🧠 Dr. Ömer Aslankan – Dahiliye Ultimate (Tüm Sistemler & Klinik Rehber)
🧠 Dahiliye – Ultra Detaylı Anatomi • Fizyoloji • Patoloji
🧬 Anatomi (Sistemik + Klinik Derinlik)
| Sistem | Yapı | Detay | Klinik Önemi |
|---|---|---|---|
| Kardiyovasküler | Kalp | 4 odacık, koroner arterler | MI, kalp yetmezliği |
| Pulmoner | Akciğer | Alveoller, bronş ağacı | Gaz değişimi bozulur |
| Renal | Nefron | Glomerül + tübül | GFR düşer → yetmezlik |
| GİS | Karaciğer | Portal sistem | Portal HT |
| Endokrin | Pankreas | Beta hücre (insülin) | DM |
| Hematoloji | Kemik iliği | Hematopoez | Anemi |
| Sinir | Beyin | Santral kontrol | Stroke |
⚙️ Fizyoloji (Mekanizma + Klinik)
| Sistem | Mekanizma | Detay | Klinik |
|---|---|---|---|
| Kardiyak | CO = HR x SV | Afterload/preload | Şok |
| Solunum | Ventilasyon-perfüzyon | V/Q dengesi | Hipoksemi |
| Renal | Filtrasyon | RAAS aktivasyonu | HT |
| Endokrin | Hormon dengesi | Feedback mekanizması | Hipotiroidi |
| Metabolizma | Glukoz kullanımı | İnsülin etkisi | DM |
| İmmün | İnflamasyon | Sitokin salınımı | Sepsis |
| Asit-Baz | pH dengesi | HCO3 / CO2 | Asidoz |
🧫 Patoloji (Derin Mekanizma)
| Mekanizma | Süreç | Detay | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Hipoksi | O2 azalır | Mitokondri hasarı | Hücre ölümü |
| İnflamasyon | Sitokin ↑ | TNF, IL-1 | Ateş |
| Otoimmün | Self attack | Antikor üretimi | Lupus |
| Neoplazi | Kontrolsüz büyüme | Onkogen mutasyon | Kanser |
| Enfeksiyon | Mikroorganizma | Bakteri/virüs | Sepsis |
| Tromboz | Koagülasyon ↑ | Virchow triadı | Emboli |
| Metabolik | Enerji bozulur | İnsülin direnci | DM |
| Fibrozis | Skar oluşur | Kronik inflamasyon | Organ yetmezliği |
🫁 Solunum Sistemi Anatomisi
| Yapı | Özellik | Klinik Önemi |
|---|---|---|
| Üst hava yolu | Burun, nazofarinks, larenks | Enfeksiyon + obstrüksiyon |
| Alt hava yolu | Trakea, bronşlar, bronşioller | Astım, KOAH |
| Alveoller | Gaz değişimi (Tip 1 pnömosit) | ARDS, pnömoni |
| Tip 2 pnömosit | Surfaktan üretimi | RDS (yenidoğan) |
| Plevra | Visseral + pariyetal tabaka | Efüzyon, pnömotoraks |
⚡ Solunum Fizyolojisi
| Konu | Açıklama | Klinik |
|---|---|---|
| Ventilasyon | Havanın akciğere girişi | Astımda ↓ |
| Perfüzyon | Pulmoner kan akımı | Embolide ↓ |
| V/Q oranı | Ventilasyon / perfüzyon dengesi | Mismatch → hipoksemi |
| Difüzyon | O2/CO2 geçişi | Fibroziste ↓ |
| Surfaktan | Alveol kollapsını önler | Eksik → RDS |
🔥 Solunum Patolojisi
| Tip | Özellik | Örnek |
|---|---|---|
| Obstrüktif | Ekspirasyon zor | Astım, KOAH |
| Restriktif | Akciğer genişlemesi ↓ | Fibrozis |
| Enfeksiyöz | İnflamasyon | Pnömoni |
| Vasküler | Perfüzyon bozukluğu | Pulmoner emboli |
| Neoplastik | Tümör oluşumu | Akciğer kanseri |
🫁 Solunum Mekaniği
| Kavram | Açıklama | Klinik |
|---|---|---|
| Compliance | Akciğer genişleyebilirliği | ↓ Fibrozis, ↑ Amfizem |
| Elastans | Geri toparlanma gücü | ↑ Fibrozis |
| Airway resistance | Hava yolu direnci | ↑ Astım, KOAH |
| Dead space | Gaz değişimi olmayan alan | ↑ Emboli |
| Tidal volüm | Normal solunum hacmi | Ventilasyon değerlendirme |
💨 Gaz Değişimi & Transport
| Konu | Açıklama | Klinik |
|---|---|---|
| O2 taşıma | Hemoglobin ile taşınır | Anemide hipoksi |
| CO2 taşıma | Bikarbonat formunda | Asit-baz dengesi |
| PaO2 | Arteriyel O2 basıncı | Hipoksemi |
| A-a gradient | Alveol-arter farkı | ↑ V/Q mismatch |
| Hipoksi tipleri | Hipoksik, anemik, histotoksik | Ayırıcı tanı |
🧠 Solunum Regülasyonu
| Merkez | Görev | Klinik |
|---|---|---|
| Medulla | Temel solunum ritmi | Depresyon → apne |
| Pons | Ritim modülasyonu | Anormal solunum paterni |
| Santral kemoreseptör | CO2/pH algılar | Hiperkapni |
| Periferik reseptör | O2 duyarlı | Hipoksi |
🧪 Arter Kan Gazı (ABG)
| Durum | pH | CO2 | HCO3 |
|---|---|---|---|
| Resp. asidoz | ↓ | ↑ | Normal/↑ |
| Resp. alkaloz | ↑ | ↓ | Normal/↓ |
| Metabolik asidoz | ↓ | ↓ | ↓ |
| Metabolik alkaloz | ↑ | ↑ | ↑ |
🚨 Klinik Kritik Noktalar
| Durum | Yorum |
|---|---|
| Hipoksi + normal A-a | Hipoventilasyon |
| Hipoksi + ↑ A-a | V/Q mismatch |
| CO2 ↑ | Ventilasyon yetersiz |
| CO2 ↓ | Hiperventilasyon |
| PaO2 ↓ + sat normal | CO zehirlenmesi |
📊 Spirometri & PFT
| Parametre | Anlam | Klinik |
|---|---|---|
| FEV1 | 1. saniye ekspirasyon | Obstrüksiyonda ↓ |
| FVC | Zorlanmış vital kapasite | Restriktifte ↓ |
| FEV1/FVC | Oran | ↓ Obstrüktif |
| TLC | Total akciğer kapasitesi | ↑ Amfizem, ↓ Fibrozis |
| DLCO | Difüzyon kapasitesi | ↓ Fibrozis, emboli |
🫁 Hastalık Karşılaştırma
| Özellik | Astım | KOAH | Fibrozis | ARDS |
|---|---|---|---|---|
| Tip | Obstrüktif | Obstrüktif | Restriktif | Restriktif |
| Reversibilite | Var | Yok | Yok | Yok |
| FEV1/FVC | ↓ | ↓ | Normal/↑ | Normal |
| DLCO | Normal | ↓ | ↓ | ↓ |
| Temel sorun | Bronkospazm | Alveol yıkımı | Sert akciğer | Alveol hasarı |
🧠 ABG Yorumlama Algoritması
| Adım | Yapılacak | Yorum |
|---|---|---|
| 1 | pH bak | Asidoz / alkaloz |
| 2 | CO2 bak | Respiratuvar mı? |
| 3 | HCO3 bak | Metabolik mi? |
| 4 | Kompansasyon | Uygun mu? |
| 5 | A-a gradient | Hipoksi nedeni |
💊 Oksijen & Solunum Destek
| Yöntem | FiO2 | Kullanım |
|---|---|---|
| Nazal kanül | %24-40 | Hafif hipoksi |
| Maske | %40-60 | Orta |
| Non-rebreather | %60-90 | Ağır hipoksi |
| HFNC | Yüksek akım | Modern destek |
| Entübasyon | %100 | Solunum yetmezliği |
🫁 Mekanik Ventilasyon
| Parametre | Açıklama | Klinik |
|---|---|---|
| PEEP | Alveol açık tutar | ARDS |
| Tidal volüm | 6 ml/kg | Lung protective |
| FiO2 | Oksijen oranı | Hipoksi |
| Plateau basınç | Basınç limiti | Barotravma önleme |
🫁 V/Q – Shunt – Dead Space
| Durum | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| V/Q mismatch | Ventilasyon-perfüzyon uyumsuzluğu | KOAH, pnömoni |
| Shunt | Kan var, ventilasyon yok | Atelektazi |
| Dead space | Ventilasyon var, kan yok | Emboli |
| O2 yanıtı | Mismatch → düzelir | Shunt → düzelmez 🚨 | |
🚨 Solunum Yetmezliği
| Tip | Özellik | Neden |
|---|---|---|
| Tip 1 | Hipoksemik | ARDS, pnömoni |
| Tip 2 | Hiperkapnik | KOAH, depresyon |
| Kritik | CO2 ↑ → ventilasyon yetersiz 🚨 | |
🧠 Dispne Ayırıcı Tanı
| Bulgu | Olası neden |
|---|---|
| Ani dispne | Pulmoner emboli |
| Wheezing | Astım |
| Stridor | Üst hava yolu obstrüksiyonu |
| Ortopne | Kalp yetmezliği |
| Ateş | Pnömoni |
💊 İnhaler Tedaviler
| İlaç | Etki | Kullanım |
|---|---|---|
| Beta-agonist (SABA) | Bronkodilatasyon | Astım atak |
| Antikolinerjik | Bronş gevşetir | KOAH |
| İnhaler steroid (ICS) | İnflamasyon ↓ | Astım kontrol |
| Magnezyum | Düz kas gevşeme | Refrakter astım |
🔥 ARDS (Berlin Kriterleri)
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| Zaman | 1 hafta içinde gelişir |
| Görüntüleme | Bilateral infiltrasyon |
| Ödem | Kardiyak kaynaklı değil |
| PaO2/FiO2 | Azalmış → hipoksemi |
| Şiddet | Hafif / Orta / Ağır (PaO2/FiO2 ile) |
🫁 Akciğer Kanseri Genel
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| En önemli risk | Sigara 🚬 |
| Diğer riskler | Asbest, radon, hava kirliliği |
| En sık tip | Adenokarsinom |
| Merkez/perifer | Skuamöz → santral, Adeno → perifer |
| Semptom | Öksürük, hemoptizi, kilo kaybı |
🧬 NSCLC (Non-Small Cell)
| Tip | Özellik | İpucu |
|---|---|---|
| Adenokarsinom | Periferik | Sigara içmeyende sık |
| Skuamöz | Santral | Kavitasyon + hiperkalsemi |
| Büyük hücreli | Aggresif | Hızlı büyür |
| NSCLC → Cerrahi ön planda | ||
⚡ SCLC (Small Cell)
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Lokalizasyon | Santral |
| Davranış | Çok agresif |
| Metastaz | Erken |
| Tedavi | Kemoterapi + RT |
| Paraneoplastik | SIADH, ACTH ↑ (Cushing) |
🔥 Paraneoplastik Sendromlar
| Tümör | Sendrom |
|---|---|
| Skuamöz | Hiperkalsemi (PTHrP) |
| SCLC | SIADH |
| SCLC | Cushing (ACTH) |
| Adeno | Tromboflebit |
🌍 Metastaz Yerleri
| Organ | Klinik |
|---|---|
| Beyin | Nörolojik defisit |
| Kemik | Ağrı |
| Karaciğer | Hepatomegali |
| Adrenal | Sessiz |
🧪 Tanı
| Yöntem | Kullanım |
|---|---|
| BT | İlk görüntüleme |
| PET-CT | Evreleme |
| Biyopsi | Kesin tanı |
| Bronkoskopi | Santral tümör |
💊 Tedavi
| Tip | Tedavi |
|---|---|
| NSCLC erken | Cerrahi |
| NSCLC ileri | Kemo + immünoterapi |
| SCLC | Kemoterapi + RT |
| Target | EGFR, ALK, ROS1 |
📊 TNM Evreleme
