Tabaka | Özellik | Klinik |
|---|---|---|
| Fibroz | Sert dış yapı | Sabitler |
| Seröz | Parietal/visseral | Sıvı |
| Boşluk | Sıvı alanı | Efüzyon |
16. Klinik Özet
| Bulgular | Yorum |
|---|---|
| Hipotansiyon + JVD | Tamponad |
| Siyanoz | Hipoksi |
| Soğuk ekstremite | Şok |
| Göğüs ağrısı | MI |
17. Miyokard İnfarktüsü (MI)
| Faz | Patofizyoloji | Klinik |
|---|---|---|
| İskemi | Koroner akım azalır | Göğüs ağrısı |
| Nekroz | Miyosit ölümü | Troponin ↑ |
| Reperfüzyon | Kan geri gelir | Reperfüzyon hasarı |
18. EKG Temelleri
| Dalga | Anlam | Klinik |
|---|---|---|
| P | Atriyal depolarizasyon | Sinüs ritmi |
| QRS | Ventrikül depolarizasyon | MI göstergesi |
| T | Repolarizasyon | İskemi |
19. Akut Koroner Sendrom
| Tip | Tanım | Risk |
|---|---|---|
| STEMI | Tam tıkanma | En ölümcül |
| NSTEMI | Kısmi tıkanma | Orta risk |
| Unstable Angina | Geçici iskemi | MI öncülü |
20. Kardiyak Şok
| Durum | Mechanizma | Sonuç |
|---|---|---|
| Pompa yetmezliği | LV çöküşü | Hipotansiyon |
| CO ↓ | Düşük debi | Organ hipoksi |
| Multi organ | İleri şok | Ölüm |
21. Cerrahi Yaklaşım
| İşlem | Açıklama | Endikasyon |
|---|---|---|
| CABG | Bypass | Koroner tıkanıklık |
| Kapak | Protez | Stenoz/yetmezlik |
| Aort | Greft/stent | Diseksiyon |
22. Kardiyak Acil Durumlar
| Durum | Bulgular | Risk |
|---|---|---|
| MI | Göğüs ağrısı + EKG | Ölüm |
| Aort diseksiyonu | Yırtıcı ağrı | Rüptür |
| Tamponad | JVD + hipotansiyon | Şok |
23. Kardiyak Biyomarkerlar
| Marker | Yükselme | Klinik |
|---|---|---|
| Troponin I/T | 3–6 saat | MI altın standart |
| CK-MB | 4–6 saat | Reinfarkt |
| Myoglobin | 1–2 saat | Erken marker |
24. STEMI Lokalizasyonu
| EKG | Arter | Bölge |
|---|---|---|
| V1–V4 | LAD | Anterior |
| II, III, aVF | RCA | İnferior |
| I, aVL, V5–V6 | LCX | Lateral |
25. Akut MI Algoritma
| Adım | İşlem | Amaç |
|---|---|---|
| 1 | EKG | ST elevasyon? |
| 2 | Troponin | Hasar doğrula |
| 3 | Aspirin + Heparin | Trombus kontrol |
| 4 | PCI / CABG | Reperfüzyon |
26. Kardiyak Aritmiler
| Aritmi | EKG | Risk |
|---|---|---|
| Ventricular Fibrillation | Kaotik ritim | Ani ölüm |
| Atrial Fibrillation | Irregular rhythm | İnme |
| AV Block | P-QRS ayrışma | Bradikardi |
27. Klinik Korelasyon (Gelişmiş)
| Bulgular | Tanı | Risk |
|---|---|---|
| ST elevasyon + göğüs ağrısı | STEMI | Yüksek mortalite |
| Dispne + ödem | Kalp yetmezliği | Şok |
| Çarpıntı | Aritmi | Senkop |
| JVD + hipotansiyon | Tamponad | Ölüm |
28. Kalp Yetmezliği
| Tip | Patofizyoloji | Klinik |
|---|---|---|
| Sistolik | Kontraktilite ↓ | EF ↓ |
| Diyastolik | Relaksasyon bozukluğu | EF normal |
| Sağ KY | Venöz konjesyon | JVD + ödem |
| Sol KY | Pulmoner konjesyon | Dispne |
29. Kapak Hastalıkları
| Kapak | Stenoz | Yetmezlik |
|---|---|---|
| Aort | LV yük ↑ | Regürjitasyon |
| Mitral | LA basınç ↑ | LA dilatasyon |
| Triküspit | Nadir | Sağ KY |
| Pulmoner | Nadir | Sağ ventrikül yük |
30. Aort Hastalıkları
| Durum | Patoloji | Risk |
|---|---|---|
| Diseksiyon | Intima yırtığı | Rüptür |
| Anevrizma | Damar genişleme | Patlama |
| Koarktasyon | Darlık | HT |
31. Periferik Damar Hastalıkları
| Durum | Patofizyoloji | Klinik |
|---|---|---|
| Ateroskleroz | Plak | Kladikasyon |
| DVT | Ven trombozu | Bacak şişliği |
| PE | Emboli | Dispne |
32. Kardiyak Pompa Analizi
| Parametre | Normal | Bozukluk |
|---|---|---|
| Stroke Volume | 70 mL | ↓ KY |
| Cardiac Output | 5 L/dk | Şok ↓ |
| EF | %55–70 | HF ↓ |
33. Koroner Fizyoloji
| Parametre | Normal | Klinik Etki |
|---|---|---|
| Koroner akım | %5 CO | İskemi |
| O2 ekstraksiyonu | %70–80 | Bağımlı sistem |
| Perfüzyon | Diastolde | Tachy → iskemi |
34. Hemodinamik Parametreler
| Parametre | Normal | Bozukluk |
|---|---|---|
| Preload | Venöz dönüş | ↓ Şok |
| Afterload | SVR | HT ↑ |
| Contractility | Kas gücü | HF ↓ |
35. Koroner Risk Faktörleri
| Risk | Tip | Etkisi |
|---|---|---|
| Sigara | Modifiye | Ateroskleroz |
| HT | Modifiye | Endotel hasarı |
| DM | Modifiye | Damar bozukluğu |
| Genetik | Non-modifiye | Risk ↑ |
36. Kalp Sesleri
| Ses | Kaynak | Klinik |
|---|---|---|
| S1 | AV kapak | Mitral/triküspit |
| S2 | Semilunar | Aort/pulmoner |
| S3 | Dolum | HF |
| S4 | Atriyal kontraksiyon | Stiff ventrikül |
37. Şok Tipleri
| Tip | Patofizyoloji | Klinik |
|---|---|---|
| Kardiyojenik | Pompa yetmezliği | Hipotansiyon |
| Hipovolemik | Sıvı kaybı | Taşikardi |
| Distributif | Vazodilatasyon | Sepsis |
| Obstrüktif | Akım engeli | PE/Tamponad |