| Komponent | Açıklama |
|---|---|
| T | Tümör boyutu ve invazyon |
| N | Lenf nodu tutulumu |
| M | Uzak metastaz |
| Evre arttıkça prognoz kötüleşir 🚨 | |
🧠 Klinik Bulgular
| Bulgular | Yorum |
|---|---|
| Persistan öksürük | En sık semptom |
| Hemoptizi | Tümör erozyonu |
| Kilo kaybı | Malignite bulgusu |
| Göğüs ağrısı | Plevra invazyonu |
| Ses kısıklığı | Rekürren laringeal sinir |
🔥 Pancoast Tümörü
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Lokalizasyon | Akciğer apeksi |
| Ağrı | Omuz + kol |
| Sinir | Brakiyal pleksus tutulumu |
| Horner sendromu | Ptosis + miozis + anhidroz 🚨 |
⚠️ Vena Cava Superior Sendromu
| Bulgular | Açıklama |
|---|---|
| Yüz şişliği | Venöz dönüş bozulur |
| Boyun ven dolgunluğu | Obstrüksiyon |
| Dispne | Basınç etkisi |
| ACİL durum 🚨 | |
🔍 Tarama
| Yöntem | Kime |
|---|---|
| Düşük doz BT | 50-80 yaş + sigara öyküsü |
| Erken tanı → mortalite azalır | |
📉 Prognoz
| Faktör | Yorum |
|---|---|
| Evre | En önemli belirleyici |
| Tip | SCLC daha kötü |
| Performans | Kötü → prognoz kötü |
| Erken evre → kür şansı | |
🦠 Tüberküloz (TB)
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Etken | Mycobacterium tuberculosis |
| Primer TB | Alt lob + hiler LAP |
| Sekonder TB | Apeks + kavitasyon |
| Semptom | Gece terlemesi, kilo kaybı, öksürük |
| Tanı | AFB, kültür, PCR |
| PPD / IGRA | Latent TB tanısı |
| Dirençli TB | MDR → Rifampisin + INH direnç |
| Tedavi | HRZE (2 ay) → HR (4 ay) |
📸 Akciğer Grafisi
| Pattern | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Konsolidasyon | Alveol dolu | Pnömoni |
| Ground-glass | Parsiyel opasite | ARDS |
| Kavitasyon | Boşluk | TB |
| Nodül | Yuvarlak | Tümör |
| Air bronchogram | Bronş görünür | Pnömoni |
| Silüet | Sınır kaybı | Lokalizasyon |
🩺 Akciğer Sesleri
| Ses | Özellik | Hastalık |
|---|---|---|
| Raller | Çıtırtı | Fibrozis |
| Wheezing | Islık | Astım |
| Ronküs | Kalın ses | KOAH |
| Stridor | Üst yol | Obstrüksiyon |
| Sessiz akciğer | Hava yok | 🚨 Acil |
🚨 Acil
| Durum | Klinik | Yönetim |
|---|---|---|
| Pnömotoraks | Hipotansiyon | İğne |
| Hemoptizi | Kanama | Airway |
| Status astma | Yanıt yok | Mg |
| PE | Ani dispne | Antikoagülasyon |
💨 Astım
| Basamak | Tedavi |
|---|---|
| 1 | SABA |
| 2 | ICS |
| 3 | LABA + ICS |
| 4 | Yüksek doz |
| 5 | Biyolojik |
🫁 İnterstisyel Akciğer Hastalıkları
| Hastalık | Özellik | İpucu |
|---|---|---|
| IPF | Progresif fibrozis | Bal peteği |
| Sarkoidoz | Granülom | Hiler LAP |
| Asbestozis | Fibrozis | Plevral plak |
| Silikozis | Mesleki | Üst lob |
🫀 Pulmoner Hipertansiyon
| Grup | Neden |
|---|---|
| Grup 1 | Primer |
| Grup 2 | Kalp hast. |
| Grup 3 | Akciğer hast. |
| Grup 4 | Emboli |
| Semptom | Dispne + senkop |
😴 Uyku Apnesi (OSA)
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Risk | Obezite |
| Semptom | Horlama + gündüz uyku |
| Tanı | Polisomnografi |
| Tedavi | CPAP |
🏭 Mesleki Akciğer Hastalıkları
| Maruziyet | Hastalık |
|---|---|
| Asbest | Mezotelyoma |
| Silika | Silikozis |
| Kömür | Pnömokonyoz |
⚡ Pulmoner Emboli
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Semptom | Ani dispne |
| Tanı | D-dimer, BT anjiyo |
| EKG | S1Q3T3 |
| Tedavi | Antikoagülasyon |
🫁 Bronşektazi
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Tanım | Bronş genişlemesi |
| Semptom | Balgamlı öksürük |
| Neden | Enfeksiyon |
| İpucu | Sabah balgam |
🔥 Akciğer Apsesi
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Neden | Aspirasyon |
| Bulgular | Kötü kokulu balgam |
| Görüntü | Air-fluid level |
| Tedavi | Uzun süre AB |
🧪 BAL
| Kullanım | Hastalık |
|---|---|
| Tanı | Enfeksiyon |
| Malignite | Kanser |
| İmmün | Sarkoidoz |
🫁 Pulmoner Nodül Yaklaşımı
| Boyut | Yaklaşım |
|---|---|
| <6 mm | Takip |
| 6-8 mm | BT kontrol |
| >8 mm | PET-CT / Biyopsi |
| Risk | Sigara, yaş, düzensiz kenar |
📈 Flow-Volume Loop
| Durum | Özellik |
|---|---|
| Obstrüktif | Ekspirasyon konkav |
| Restriktif | Volüm küçük |
| Üst yol obstr. | Flattening |
| Reversibilite | %12 + 200 ml artış |
🦠 Fungal Enfeksiyonlar
| Etken | Hastalık | İpucu |
|---|---|---|
| Aspergillus | Aspergillozis | Halo sign |
| PJP | Pnömosistis | HIV |
| Histoplazma | Granülom | Kalsifikasyon |
🩸 Hemoptizi Yönetimi
| Durum | Yönetim |
|---|---|
| Masif | Airway + entübasyon |
| Pozisyon | Kanayan taraf aşağı |
| Tanı | Bronkoskopi |
| Neden | Kanser, TB, bronşektazi |
🧠 Yoğun Bakım Pulmonoloji
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Tidal volüm | 6 ml/kg |
| PEEP | Alveol açık tutar |
| NIV | KOAH, ödem |
| Entübasyon | Hipoksi + bilinç ↓ |
🫀 Kardiyopulmoner İlişki
| Durum | Özellik |
|---|---|
| Kardiyak ödem | Transüda |
| ARDS | Non-kardiyak |
| Cor pulmonale | Sağ kalp yetmezliği |
🌿 Allerjik Akciğer
| Hastalık | Özellik |
|---|---|
| ABPA | Astım + Aspergillus |
| Eozinofilik | Eozinofil ↑ |
| Rinit + astım | Birlikte |
👶 Pediatrik Göğüs
| Hastalık | Özellik |
|---|---|
| Bronşiolit | RSV |
| Krup | Stridor |
| Aspirasyon | Ani öksürük |
🧬 Genetik Akciğer Hastalıkları
| Hastalık | Özellik | İpucu |
|---|---|---|
| Alfa-1 AT eksikliği | Erken KOAH | Alt lob amfizem |
| Kistik fibrozis | Kalın sekresyon | Bronşektazi |
| Kartagener | Siliyer disfonksiyon | Situs inversus |
🫀 Pulmoner Vasküler Hastalıklar
| Hastalık | Özellik |
|---|---|
| CTEPH | Kronik emboli → HT |
| GPA (Wegener) | Üst yol + böbrek |
| Goodpasture | Hemoptizi + GN |
🧪 Asit-Baz (İleri)
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Anyon gap | Na – (Cl + HCO3) |
| Winter formülü | 1.5 x HCO3 + 8 |
| Mixed bozukluk | Uyumsuz kompansasyon |
🦠 Atipik Pnömoniler
| Etken | İpucu |
|---|---|
| Mycoplasma | Kuru öksürük |
| Legionella | Hiponatremi |
| Chlamydia | Hafif seyir |
💊 Pulmoner İlaçlar
| İlaç | Kullanım |
|---|---|
| Teofilin | Bronkodilatör |
| Montelukast | Astım |
| Pirfenidon | IPF |
| Nintedanib | Fibrozis |
🫁 Akciğer Transplantasyonu
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Endikasyon | İleri KOAH, IPF |
| Komplikasyon | Rejeksiyon |
| Risk | Enfeksiyon |
🏃 Pulmoner Rehabilitasyon
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Egzersiz | Solunum kapasite ↑ |
| Oksijen | Sat <88% |
| Sigara | Bırakılmalı 🚭 |
🌿 Hipersensitivite Pnömonisi
| Maruziyet | Hastalık |
|---|---|
| Kuş | Bird fancier lung |
| Küf | Farmer lung |
| Tedavi | Maruziyet kes + steroid |
🧪 DLCO Yorumlama
| Durum | DLCO | İpucu |
|---|---|---|
| Astım | ↑ | Artmış kan akımı |
| Alveoler hemoraji | ↑ | Hb alveolde |
| Amfizem | ↓ | Yüzey kaybı |
| Fibrozis | ↓ | Kalın membran |
| Emboli | ↓ | Perfüzyon yok |
🩸 Alveoler Hemoraji
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Semptom | Hemoptizi + Hb ↓ |
| Görüntü | Diffüz infiltrasyon |
| Neden | Vaskülit, Goodpasture |
| Tanı | BAL → hemosiderin makrofaj |
🧠 Nöromüsküler Solunum Yetmezliği
| Hastalık | Özellik |
|---|---|
| Myastenia gravis | Kas güçsüzlüğü |
| Guillain-Barré | Yükselen paralizi |
| ALS | Progresif kayıp |
| Kritik | Hiperkapnik yetmezlik |
⚙️ Ventilatörden Ayırma (Weaning)
| Kriter | Yorum |
|---|---|
| RSBI < 105 | Başarılı ayrılma |
| SBT | Spontan solunum denemesi |
| Oksijenasyon | Stabil olmalı |
📉 Kapnografi (ETCO2)
| Durum | ETCO2 |
|---|---|
| Hipoventilasyon | ↑ |
| Hiperventilasyon | ↓ |
| Emboli | ↓ |
🫁 İleri Ventilasyon
| Parametre | Hedef |
|---|---|
| Plateau | < 30 cmH2O |
| Driving pressure | Düşük olmalı |
| Tidal volüm | 6 ml/kg |
🦠 Fungal Akciğer Enfeksiyonları
| Etken | İpucu |
|---|---|
| Aspergillus | Halo sign |
| ABPA | Astım + IgE ↑ |
| PJP | HIV + ground-glass |
🔥 Paraneoplastik (İleri)
| Sendrom | İpucu |
|---|---|
| Lambert-Eaton | Kas güçsüzlüğü |
| Clubbing | Parmak değişimi |
| Osteoartropati | Kemik ağrısı |
🚬 E-Sigara & Yeni Riskler
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| EVALI | Akut hasar |
| Biyokütle | Kırsal KOAH |
🧠 Pulmonoloji Tanı Algoritması
| Semptom | İlk Test | Sonraki |
|---|---|---|
| Dispne | Akciğer grafisi | BT + ABG |
| Öksürük | Grafi | Spirometri |
| Hemoptizi | BT | Bronkoskopi |
| Hipoksi | ABG | A-a gradient |
📸 Görüntüleme Yöntemleri
| Test | Kullanım | Avantaj |
|---|---|---|
| Akciğer grafisi | İlk basamak | Ucuz + hızlı |
| BT | Detaylı yapı | Yüksek çözünürlük |
| HRCT | İnterstisyel hast. | Fibrozis |
| PET-CT | Kanser | Metabolik aktivite |
| USG | Plevra | Yatak başı |
🧪 Laboratuvar Testleri
| Test | Kullanım |
|---|---|
| D-dimer | Emboli dışlama |
| CRP / Prokalsitonin | Enfeksiyon |
| IgE | Astım / ABPA |
| ANA / ANCA | Vaskülit |
📊 PFT İleri Testler
| Test | Yorum |
|---|---|
| Bronkodilatör testi | Reversibilite |
| Body plethysmography | TLC ölçümü |
| DLCO | Difüzyon |
🫁 Bronkoskopi
| Kullanım | Amaç |
|---|---|
| Biyopsi | Kanser |
| BAL | Enfeksiyon |
| Yabancı cisim | Çıkarma |
🧪 Plevral Sıvı Analizi
| Parametre | Yorum |
|---|---|
| Protein ↑ | Eksüda |
| LDH ↑ | Enfeksiyon |
| Glukoz ↓ | Ampiyem |
| pH ↓ | Drenaj gerekir |
😴 Uyku Testleri
| Test | Kullanım |
|---|---|
| Polisomnografi | OSA tanı |
| Apne-hipopne indeksi | Şiddet |
🏃 Egzersiz Testleri
| Test | Kullanım |
|---|---|
| 6 dakika yürüme | Fonksiyonel kapasite |
| VO2 max | Kardiyopulmoner |
🚨 Yoğun Bakım Monitörizasyon
| Parametre | Klinik |
|---|---|
| SpO2 | Oksijenasyon |
| ETCO2 | Ventilasyon |
| ABG | Asit-baz |
📊 FEV & Spirometri Temel
| Parametre | Anlam | Klinik |
|---|---|---|
| FEV1 | 1. sn zorlu ekspirasyon | Obstrüksiyon ↓ |
| FVC | Toplam zorlu kapasite | Restriktif ↓ |
| FEV1/FVC | Oran | Obstrüktif ↓ |
| PEF | Tepe akım | Astım takibi |
🫁 Obstrüktif vs Restriktif
| Parametre | Obstrüktif | Restriktif |
|---|---|---|
| FEV1 | ↓↓ | ↓ |
| FVC | ↓ / normal | ↓↓ |
| FEV1/FVC | ↓ | Normal/↑ |
| TLC | ↑ | ↓ |
📉 Obstrüksiyon Şiddeti (FEV1%)
| FEV1 % | Şiddet |
|---|---|
| >80% | Hafif |
| 50-80% | Orta |
| 30-50% | Ağır |
| <30% | Çok ağır 🚨 |
💊 Bronkodilatör Testi
| Kriter | Yorum |
|---|---|
| FEV1 ↑ ≥12% | Reversibl |
| + ≥200 ml | Astım lehine |
| Yanıt yok | KOAH |
📈 Flow-Volume Loop
| Görünüm | Tanı |
|---|---|
| Çökük ekspirasyon | Obstrüksiyon |
| Küçük hacim | Restriktif |
| Düz inspirasyon | Üst yol obstrüksiyonu |
🚨 Klinik Tuzaklar
| Durum | İpucu |
|---|---|
| Normal FEV1/FVC + ↓ FVC | Restriktif |
| Normal spirometri + dispne | DLCO bak |
| Düşük efor | Yanlış sonuç |
| KOAH vs Astım | Reversibilite ayırır |
🚬 KOAH (GOLD – FEV1)
| GOLD | FEV1 % |
|---|---|
| 1 | >80% |
| 2 | 50-80% |
| 3 | 30-50% |
| 4 | <30% |
💨 Astım Takibi
| Parametre | Kullanım |
|---|---|
| PEF | Evde takip |
| FEV1 | Kontrol seviyesi |
| Variabilite | Astım tanısı |
🚨 ACİL PULMONOLOJİ ALGORİTMA
| Durum | İlk Adım | Sonraki |
|---|---|---|
| Hipoksi | O2 ver | ABG + neden bul |
| Dispne | ABC | Grafi + EKG |
| CO2 ↑ | NIV (BiPAP) | Entübasyon |
| Şok + dispne | PE düşün | BT anjiyo |
| Entübasyon | Bilinç ↓ + PaO2 ↓ + CO2 ↑ 🚨 | |
💊 Pulmonoloji İlaç Özeti
| Grup | Örnek | Kullanım |
|---|---|---|
| SABA | Salbutamol | Astım atak |
| LABA | Formoterol | Kontrol |
| ICS | Budesonid | İnflamasyon |
| LAMA | Tiotropium | KOAH |
| Steroid | Prednizolon | Alevlenme |
| Antibiyotik | Makrolid | Pnömoni |
🚨 Pulmonoloji Kırmızı Bayraklar
| Durum | Anlamı |
|---|---|
| Hemoptizi | Kanser / TB |
| Ani dispne | Emboli |
| Gece terlemesi | TB |
| Kilo kaybı | Malignite |
| Sessiz akciğer | Hayati risk 🚨 |
| Hipoksi + düzelmiyor | Shunt |
🫁 Pulmonoloji – Klinik Hastalıklar (Full Master)
Astım
Tanım:
Kronik inflamatuar hava yolu hastalığı
Patogenez:
Th2 yanıtı → IgE ↑ → mast hücre aktivasyonu → bronkokonstrüksiyon + mukus artışı
Neden:
Alerjenler, genetik, hava kirliliği, enfeksiyonlar
Klinik:
Hışıltı, dispne, gece öksürük, reversibl ataklar
Tanı:
Spirometri (FEV1/FVC ↓, reversibilite)
Tedavi:
SABA + inhaler steroid + LABA
KOAH
Tanım:
İrreversibl hava yolu obstrüksiyonu
Patogenez:
Sigara → inflamasyon → alveol yıkımı (emfizem) + mukus (bronşit)
Neden:
Sigara 💥 en önemli
Klinik:
Kronik öksürük, balgam, dispne
Tanı:
Spirometri (irreversibl)
Tedavi:
Oksijen, bronkodilatör, steroid
Pnömoni
Tanım:
Akciğer parankim enfeksiyonu
Patogenez:
Mikroorganizma → inflamasyon → alveol dolumu
Neden:
Bakteri (en sık), virüs
Klinik:
Ateş, öksürük, balgam, dispne
Tanı:
Akciğer grafisi + CRP
Tedavi:
Antibiyotik
Pulmoner Emboli
Tanım:
Pulmoner arter tıkanması
Patogenez:
DVT → emboli → V/Q mismatch
Neden:
İmmobilizasyon, cerrahi, kanser
Klinik:
Ani dispne, taşikardi, göğüs ağrısı
Tanı:
D-dimer, CT anjio
Tedavi:
Antikoagülasyon 💥
ARDS
Tanım:
Akut solunum yetmezliği
Patogenez:
Alveol hasarı → sıvı dolumu → oksijen düşer
Neden:
Sepsis, travma
Klinik:
Şiddetli hipoksi
Tanı:
PaO2 düşüklüğü
Tedavi:
Ventilatör
🫁 Pulmonoloji – Ultra Full Klinik Sistem
Astım
Tanım: Kronik inflamatuar hava yolu hastalığı
Patogenez: Th2 → IgE → mast hücre → bronkokonstrüksiyon
Neden: Alerjen, genetik
Klinik: Hışıltı, dispne
Tanı: Spirometri
Tedavi: SABA + steroid
KOAH
Tanım: Kronik obstrüksiyon
Patogenez: Sigara → inflamasyon
Neden: Sigara
Klinik: Dispne
Tanı: Spirometri
Tedavi: O2
Pnömoni
Tanım: Akciğer enfeksiyonu
Patogenez: Mikroorganizma → inflamasyon
Neden: Bakteri
Klinik: Ateş
Tanı: Grafi
Tedavi: Antibiyotik
Pulmoner Emboli
Tanım: Pulmoner arter tıkanması
Patogenez: DVT → emboli
Neden: İmmobilizasyon
Klinik: Ani dispne
Tanı: CT
Tedavi: Antikoagülan
ARDS
Tanım: Akut solunum yetmezliği
Patogenez: Alveol hasarı
Neden: Sepsis
Klinik: Hipoksi
Tanı: ABG
Tedavi: Ventilatör
Plevral Efüzyon
Tanım: Plevral sıvı birikimi
Patogenez: Transüda / eksüda
Neden: Kalp yetmezliği, enfeksiyon
Klinik: Dispne
Tanı: Torasentez
Tedavi: Drenaj
Pnömotoraks
Tanım: Plevral hava
Patogenez: Akciğer kollaps
Neden: Travma
Klinik: Ani ağrı
Tanı: Grafi
Tedavi: Dren
İnterstisyel Akciğer Hastalığı
Tanım: Fibrotik hastalık
Patogenez: İnflamasyon → fibrozis
Neden: Otoimmün
Klinik: Kronik dispne
Tanı: HRCT
Tedavi: Steroid
Sarkoidoz
Tanım: Granülomatöz hastalık
Patogenez: Non-kazeifiye granülom
Neden: Bilinmiyor
Klinik: Lenfadenopati
Tanı: Biyopsi
Tedavi: Steroid
Akciğer Kanseri
Tanım: Malign tümör
Patogenez: Mutasyon
Neden: Sigara 💥
Klinik: Öksürük, kilo kaybı
Tanı: CT + biyopsi
Tedavi: Cerrahi/kemoterapi
🫁 Pulmonoloji – COMPLETE MASTER
Bronşektazi
Tanım: Bronşların kalıcı genişlemesi
Patogenez: Kronik enfeksiyon → duvar yıkımı
Neden: Kistik fibrozis, enfeksiyon
Klinik: Bol balgam, öksürük
Tanı: HRCT
Tedavi: Antibiyotik + drenaj
Kistik Fibrozis
Tanım: Genetik mukus hastalığı
Patogenez: CFTR mutasyonu → viskoz sekresyon
Neden: Genetik
Klinik: Tekrarlayan enfeksiyon
Tanı: Ter testi
Tedavi: Destek + antibiyotik
İdiopatik Pulmoner Fibrozis
Tanım: Kronik fibrotik hastalık
Patogenez: İnterstisyel hasar → fibrozis
Neden: İdiopatik
Klinik: Kuru öksürük, dispne
Tanı: HRCT
Tedavi: Antifibrotik
Pulmoner Hipertansiyon
Tanım: Pulmoner arter basıncı artışı
Patogenez: Vasküler daralma
Neden: KOAH, sol kalp
Klinik: Dispne
Tanı: EKO
Tedavi: Vazodilatör
Obstrüktif Uyku Apne
Tanım: Uyku sırasında hava yolu kapanması
Patogenez: Üst hava yolu kollapsı
Neden: Obezite
Klinik: Horlama, gündüz uyku
Tanı: Polisomnografi
Tedavi: CPAP
Ampiyem
Tanım: Plevrada püy
Patogenez: Enfeksiyon yayılımı
Neden: Pnömoni
Klinik: Ateş, ağrı
Tanı: Torasentez
Tedavi: Drenaj + antibiyotik
Aspirasyon Pnömonisi
Tanım: Mide içeriği aspirasyonu
Patogenez: Kimyasal hasar
Neden: Bilinç kaybı
Klinik: Öksürük
Tanı: Klinik
Tedavi: Antibiyotik
Diffüz Alveolar Hemoraji
Tanım: Alveolde kanama
Patogenez: Kapiller hasar
Neden: Vaskülit
Klinik: Hemoptizi
Tanı: BAL
Tedavi: Steroid
Goodpasture Sendromu
Tanım: Anti-GBM hastalığı
Patogenez: Otoimmün
Neden: Antikor
Klinik: Hemoptizi + böbrek
Tanı: Anti-GBM
Tedavi: Plazmaferez
🫁 Pulmonoloji – FINAL MASTER (%99)
Alfa-1 Antitripsin Eksikliği
Tanım: Genetik proteaz inhibitör eksikliği
Patogenez: Elastaz aktivitesi → alveol yıkımı
Neden: Genetik
Klinik: Erken KOAH
Tanı: Serum düzeyi
Tedavi: Replasman
Hipersensitivite Pnömonisi
Tanım: İmmün akciğer hastalığı
Patogenez: Antijen maruziyeti → inflamasyon
Neden: Organik toz
Klinik: Dispne
Tanı: HRCT
Tedavi: Antijen kaçınma
Pnömokonyoz
Tanım: Mesleki akciğer hastalıkları
Patogenez: Toz inhalasyonu → fibrozis
Neden: Asbest, silika
Klinik: Kronik dispne
Tanı: HRCT
Tedavi: Destek
Hemotoraks
Tanım: Plevral boşlukta kan
Patogenez: Travma
Klinik: Dispne
Tanı: Grafi
Tedavi: Dren
Fungal Akciğer Enfeksiyonları
Tanım: Mantar enfeksiyonu
Patogenez: İmmünsüpresyon
Klinik: Ateş
Tanı: Kültür
Tedavi: Antifungal
Opportunistik Enfeksiyonlar
Tanım: Zayıf bağışıklıkta enfeksiyon
Patogenez: HIV vb.
Klinik: Atipik
Tanı: PCR
Tedavi: Spesifik
Küçük Hücreli Akciğer Kanseri
Tanım: Agresif tümör
Patogenez: Nöroendokrin
Klinik: Hızlı yayılım
Tanı: Biyopsi
Tedavi: Kemoterapi
Solunum Yetmezliği
Tanım: Oksijenizasyon yetersizliği
Tip: Tip 1 (hipoksi) / Tip 2 (hiperkapni)
Klinik: Siyanoz
Tedavi: Oksijen / ventilasyon
Solunum Asidoz / Alkaloz
Tanım: pH bozukluğu
Patogenez: CO2 ↑ / ↓
Klinik: Mental değişiklik
Tanı: ABG
Tedavi: Nedene yönelik
🫁 Pulmonoloji – ULTRA PRO MASTER
Astım (Alt Tipler Dahil)
Tanım: Kronik inflamatuar hava yolu hastalığı
Alt Tip: Alerjik, non-alerjik, egzersiz, mesleki
Patogenez: Th2 → IL-4/5 → IgE → mast hücre → bronkokonstrüksiyon
Klinik: Reversibl obstrüksiyon
Tanı: Spirometri + reversibilite
Tedavi: Basamak tedavisi (GINA)
KOAH (GOLD)
Alt Tip: Emfizem / Kronik bronşit
Sınıflama: GOLD 1–4
Patogenez: Sigara → elastaz → alveol yıkımı
Klinik: İrreversibl obstrüksiyon
Tedavi: LABA + LAMA + O2
Pulmoner Hipertansiyon
Gruplar: 1-5 WHO sınıflaması
Patogenez: Endotel disfonksiyon
Tanı: Sağ kalp kateteri
Tedavi: Endotelin antagonistleri
İnterstisyel Hastalıklar
Alt Tip: UIP, NSIP, RB-ILD, DIP
Patogenez: İnflamasyon → fibrozis
Tanı: HRCT
Tedavi: Antifibrotik
Atipik ve Fungal Pnömoniler
Etken: Mycoplasma, Legionella, Aspergillus
Patogenez: Hücre içi enfeksiyon
Tanı: PCR
Tedavi: Makrolid / antifungal
Plevral Efüzyon
Sınıflama: Transüda vs Eksüda
Light: Protein ve LDH kriteri
Tanı: Torasentez
Akciğer Kanseri
Tip: SCLC / NSCLC
Alt Tip: Adeno, skuamöz
Paraneoplastik: SIADH, hiperkalsemi
Tanı: Biyopsi
ABG Analizi
Durum: Asidoz / alkaloz
A-a Gradient: Gaz değişimi değerlendirme
V/Q: Şant vs dead space
Mekanik Ventilasyon
Parametre: Tidal volüm, PEEP
ARDS: Berlin kriterleri
Amaç: Oksijenizasyon
🧠 Dr. Ömer Aslankan Klinik Notları – Pulmonoloji
- 🚨 Ani dispne = önce pulmoner emboli düşün, kanıtlayana kadar PE kabul et
- 🚨 Hipoksi varsa → neden bulmadan önce oksijen ver (önce hayat kurtar)
- 🫁 Astım vs KOAH: Astım = reversibl KOAH = irreversibl
- 🔥 KOAH’ta en önemli neden = sigara → bırakmak tedavinin temelidir
- ⚠️ Pnömonide: Ateş + öksürük + infiltrasyon = tanı koydurur
- 💥 Plevral efüzyon: Önce LIGHT kriteri → eksüda mı transüda mı ayır
- 🧪 ABG okuma sırası: 1. pH 2. CO2 3. HCO3 4. Kompansasyon
- 🫁 V/Q mismatch: En sık hipoksi nedenidir (PE, pnömoni, KOAH)
- 🚨 Hemoptizi: Masum kabul etme → kanser + TB dışla
- ⚠️ Pulmoner hipertansiyon: Geç tanı → mortalite yüksek → erken yakala
- 🧬 İnterstisyel hastalık: Dispne + kuru öksürük + bilateral infiltrasyon = düşün
- 💥 Akciğer kanseri: Sigara varsa → aksi ispat edilene kadar malignite düşün
- ⚠️ Paraneoplastik sendrom: Hiponatremi (SIADH) = akciğer kanseri ipucu
- 🚨 ARDS: Hipoksi + oksijenle düzelmiyorsa → ARDS düşün
- 🛏️ Yoğun bakım: Düşük tidal volüm = akciğer koruyucu ventilasyon
- ⚠️ Uyku apnesi: Obez + horlama + gündüz uyku = tanıyı kaçırma
- 🦠 İmmünsüprese hasta: Atipik ve fungal enfeksiyonu unutma
- 🚨 Pnömotoraks: Ani göğüs ağrısı + dispne → acil dren
- 💡 Klinik altın kural: Semptom → mekanizma → tanı → tedavi sırasını asla bozma
- 🏆 En önemli refleks: “Önce öldüreni dışla” (PE, pnömotoraks, ARDS)
| 🧪 NEFROLOJİ |
| Anatomi • Fizyoloji • Patoloji |
| Böbrek fonksiyonları ve elektrolit dengesi |
🧪 Nefroloji – ULTRA PRO MASTER
🧠 Anatomi
Böbrek Anatomisi
Yapı: Korteks, medulla, piramitler
Nefron: Glomerül, PCT, Henle, DCT, toplayıcı kanal
Kanlanma: Renal arter → afferent → glomerül → efferent
⚙️ Fizyoloji
Glomerüler Filtrasyon
GFR: ~120 ml/dk
Belirleyici: Basınç farkları
Regülasyon: RAAS, sempatik sistem
Tübüler Fonksiyon
PCT: Reabsorpsiyon
Henle: Konsantrasyon
DCT: Na-Cl ayarı
🧬 Patoloji
Glomerüler Hasar
Mekanizma: İmmün kompleks / inflamasyon
Sonuç: Proteinüri, hematüri
🚨 Akut Böbrek Hasarı (AKI)
AKI
Tanım: Ani GFR düşüşü
Tip: Prerenal / Renal / Postrenal
Patogenez: Hipoperfüzyon / hasar
Klinik: Kreatinin ↑, idrar ↓
Tanı: Lab + USG
Tedavi: Nedene yönelik
🧪 Kronik Böbrek Hastalığı
CKD
Tanım: ≥3 ay böbrek hasarı
Evre: G1–G5 (GFR)
Neden: DM, HT
Klinik: Üremi
Tedavi: Diyaliz
🧬 Glomerül Hastalıkları
Nefrotik Sendrom
Tanım: Proteinüri >3.5g
Alt Tip: Minimal change, FSGS, membranöz
Klinik: Ödem
Tedavi: Steroid
Nefritik Sendrom
Tanım: Hematüri
Alt Tip: PSGN, IgA, RPGN
Klinik: HT, oligüri
Tedavi: İmmünsupresyon
⚡ Elektrolit Bozuklukları
Hiperkalemi
Tanım: K+ ↑
Risk: Aritmi
Tedavi: Ca glukonat + insülin
Hiponatremi
Tanım: Na ↓
Klinik: Nörolojik semptom
Tedavi: Yavaş düzelt
🧪 Nefroloji – ULTRA PRO DEVAM
Minimal Change Hastalığı
| Tanım | Çocuklarda en sık nefrotik sendrom |
| Patogenez | Podosit hasarı → selektif proteinüri |
| Neden | İdiopatik, enfeksiyon |
| Klinik | Masif ödem |
| Tanı | EM: foot process effacement |
| Tedavi | Steroid 💥 |
FSGS
| Tanım | Fokal segmental skleroz |
| Patogenez | Glomerül skarlaşması |
| Neden | HIV, obezite |
| Klinik | Proteinüri |
| Tanı | Biyopsi |
| Tedavi | Steroid |
Akut Tübüler Nekroz
| Tanım | Tübüler hücre ölümü |
| Patogenez | İskemi/toksin → nekroz |
| Neden | Sepsis, ilaçlar |
| Klinik | Oligüri |
| Tanı | Muddy brown cast |
| Tedavi | Destek |
Renal Tübüler Asidoz
| Tip | Tip 1, 2, 4 |
| Patogenez | H+ atılım bozukluğu |
| Klinik | Metabolik asidoz |
| Tanı | ABG |
| Tedavi | Bikarbonat |
Metabolik Asidoz
| Tanım | pH düşüşü |
| Neden | DKA, laktik asidoz |
| Önemli | Anyon gap |
| Tedavi | Nedene yönelik |
Renal Arter Stenozu
| Patogenez | RAAS aktivasyonu |
| Klinik | Dirençli HT |
| Tanı | Doppler |
| Tedavi | Anjiyoplasti |
Polikistik Böbrek (ADPKD)
| Genetik | Otozomal dominant |
| Klinik | Kistler + HT |
| Komplikasyon | Rüptür, enfeksiyon |
| Tedavi | Destek |
Nefrolitiyazis
| Tip | Ca, ürik asit, sistin |
| Klinik | Kolik ağrı |
| Tanı | BT |
| Tedavi | Analjezi |
🧬 Glomerül Hastalıkları
Minimal Change Hastalığı
| Tanım | Çocuklarda en sık nefrotik sendrom |
| Patogenez | T hücre kaynaklı podosit hasarı → foot process effacement → selektif albumin kaybı |
| Neden | İdiopatik, enfeksiyon, Hodgkin lenfoma |
| Klinik | Masif ödem, proteinüri, hiperlipidemi |
| Tanı | EM: foot process effacement, LM normal |
| Tedavi | Steroid 💥 çok iyi yanıt |
FSGS
| Tanım | Fokal segmental glomerüloskleroz |
| Patogenez | Podosit kaybı → skar → protein kaçağı |
| Neden | HIV, obezite, heroin, idiopatik |
| Klinik | Nefrotik sendrom, HT |
| Tanı | Biyopsi: segmental skleroz |
| Tedavi | Steroid, ACE inhibitörü |
Membranöz Nefropati
| Tanım | İmmün kompleks birikimi ile nefrotik sendrom |
| Patogenez | Subepitelyal kompleks → bazal membran kalınlaşması |
| Neden | Kanser, HBV, SLE, ilaçlar |
| Klinik | Proteinüri, ödem |
| Tanı | Spike & dome görünümü |
| Tedavi | ACEi, immünsüpresyon |
IgA Nefropatisi
| Tanım | En sık nefritik sendrom |
| Patogenez | IgA mezangial birikim |
| Neden | ÜSYE sonrası |
| Klinik | Hematüri, hafif proteinüri |
| Tanı | İmmünofloresan: IgA |
| Tedavi | ACE inhibitörü |
RPGN
| Tanım | Hızlı ilerleyen glomerülonefrit |
| Patogenez | Crescent oluşumu |
| Alt Tip | Anti-GBM, immün kompleks, pauci-immune |
| Klinik | Hızlı böbrek yetmezliği |
| Tanı | Biyopsi |
| Tedavi | Steroid + plazmaferez 🚨 |
🧪 Tübüler Hastalıklar
Akut Tübüler Nekroz
| Tanım | Tübüler hücre nekrozu |
| Patogenez | İskemi/toksin → hücre ölümü |
| Neden | Sepsis, aminoglikozid |
| Klinik | Oligüri |
| Tanı | Muddy brown cast |
| Tedavi | Destek tedavisi |
Fanconi Sendromu
| Tanım | PCT reabsorpsiyon bozukluğu |
| Patogenez | Transport defekti |
| Neden | İlaç, genetik |
| Klinik | Glukozüri, aminoasidüri |
| Tanı | İdrar analizi |
| Tedavi | Destek |
Renal Tübüler Asidoz
| Tanım | Asit atılım bozukluğu |
| Tip | Tip 1, 2, 4 |
| Patogenez | H+ atılamaz / HCO3 kaybı |
| Klinik | Metabolik asidoz |
| Tanı | ABG |
| Tedavi | Bikarbonat |
🩸 Renal Vasküler
Renal Arter Stenozu
| Patogenez | RAAS aktivasyonu → HT |
| Neden | Ateroskleroz |
| Klinik | Dirençli HT |
| Tanı | Doppler |
| Tedavi | Anjiyoplasti |
Renal Ven Trombozu
| Patogenez | Hiperkoagülabilite |
| Neden | Nefrotik sendrom |
| Klinik | Ağrı, hematüri |
| Tanı | BT |
| Tedavi | Antikoagülasyon |
🧬 Diğer Glomerül Hastalıkları
Lupus Nefriti
| Tanım | SLE’ye bağlı glomerül hasarı |
| Patogenez | DNA-antikor immün kompleks birikimi |
| Sınıflama | Class I–VI |
| Klinik | Proteinüri, hematüri, HT |
| Tanı | Biyopsi |
| Tedavi | Steroid + immünsüpresyon |
Poststreptokokal GN
| Tanım | Enfeksiyon sonrası GN |
| Patogenez | İmmün kompleks birikimi |
| Neden | Streptokok enfeksiyonu |
| Klinik | Kola rengi idrar, ödem |
| Tanı | ASO ↑ |
| Tedavi | Destek |
Goodpasture Sendromu
| Tanım | Akciğer + böbrek hastalığı |
| Patogenez | Anti-GBM antikor |
| Klinik | Hemoptizi + GN |
| Tanı | Anti-GBM pozitif |
| Tedavi | Plazmaferez + steroid 🚨 |
🧪 Tübülointerstisyel Hastalıklar
Akut İnterstisyel Nefrit
| Tanım | İlaç ilişkili böbrek inflamasyonu |
| Neden | NSAID, antibiyotik |
| Patogenez | Alerjik inflamasyon |
| Klinik | Ateş, döküntü, eozinofili |
| Tanı | Eozinofilüri |
| Tedavi | İlaç kes + steroid |
Kronik İnterstisyel Nefrit
| Tanım | Uzun süreli interstisyel hasar |
| Neden | Toksin, ilaç |
| Klinik | Yavaş GFR düşüşü |
| Tedavi | Destek |
⚡ Elektrolit Bozuklukları
Hiperkalemi
| Neden | Böbrek yetmezliği |
| Klinik | Aritmi |
| Tanı | EKG değişiklikleri |
| Tedavi | Ca glukonat + insülin 🚨 |
Hipokalemi
| Neden | Kusma, diüretik |
| Klinik | Kas güçsüzlüğü |
| Tanı | K+ düşük |
| Tedavi | K+ replasman |
🛏️ Diyaliz
Diyaliz Endikasyonları (AEIOU)
| A | Asidoz |
| E | Elektrolit (hiperkalemi) |
| I | İntoksikasyon |
| O | Overload |
| U | Üremi |
🧬 Transplantasyon
Akut Rejeksiyon
| Patogenez | T hücre aracılı |
| Klinik | Kreatinin artışı |
| Tanı | Biyopsi |
| Tedavi | Steroid |
Kronik Rejeksiyon
| Patogenez | Fibrozis |
| Sonuç | Greft kaybı |
💊 Nefrotoksik İlaçlar
Nefrotoksisite
| İlaçlar | Aminoglikozid, NSAID, kontrast |
| Etkiler | ATN, interstisyel nefrit |
| Korunma | Hidrasyon |
🧬 Sistemik Nefropatiler
Diyabetik Nefropati
| Tanım | DM’ye bağlı en sık CKD nedeni |
| Patogenez | Hiperglisemi → GBM kalınlaşma + mezangial genişleme |
| Klinik | Mikroalbuminüri → nefrotik |
| Tanı | Albümin/kreatinin oranı |
| Tedavi | ACEi + SGLT2 inhibitörü |
Amiloidoz
| Patogenez | Protein birikimi |
| Klinik | Ağır proteinüri |
| Tanı | Kongo red |
| Tedavi | Altta yatan hastalık |
Myeloma Kidney
| Patogenez | Light chain tübül hasarı |
| Klinik | Böbrek yetmezliği |
| Tanı | Bence-Jones protein |
| Tedavi | Kemoterapi |
⚡ Akut Böbrek Hasarı (AKI)
Prerenal vs ATN
| BUN/Cr | >20 prerenal |
| FENa | <1% prerenal / >2% ATN |
| İdrar | Konsantre vs seyrek |
AKI Yönetimi
| Adım 1 | Volüm değerlendirme |
| Adım 2 | Nedeni bul |
| Adım 3 | Diyaliz (AEIOU) |
🧪 Kronik Böbrek Hastalığı
CKD Komplikasyonları
| Anemi | EPO ↓ |
| Kemik | Hiperparatiroidi |
| Elektrolit | Hiperkalemi |
CKD Tedavi
| HT | ACEi |
| Anemi | EPO |
| Kemik | Vit D |
⚡ Asit-Baz Derin
Anyon Gap
| Formül | Na – (Cl + HCO3) |
| Yüksek | DKA, laktat |
| Normal | İshal |
Winter Formülü
| Formül | 1.5 x HCO3 + 8 ±2 |
| Amaç | Kompansasyon |
⚡ Elektrolit FULL
Hiponatremi (SIADH)
| Patogenez | ADH ↑ |
| Klinik | Konfüzyon |
| Tedavi | Sıvı kısıtlama |
Diabetes Insipidus
| Tip | Santral / nefrojenik |
| Klinik | Poliüri |
| Tedavi | Desmopressin |
Hiperkalsemi
| Neden | Malignite |
| Klinik | “Stones bones” |
| Tedavi | IV sıvı + diüretik |
🧬 Transplant FULL
Hiperakut Rejeksiyon
| Süre | Dakika |
| Patogenez | Preformed antikor |
Akut Rejeksiyon
| Süre | Günler |
| Tedavi | Steroid |
🚧 Obstrüktif Hastalıklar
Hidronefroz
| Tanım | İdrar akımı tıkanır |
| Neden | Taş, tümör |
| Tedavi | Obstrüksiyonu aç |
⚖️ Nefrotik vs Nefritik Sendrom
Karşılaştırma Tablosu
| Proteinüri | Nefrotik >3.5g / Nefritik <3.5g |
| Hematüri | Nefritik +++ |
| Ödem | Nefrotik belirgin |
| HT | Nefritik daha sık |
| Örnek | MCD vs PSGN |
⚡ AKI FULL AYRIM
Prerenal vs ATN vs Postrenal
| BUN/Cr | >20 (prerenal) |
| FENa | <1% prerenal / >2% ATN |
| İdrar Na | Düşük vs yüksek |
| Sediment | Granüler cast (ATN) |
🧪 CKD EVRELEME
GFR Evreleri
| Stage 1 | >90 |
| Stage 2 | 60-89 |
| Stage 3 | 30-59 |
| Stage 4 | 15-29 |
| Stage 5 | <15 (diyaliz) |
🧬 Ek Glomerül Hastalıkları
MPGN
| Patogenez | İmmün kompleks + kompleman |
| Görünüm | Tram-track |
| Klinik | Nefritik + nefrotik |
| Neden | HCV |
ANCA Vaskülit
| Tip | GPA, MPA, EGPA |
| Patogenez | Pauci-immune |
| Klinik | RPGN |
| Tedavi | Steroid + siklofosfamid |
⚡ Elektrolit Derin
Hipernatremi
| Neden | Su kaybı |
| Klinik | Susuzluk |
| Tedavi | Yavaş düzelt |
Fosfat Bozuklukları
| Hiper | CKD |
| Hipo | Refeeding |
💎 Taş Detay
Taş Tipleri
| Ca oksalat | En sık |
| Ürik asit | Düşük pH |
| Strüvit | Enfeksiyon |
| Sistin | Genetik |
🛏️ Diyaliz Detay
Hemodiyaliz vs Periton
| Hemodiyaliz | Hızlı temizleme |
| Periton | Evde uygulanır |
💊 Nefro Kritik İlaçlar
ACEi / NSAID
| ACEi | Efferent dilatasyon |
| NSAID | Afferent konstriksiyon |
⚡ AKI KLİNİK ALGORİTMA
Adım Adım Yaklaşım
| 1 | Hastaya bak → volüm durumu |
| 2 | Prerenal mi? (hipotansiyon, dehidratasyon) |
| 3 | FENa hesapla |
| 4 | İdrar sedimenti incele |
| 5 | Postrenal? (USG ile bak) |
| 6 | AEIOU → diyaliz karar |
⚡ Asit-Baz Klinik Yorum
Adım Adım Analiz
| 1 | pH → asidoz/alkaloz |
| 2 | HCO3 / pCO2 bak |
| 3 | Anyon gap hesapla |
| 4 | Winter formülü |
| 5 | Delta gap → mixed bozukluk |
⚡ Elektrolit + EKG
Potasyum
| Hiperkalemi | Peaked T 🚨 |
| Hipokalemi | U wave |
| Acil | Ca glukonat |
Kalsiyum
| Hipokalsemi | QT uzar |
| Hiperkalsemi | QT kısalır |
🧪 CKD MASTER YÖNETİM
Komplikasyon Yönetimi
| Anemi | EPO |
| Fosfat | Bağlayıcılar |
| Vit D | Kalsitriol |
| Diyaliz | GFR <10-15 |
🔴 Sınav Tuzakları
Yüksek Yield
| MCD | Steroid yanıtlı |
| FSGS | Kötü prognoz |
| IgA | Enfeksiyonla eş zamanlı |
| PSGN | Gecikmeli |
🟢 Klinik Altın Noktalar
Tanı İpuçları
| Kola rengi idrar | PSGN |
| Hemoptizi + GN | Goodpasture |
| Masif proteinüri çocuk | MCD |
| HIV + proteinüri | FSGS |
🧠 Dr. Ömer Aslankan Notları – Nefroloji
Nefrotik vs Nefritik
| Nefrotik | Protein >3.5g, ödem, hiperlipidemi |
| Nefritik | Hematüri, HT, RBC cast |
Glomerül Ezber
| MCD | Çocuk + steroid cevap |
| FSGS | Kötü prognoz + HIV |
| IgA | Enfeksiyonla aynı anda |
| PSGN | Gecikmeli |
AKI Algoritma
| 1 | Volüm bak |
| 2 | FENa |
| 3 | İdrar incele |
| 4 | Postrenal dışla |
Asit-Baz
| Adım | pH → HCO3 → AG |
| Yüksek AG | DKA, laktat |
Elektrolit
| Hiperkalemi | T sivri 🚨 |
| Hipokalemi | U dalgası |
| Hipokalsemi | QT uzar |
CKD
| Anemi | EPO ↓ |
| Kemik | PTH ↑ |
| Diyaliz | GFR <15 |
Taşlar
| En sık | Ca oksalat |
| Asidik | Ürik asit |
| Enfeksiyon | Strüvit |
İlaçlar
| ACEi | Efferent dilatasyon |
| NSAID | Afferent konstriksiyon |
Klinik İpuçları
| Kola idrar | PSGN |
| Hemoptizi | Goodpasture |
| Çocuk ödem | MCD |
Sınav Tuzakları
| IgA | Eş zamanlı |
| PSGN | Gecikmeli |
| FSGS | Kötü |
| 🧬 ENDOKRİNOLOJİ |
| Anatomi • Fizyoloji • Patoloji |
| Hormonlar, metabolizma ve sistemik denge |
🧬 ENDOKRİNOLOJİ – ANATOMİ • FİZYOLOJİ • PATOLOJİ
🧠 Hipofiz Bezi
Anatomi
| Yer | Sella turcica |
| Bölüm | Anterior (adenohipofiz) / Posterior |
| Kanlanma | Hipotalamo-hipofizer portal sistem |
Fizyoloji
| Anterior | TSH, ACTH, GH, PRL, LH, FSH |
| Posterior | ADH, oksitosin |
| Kontrol | Hipotalamus hormonları |
Patoloji
| Adenom | Prolaktinoma en sık |
| Hipopituitarizm | Sheehan, tümör |
| DI | ADH eksikliği |
🦋 Tiroid Bezi
Anatomi
| Yer | Boyun ön |
| Hücre | Folliküler + parafolliküler (C) |
| Ürün | T3, T4, kalsitonin |
Fizyoloji
| TSH | T3/T4 üretimini artırır |
| İyot | Hormon sentezi için gerekli |
| Etkiler | Metabolizma ↑ |
Patoloji
| Hashimoto | Otoimmün hipotiroidi |
| Graves | TSH reseptör antikoru |
| Guatr | Bez büyümesi |
⚡ Adrenal Bez
Anatomi
| Korteks | Zona glomerulosa, fasciculata, reticularis |
| Medulla | Kromaffin hücre |
Fizyoloji
| Glomerulosa | Aldosteron |
| Fasciculata | Kortizol |
| Reticularis | Androjen |
| Medulla | Adrenalin |
Patoloji
| Cushing | Kortizol ↑ |
| Addison | Kortizol ↓ |
| Feokromositoma | Katekollamin ↑ |
🍬 Pankreas (Endokrin)
Anatomi
| Langerhans | Adacık hücreleri |
| Beta | İnsülin |
| Alfa | Glukagon |
Fizyoloji
| İnsülin | Glukoz ↓ |
| Glukagon | Glukoz ↑ |
Patoloji
| Tip 1 DM | Beta hücre yıkımı |
| Tip 2 DM | Direnç |
🦴 Paratiroid
Anatomi
| Yer | Tiroid arka yüz |
| Hormon | PTH |
Fizyoloji
| PTH | Ca ↑, fosfat ↓ |
| Etkiler | Kemik + böbrek + bağırsak |
Patoloji
| HiperPTH | Ca ↑ |
| HipoPTH | Ca ↓ |
🧬 ENDOKRİNOLOJİ – ULTRA PRO
🍬 Diabetes Mellitus
Tip 1 DM
| Tanım | İnsülin eksikliği |
| Patogenez | Otoimmün beta hücre yıkımı |
| Neden | Genetik + çevresel |
| Klinik | Poliüri, polidipsi, kilo kaybı |
| Tanı | Glukoz ↑, HbA1c ↑ |
| Tedavi | İnsülin 💉 |
Tip 2 DM
| Tanım | İnsülin direnci |
| Patogenez | Reseptör duyarsızlığı |
| Neden | Obezite |
| Klinik | Sinsi başlangıç |
| Tanı | HbA1c ≥6.5 |
| Tedavi | Metformin + yaşam tarzı |
DKA
| Tanım | Akut metabolik asidoz |
| Patogenez | Keton üretimi |
| Klinik | Kussmaul solunum |
| Tanı | Anyon gap ↑ |
| Tedavi | İnsülin + sıvı 🚨 |
🦋 Tiroid Hastalıkları
Hipotiroidi
| Tanım | T3/T4 düşük |
| Neden | Hashimoto |
| Klinik | Yorgunluk, kilo alımı |
| Tanı | TSH ↑ |
| Tedavi | Levotiroksin |
Hipertiroidi
| Tanım | T3/T4 yüksek |
| Neden | Graves |
| Klinik | Taşikardi, kilo kaybı |
| Tanı | TSH ↓ |
| Tedavi | Metimazol |
⚡ Adrenal Hastalıklar
Cushing Sendromu
| Tanım | Kortizol fazlalığı |
| Klinik | Ay yüz, obezite |
| Tanı | Deksametazon testi |
| Tedavi | Cerrahi |
Addison Hastalığı
| Tanım | Kortizol eksikliği |
| Klinik | Hipotansiyon |
| Tanı | ACTH stimülasyon |
| Tedavi | Steroid |
🦴 Paratiroid
Hiperparatiroidi
| Klinik | “Stones, bones” |
| Tanı | Ca ↑ PTH ↑ |
| Tedavi | Cerrahi |
Hipoparatiroidi
| Klinik | Tetani |
| Tanı | Ca ↓ |
| Tedavi | Kalsiyum |
🧬 ENDOKRİNOLOJİ – TÜM HASTALIKLAR
🧠 Hipofiz Hastalıkları
Prolaktinoma
| Tanım | PRL salgılayan adenom |
| Patogenez | Dopamin inhibisyonu kaybı |
| Klinik | Galaktore + amenore |
| Tanı | PRL ↑ |
| Tedavi | Kabergolin |
Akromegali
| Tanım | GH fazlalığı |
| Klinik | El-yüz büyüme |
| Tanı | IGF-1 ↑ |
| Tedavi | Cerrahi |
Diabetes Insipidus
| Tanım | ADH eksikliği/direnci |
| Klinik | Poliüri |
| Tanı | Su kısıtlama testi |
| Tedavi | Desmopressin |
🦋 Tiroid Hastalıkları
Hashimoto
| Tanım | Otoimmün hipotiroidi |
| Patogenez | Anti-TPO |
| Klinik | Kilo alımı |
| Tanı | TSH ↑ |
| Tedavi | Levotiroksin |
Graves
| Tanım | Hipertiroidi |
| Patogenez | TSH reseptör antikoru |
| Klinik | Ekzoftalmi |
| Tedavi | Metimazol |
Tiroid Fırtınası
| Tanım | Hayatı tehdit eder |
| Klinik | Ateş + taşikardi |
| Tedavi | PTU + beta bloker 🚨 |
⚡ Adrenal Hastalıklar
Cushing
| Tanım | Kortizol ↑ |
| Klinik | Santral obezite |
| Tanı | Deksametazon |
| Tedavi | Cerrahi |
Addison
| Tanım | Kortizol ↓ |
| Klinik | Hipotansiyon |
| Tedavi | Steroid |
Feokromositoma
| Tanım | Katekollamin ↑ |
| Klinik | HT + terleme |
| Tanı | Metanefrin |
| Tedavi | Alfa blokaj |
🦴 Paratiroid
Hiperparatiroidi
| Tanım | PTH ↑ |
| Klinik | Taş + kemik ağrı |
| Tedavi | Cerrahi |
Hipoparatiroidi
| Tanım | PTH ↓ |
| Klinik | Tetani |
| Tedavi | Kalsiyum |
🍬 DM KOMPLİKASYONLARI
Mikrovasküler
| Retinopati | Körlük |
| Nefropati | Proteinüri |
| Nöropati | Uyuşma |
Makrovasküler
| CAD | MI |
| İnme | Stroke |
🧬 Endokrin Tümörler
MEN Sendromları
| MEN1 | 3P: Paratiroid, pankreas, pituiter |
| MEN2 | Medüller tiroid + feo |
🧬 ENDOKRİNOLOJİ – ULTIMATE TAMAMLAMA
🧬 Konjenital Adrenal Hiperplazi (CAH)
21-hidroksilaz eksikliği
| Tanım | En sık CAH |
| Patogenez | Kortizol ↓ → ACTH ↑ → androjen ↑ |
| Klinik | Ambiguous genitalia |
| Elektrolit | Na ↓ K ↑ |
| Tedavi | Steroid |
11β-hidroksilaz eksikliği
| Patogenez | DOC ↑ → HT |
| Klinik | HT + virilizasyon |
⚡ ADH Bozuklukları
SIADH
| Patogenez | ADH ↑ |
| Klinik | Hiponatremi |
| Tanı | Osm ↓ idrar osm ↑ |
| Tedavi | Sıvı kısıtlama |
Diabetes Insipidus
| Santral | ADH ↓ |
| Nefrojenik | Direnç |
| Tedavi | Desmopressin |
🍬 Hipoglisemi
Hipoglisemi Sendromu
| Neden | İnsülin fazlalığı |
| Klinik | Terleme, bilinç değişimi |
| Tanı | Glukoz ↓ |
| Tedavi | Glukoz 🚨 |
İnsülinoma
| Tanım | Pankreas tümörü |
| Tanı | Whipple triadı |
| Tedavi | Cerrahi |
🧠 Hipofiz Derin
Hipopituitarizm
| Neden | Sheehan, tümör |
| Klinik | Hormon eksikliği |
| Tedavi | Hormon replasmanı |
Sheehan Sendromu
| Neden | Doğum sonrası nekroz |
| Klinik | Laktasyon yok |
💊 Endokrin İlaçlar
Antidiyabetikler
| Metformin | İnsülin direnci ↓ |
| SGLT2 | Glukoz atılımı ↑ |
| GLP-1 | İştah ↓ |
Tiroid
| Levotiroksin | T4 replasman |
| Metimazol | Tiroit baskılar |
Adrenal
| Steroid | Eksikliği tamamlar |
| Spironolakton | Aldosteron blok |
🧪 Endokrin Test Algoritmaları
Cushing Tanı
| 1 | Deksametazon |
| 2 | ACTH ölç |
| 3 | Kaynak bul |
Tiroid
| TSH ↑ | Hipotiroidi |
| TSH ↓ | Hipertiroidi |
🧠 ENDOKRİNOLOJİ – MASTER LEVEL
🍬 DM KLİNİK YÖNETİM
İnsülin Rejimleri
| Bazal | Uzun etkili |
| Bolus | Yemek öncesi |
| Mix | Kombine |
DKA vs HHS
| DKA | Keton + asidoz |
| HHS | Hiperozmolar |
| Glukoz | HHS daha yüksek |
🦋 Tiroid Nodül Algoritma
Yaklaşım
| 1 | TSH bak |
| 2 | Düşük → sintigrafi |
| 3 | Yüksek → biyopsi |
Kanser Tipleri
| Papiller | En sık |
| Medüller | Kalsitonin ↑ |
| Anaplastik | Kötü prognoz |
⚡ Adrenal Derin
Hiperaldosteronizm
| Primer | Conn sendromu |
| Sekonder | RAAS aktivasyonu |
| Klinik | HT + hipokalemi |
İnsidentaloma
| Yaklaşım | Hormon + görüntüleme |
| Risk | Malignite |
⚡ Hiponatremi Algoritma
Adım Adım
| 1 | Osm bak |
| 2 | Volüm durumu |
| 3 | İdrar Na |
| 4 | SIADH vs diğer |
🦴 Paratiroid Derin
Sekonder HiperPTH
| Neden | CKD |
| Patogenez | Ca ↓ → PTH ↑ |
Tersiyer HiperPTH
| Tanım | Otonom PTH |
🧪 Dinamik Testler
ACTH Test
| Amaç | Addison tanı |
Deksametazon
| Amaç | Cushing |
OGTT
| Amaç | DM tanı |
🧬 Endokrin Tümör Derin
Pankreas NET
| İnsülinoma | Hipoglisemi |
| Gastrinoma | Zollinger-Ellison |
🧠 Dr. Ömer Aslankan – Endokrin Altın Notlar
DM EZBER
| Tip 1 | İnsülin eksikliği |
| Tip 2 | Direnç |
| DKA | Keton + asidoz |
| HHS | Hiperozmolar |
TİROİD
| TSH ↑ | Hipotiroidi |
| TSH ↓ | Hipertiroidi |
| Graves | Ekzoftalmi |
| Hashimoto | Anti-TPO |
ADRENAL
| Cushing | Kortizol ↑ |
| Addison | Kortizol ↓ |
| FEO | HT + terleme |
PARATİROİD
| PTH ↑ | Ca ↑ |
| PTH ↓ | Ca ↓ |
CAH
| 21 eksik | Na ↓ K ↑ |
| 11 eksik | HT |
SIADH vs DI
| SIADH | Na ↓ |
| DI | Poliüri |
ALTIN TUZAK
| IgA | Eş zamanlı |
| PSGN | Gecikmeli |
| 🩸 HEMATOLOJİ |
| Anatomi • Fizyoloji • Patoloji |
| Kan hastalıkları ve hematolojik süreçler |
🩸 HEMATOLOJİ – ANATOMİ • FİZYOLOJİ • PATOLOJİ
🦴 Kemik İliği
Anatomi
| Yer | Sternum, pelvis, vertebra |
| Tip | Kırmızı (hematopoetik), sarı (yağ) |
| Mikro | Sinüzoid damarlar + stromal hücreler |
Fizyoloji
| Hematopoez | Tüm kan hücreleri üretimi |
| Kök hücre | Pluripotent HSC |
| Regülasyon | EPO, TPO, sitokinler |
Patoloji
| Aplazi | İlik üretim yok |
| Fibrozis | Myelofibroz |
| İnfiltrasyon | Lösemi, metastaz |
🔴 Eritrosit (RBC)
Anatomi
| Yapı | Bikonkav disk |
| Hb | Oksijen taşıma |
| Yaşam | 120 gün |
Fizyoloji
| Eritropoez | Kemik iliğinde |
| EPO | Böbrekten salınır |
| Fonksiyon | O2/CO2 taşır |
Patoloji
| Anemi | Hb ↓ |
| Polisitemi | RBC ↑ |
| Hemoliz | Yıkım ↑ |
⚪ Lökositler
Anatomi
| Tip | Nötrofil, lenfosit, monosit |
| Granül | Var/yok |
Fizyoloji
| Nötrofil | Akut inflamasyon |
| Lenfosit | Adaptif immünite |
| Monosit | Makrofaj olur |
Patoloji
| Lökositoz | Artış |
| Lökopeni | Azalma |
| Lösemi | Malign proliferasyon |
🧪 Trombosit
Anatomi
| Kaynak | Megakaryosit |
| Yapı | Çekirdeksiz |
Fizyoloji
| Fonksiyon | Hemostaz |
| Aktivasyon | vWF ile |
Patoloji
| Trombositopeni | Kanama |
| Trombositoz | Tromboz |
⚡ Koagülasyon Sistemi
Anatomi
| Faktörler | I–XIII |
| Yol | İntrinsik / ekstrinsik |
Fizyoloji
| PT | Ekstrinsik |
| aPTT | İntrinsik |
| Sonuç | Fibrin oluşumu |
Patoloji
| Hemofili | Faktör eksikliği |
| DIC | Yaygın pıhtılaşma |
| vWD | vWF eksikliği |
🩸 HEMATOLOJİ – TÜM HASTALIKLAR
🔴 Anemiler
Demir Eksikliği Anemisi
| Tanım | Hb sentezi bozukluğu |
| Patogenez | Demir ↓ → Hb ↓ |
| Neden | Kan kaybı |
| Klinik | Halsizlik, kaşık tırnak |
| Tanı | Ferritin ↓ |
| Tedavi | Demir |
Megaloblastik Anemi
| Tanım | DNA sentez bozukluğu |
| Neden | B12, folat eksikliği |
| Klinik | Nörolojik (B12) |
| Tanı | MCV ↑ |
| Tedavi | Vitamin |
Hemolitik Anemi
| Tanım | RBC yıkımı ↑ |
| Neden | Otoimmün, G6PD |
| Klinik | Sarılık |
| Tanı | LDH ↑, haptoglobin ↓ |
| Tedavi | Nedene yönelik |
⚪ Lösemiler
ALL
| Tanım | Lenfoblastik |
| Klinik | Çocuklarda sık |
| Tanı | Blast ↑ |
| Tedavi | Kemoterapi |
AML
| Tanım | Myeloblastik |
| Klinik | Erişkin |
| Tanı | Auer rod |
| Tedavi | Kemo |
CML
| Patogenez | BCR-ABL |
| Klinik | Lökositoz |
| Tedavi | İmatinib |
CLL
| Klinik | Yaşlı |
| Tanı | Smudge cell |
🧬 Lenfomalar
Hodgkin Lenfoma
| Tanı | Reed-Sternberg |
| Klinik | B semptomları |
Non-Hodgkin
| Tanım | Heterojen grup |
⚡ Koagülasyon Hastalıkları
Hemofili A
| Eksik | Faktör VIII |
| Tanı | aPTT ↑ |
| Tedavi | Faktör replasman |
vWD
| Tanım | vWF eksik |
| Klinik | Kanama |
DIC
| Tanım | Yaygın pıhtı |
| Klinik | Kanama + tromboz |
🧪 Myeloproliferatif Hastalıklar
Polisitemia Vera
| Patogenez | JAK2 |
| Klinik | Kaşıntı |
Esansiyel Trombositemi
| Tanım | Trombosit ↑ |
Myelofibroz
| Klinik | Splenomegali |
🩸 HEMATOLOJİ – MASTER LEVEL
🔴 Anemi Yaklaşım Algoritması
MCV Bazlı
| MCV ↓ | Demir, talasemi |
| MCV normal | Kronik hastalık |
| MCV ↑ | B12, folat |
Retikülosit
| Yüksek | Hemoliz |
| Düşük | Üretim sorunu |
🔥 Hemolitik Anemi Derin
İntrensek
| G6PD | Oksidatif hasar |
| Sferositoz | Membran defekti |
| Orak Hücre | HbS |
Ekstrensek
| Otoimmün | Coombs + |
| Mekanik | Şistosit |
⚪ Lösemi Sınıflama
ALL
| CD10 | + |
| TdT | + |
AML
| Auer rod | + |
| MPO | + |
CML
| BCR-ABL | t(9;22) |
⚡ Hiperkoagülabilite
Genetik
| Faktör V Leiden | Direnç |
| Protein C/S eksik | Tromboz |
Edinsel
| APS | Lupus antikoag. |
| Kanser | Tromboz |
🩸 Transfüzyon Tıbbı
Reaksiyonlar
| Akut hemolitik | ABO uyumsuz |
| Febril | En sık |
| TRALI | Akciğer hasarı |
Endikasyon
| Hb <7 | Transfüzyon |
🦴 Kemik İliği Yetmezliği
Aplastik Anemi
| Tanım | Pansitopeni |
| Neden | İmmün |
MDS
| Tanım | Displastik hücreler |
🩸 HEMATOLOJİ – ULTIMATE TAMAMLAMA
🧬 Hemoglobinopatiler
Talasemi
| Tanım | Globin zincir sentez ↓ |
| Alfa | 4 gen delesyon |
| Beta | HbA ↓ HbF ↑ |
| Klinik | Mikrositer anemi |
| Tanı | Elektroforez |
| Tedavi | Transfüzyon |
Orak Hücre
| Patogenez | HbS polimerizasyon |
| Klinik | Vazo-oklüzyon |
| Kriz | Ağrı krizi |
⚡ Mikroanjiyopatik Anemiler
TTP
| Patogenez | ADAMTS13 ↓ |
| Klinik | Pentad |
| Tedavi | Plazmaferez 🚨 |
HUS
| Neden | E. coli |
| Klinik | Çocuk + böbrek |
⚪ Lösemi Derin Sınıflama
AML FAB
| M0–M7 | Alt tipler |
| M3 | APL (t15;17) |
| Tedavi | ATRA |
WHO
| Genetik | Önemli |
| Prognostik | Kritik |
🧬 Lenfoma Derin
Hodgkin Alt
| Nodüler | En sık |
| Mixed | Daha agresif |
NHL
| Burkitt | t(8;14) |
| DLBCL | En sık |
🧪 Demir Metabolizması
Hepcidin
| Fonksiyon | Demir emilimi ↓ |
| ↑ | Kronik hastalık |
Ferritin
| Depo | Artar |
| Eksik | Anemi |
🩸 Transfüzyon Derin
Masif Transfüzyon
| Oran | 1:1:1 (RBC:Plazma:Plt) |
| Risk | Koagülopati |
Komplikasyon
| Hipokalsemi | Sitrat |
| Hipotermi | Sık |
🩸 Dalak (Splenik)
Fonksiyon
| Filtre | Eski RBC |
| İmmün | Opsonizasyon |
Aspleni
| Risk | Kapsüllü bakteri |
🩸 HEMATOLOJİ – EKSİK HASTALIKLAR
🦴 Kemik İliği Yetmezliği
Aplastik Anemi
| Tanım | Pansitopeni + hiposellüler ilik |
| Patogenez | Stem hücre hasarı |
| Neden | İmmün, ilaç, radyasyon |
| Klinik | Enfeksiyon + kanama |
| Tanı | Biyopsi |
| Tedavi | ATG + transplant |
MDS
| Tanım | Displazi |
| Risk | AML dönüşüm |
🧬 PNH
Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri
| Patogenez | CD55/59 eksikliği |
| Klinik | Sabah koyu idrar |
| Risk | Tromboz |
| Tanı | Flow sitometri |
| Tedavi | Eculizumab |
🧪 Trombosit Hastalıkları
ITP
| Tanım | Otoimmün trombosit yıkımı |
| Klinik | Peteşi |
| Tedavi | Steroid |
HIT
| Neden | Heparin |
| Klinik | Tromboz |
| Tedavi | Heparin kes |
Bernard-Soulier
| Defekt | GPIb |
| Klinik | Kanama |
Glanzmann
| Defekt | GPIIb/IIIa |
| Klinik | Kanama |
⚡ Koagülasyon Bozuklukları
Vitamin K Eksikliği
| Patogenez | Faktör II, VII, IX, X ↓ |
| Tanı | PT ↑ |
Karaciğer Hastalığı
| Patogenez | Faktör üretimi ↓ |
🧬 Nadir Ama Kritik
Hairy Cell Lösemi
| Klinik | Splenomegali |
Waldenström
| Tanım | IgM ↑ |
Multiple Myelom
| CRAB | Ca↑, böbrek, anemi, kemik |
🩸 HEMATOLOJİ – KLİNİK ALGORİTMA MASTER
🔴 Anemi Algoritması (MCV + Retikülosit)
Mikrositer (MCV ↓)
| Demir eksikliği | Ferritin ↓ |
| Talasemi | RBC ↑ |
| Kronik hastalık | Hepcidin ↑ |
| Sideroblastik | Demir ↑ |
Normositer
| Retik ↑ | Kanama / hemoliz |
| Retik ↓ | Aplastik, MDS |
Makrositer (MCV ↑)
| Megaloblastik | B12 / folat |
| Non-megaloblastik | Alkol, karaciğer |
🔥 Hemolitik Anemi DERİN
İntrensek (RBC içi)
| Membran | Sferositoz |
| Enzim | G6PD, PK eksikliği |
| Hb | Orak hücre |
Ekstrensek
| İmmün | Coombs + |
| Mekanik | Şistosit |
| Enfeksiyon | Sıtma |
Laboratuvar
| LDH | ↑ |
| Haptoglobin | ↓ |
| Bilirubin | ↑ |
⚪ Lösemi Sınıflama (FAB + WHO)
FAB (AML)
| M0 | Minimal diferansiye |
| M3 | APL → DIC riski 🚨 |
| M7 | Megakaryoblastik |
WHO
| Genetik | t(15;17), t(8;21) |
| Prognoz | Risk stratifikasyon |
🩸 Transfüzyon Tıbbı DERİN
Endikasyon
| Hb <7 | Transfüzyon |
| Plt <10k | Profilaksi |
Reaksiyonlar
| Akut hemolitik | ABO |
| TRALI | Akciğer |
| TACO | Volüm yük |
Masif Transfüzyon
| Oran | 1:1:1 |
| Risk | Hipokalsemi |
⚡ Trombofili / Hiperkoagülabilite
Genetik
| Faktör V Leiden | APC direnci |
| Protrombin mut. | II ↑ |
Edinsel
| APS | Tromboz + abortus |
| Kanser | Hiperkoagülasyon |
🦴 Kemik İliği Yetmezlik Sendromları
Aplastik Anemi
| İlik | Hiposellüler |
| Klinik | Pansitopeni |
MDS
| Özellik | Displazi |
| Risk | AML dönüşüm |
Myelofibroz
| İlik | Fibrozis |
| Klinik | Splenomegali |
🧠 Dr. Ömer Aslankan – Hematoloji Altın Notlar
🔴 ANEMİ EZBER
| MCV ↓ | Demir / Talasemi |
| MCV ↑ | B12 / Folat |
| Retik ↑ | Hemoliz |
| Retik ↓ | Üretim sorunu |
🔥 HEMOLİZ PANELİ
| LDH | ↑ |
| Haptoglobin | ↓ |
| İndirekt bilirubin | ↑ |
| Retikülosit | ↑ |
⚪ LÖSEMİ AYRIM
| ALL | Çocuk |
| AML | Auer rod |
| CML | BCR-ABL |
| CLL | Smudge cell |
⚡ KOAGÜLASYON
| PT ↑ | Ekstrinsik |
| aPTT ↑ | İntrinsik |
| DIC | Kanama + tromboz |
🧪 TROMBOSİT
| ITP | Kanama |
| HIT | Tromboz |
| Bernard | GPIb |
| Glanzmann | GPIIb/IIIa |
🧬 MYELOPROLİFERATİF
| PV | JAK2 |
| ET | Plt ↑ |
| MF | Fibrozis |
🧬 HEMOGLOBİN
| Talasemi | Mikrositer |
| Orak hücre | Ağrı krizi |
🚨 ACİL DURUMLAR
| TTP | Plazmaferez |
| DIC | Altta yatanı tedavi |
| APL | ATRA hemen |
🩸 TRANSFÜZYON
| Hb <7 | Ver |
| Plt <10k | Ver |
| Masif | 1:1:1 |
⚡ TROMBOFİLİ
| Faktör V Leiden | En sık |
| APS | Abortus + tromboz |
🦴 KEMİK İLİĞİ
| Aplastik | Pansitopeni |
| MDS | AML riski |
🎯 ALTIN TUZAKLAR
| Ferritin | Akut faz ↑ |
| B12 eksikliği | Nörolojik |
| CML | Düşük LAP |
| DIC | D-dimer ↑ |
| 🍽️ GASTROENTEROLOJİ |
| Anatomi • Fizyoloji • Patoloji |
| Sindirim sistemi hastalıkları ve klinik yaklaşım |
🍽️ GASTROENTEROLOJİ – ANATOMİ • FİZYOLOJİ • PATOLOJİ
🧠 GİS Genel Organizasyon
Anatomi
| Bölümler | Ağız → özofagus → mide → ince barsak → kolon |
| Duvar | Mukoza, submukoza, muskularis, seroza |
| Sinir | Enterik sistem (Auerbach + Meissner) |
Fizyoloji
| Motilite | Peristaltizm |
| Sekresyon | Enzim + mukus |
| Absorpsiyon | Besin emilimi |
Patoloji
| İnflamasyon | Gastrit, enterit |
| Neoplazi | Kanser |
| Fonksiyonel | IBS |
🫁 Özofagus
Anatomi
| Uzunluk | 25 cm |
| Sfinkter | Üst + alt (LES) |
Fizyoloji
| Fonksiyon | Yutma |
| LES | Reflüyü önler |
Patoloji
| GERD | Reflü |
| Akalazya | LES gevşemez |
| Barrett | Metaplazi |
🍔 Mide
Anatomi
| Bölüm | Fundus, korpus, antrum |
| Hücre | Parietal, chief |
Fizyoloji
| Asit | HCl |
| Pepsin | Protein sindirimi |
| Intrinsic factor | B12 emilimi |
Patoloji
| Gastrit | H. pylori |
| Ülser | Asit hasarı |
| Kanser | Adenokarsinom |
🧪 İnce Barsak
Anatomi
| Bölüm | Duodenum, jejunum, ileum |
| Yapı | Villus |
Fizyoloji
| Absorpsiyon | Besinler |
| Safra | Yağ emilimi |
Patoloji
| Çölyak | Otoimmün |
| Crohn | Transmural |
🧬 Kolon
Anatomi
| Bölüm | Çekum → rektum |
Fizyoloji
| Su emilimi | Artar |
| Flora | Bakteriler |
Patoloji
| Ülseratif kolit | Mukozal |
| Kanser | Adenokarsinom |
🧫 Karaciğer
Anatomi
| Lobül | Portal triad |
Fizyoloji
| Metabolizma | Detoks |
| Safra | Yağ sindirimi |
Patoloji
| Hepatit | Viral |
| Siroz | Fibrozis |
🧪 Pankreas
Anatomi
| Bölüm | Baş, gövde, kuyruk |
Fizyoloji
| Ekzokrin | Enzim |
| Endokrin | İnsülin |
Patoloji
| Pankreatit | Otodigestion |
| Kanser | Adenokarsinom |
🍽️ GASTROENTEROLOJİ – TÜM HASTALIKLAR
🫁 Özofagus Hastalıkları
GERD
| Tanım | Mide asidinin özofagusa reflüsü |
| Patogenez | LES gevşemesi |
| Neden | Obezite, hiatal herni |
| Klinik | Yanma, regürjitasyon |
| Tanı | Endoskopi |
| Tedavi | PPI |
Akalazya
| Patogenez | Myenterik pleksus kaybı |
| Klinik | Disfaji |
| Tanı | Manometri |
| Tedavi | Botoks / cerrahi |
Barrett Özofagus
| Tanım | Metaplazi |
| Risk | Adenokarsinom |
🍔 Mide Hastalıkları
Gastrit
| Patogenez | H. pylori |
| Klinik | Epigastrik ağrı |
| Tedavi | Triple terapi |
Peptik Ülser
| Neden | H. pylori, NSAID |
| Klinik | Ağrı |
| Komplikasyon | Perforasyon |
| Tedavi | PPI |
Mide Kanseri
| Tip | İntestinal / diffüz |
| Risk | H. pylori |
🧪 İnce Barsak
Çölyak
| Patogenez | Gluten reaksiyonu |
| Klinik | Malabsorpsiyon |
| Tanı | Anti-TTG |
| Tedavi | Glutensiz diyet |
Crohn
| Patogenez | Transmural inflamasyon |
| Klinik | İshal |
| Tedavi | İmmünsüpresyon |
🧬 Kolon
Ülseratif Kolit
| Patogenez | Mukozal inflamasyon |
| Klinik | Kanlı ishal |
| Risk | Kanser |
Kolon Kanseri
| Patogenez | Adenom → kanser |
| Tarama | Kolonoskopi |
🧫 Karaciğer
Hepatitler
| Tip | A, B, C |
| Klinik | AST/ALT ↑ |
Siroz
| Patogenez | Fibrozis |
| Klinik | Asit |
| Komplikasyon | Varis |
🧪 Pankreas
Akut Pankreatit
| Neden | Alkol, safra taşı |
| Tanı | Lipaz ↑ |
| Tedavi | Destek |
Kronik Pankreatit
| Klinik | Malabsorpsiyon |
🍽️ GASTROENTEROLOJİ – MASTER
🟢 Safra Yolları
Kolelitiazis
| Tanım | Safra taşı |
| Neden | Kolesterol ↑ |
| Klinik | Sağ üst kadran ağrısı |
| Tanı | USG |
| Tedavi | Kolesistektomi |
Kolesistit
| Patogenez | Obstrüksiyon |
| Klinik | Murphy + |
| Tedavi | Antibiyotik + cerrahi |
Kolanjit
| Triad | Ateş + sarılık + ağrı |
| Tedavi | ERCP 🚨 |
🔴 Portal Hipertansiyon
Patogenez
| Neden | Siroz |
| Sonuç | Varis + asit |
Komplikasyon
| Varis kanaması | Hayati |
| Ensefalopati | Amonyak ↑ |
🧫 Hepatit DERİN
HBV
| Marker | HBsAg |
| Kronik | 6 ay + |
HCV
| Kronikleşme | Çok yüksek |
| Tedavi | DAA |
🧠 Fonksiyonel
IBS
| Tanım | Fonksiyonel bağırsak |
| Klinik | Karın ağrısı + dışkı değişimi |
🧪 Malabsorpsiyon
Laktaz eksikliği
| Klinik | Gaz, ishal |
Kısa barsak
| Neden | Cerrahi |
🩸 Gİ Kanama
Üst Gİ
| Neden | Ülser |
| Tanı | Endoskopi |
Alt Gİ
| Neden | Divertikül |
🧬 Karaciğer Tümörleri
HCC
| Risk | HBV, siroz |
| Marker | AFP ↑ |
🧪 Pankreas Derin
Pankreas Kanseri
| Klinik | Ağrısız sarılık |
| Prognoz | Kötü |
🍽️ GASTROENTEROLOJİ – DETAYLI HASTALIKLAR
GERD
Tanım: Mide içeriğinin özofagusa geri kaçması
Patogenez: LES tonus azalması → asit maruziyeti → mukozal hasar
Neden: Obezite, hiatal herni, sigara
Klinik: Retrosteral yanma, regürjitasyon, gece semptomları
Tanı: Endoskopi, pH monitörizasyon
Tedavi: Yaşam tarzı + PPI
Peptik Ülser
Tanım: Mide/duodenum mukozasında defekt
Patogenez: Asit-pepsin > mukozal savunma
Neden: H. pylori, NSAID
Klinik: Epigastrik ağrı (yemekle ilişkili)
Tanı: Endoskopi
Tedavi: PPI + eradikasyon
Crohn Hastalığı
Tanım: Transmural inflamatuar barsak hastalığı
Patogenez: İmmün disregülasyon → granülom
Neden: Genetik + çevresel
Klinik: İshal, karın ağrısı, fistül
Tanı: Kolonoskopi + biyopsi
Tedavi: Steroid, biyolojik ajan
Ülseratif Kolit
Tanım: Kolon mukozal inflamasyon
Patogenez: Sürekli inflamasyon
Klinik: Kanlı ishal
Tanı: Endoskopi
Tedavi: 5-ASA, steroid
Viral Hepatit
Tanım: Karaciğer inflamasyonu
Patogenez: Viral replikasyon → hücre hasarı
Klinik: Sarılık, AST/ALT ↑
Tanı: Seroloji
Tedavi: Antiviral
Siroz
Tanım: Yaygın fibrozis
Patogenez: Kronik hasar → nodül
Klinik: Asit, varis
Tanı: USG + biyopsi
Tedavi: Komplikasyon yönetimi
Akut Pankreatit
Tanım: Pankreas inflamasyonu
Patogenez: Enzim aktivasyonu
Neden: Safra taşı, alkol
Klinik: Şiddetli epigastrik ağrı
Tanı: Lipaz ↑
Tedavi: Destek
🍽️ GASTRO – EKSİK HASTALIK TAMAMLAMA
Kolelitiazis
Tanım: Safra kesesinde taş oluşumu
Patogenez: Kolesterol süpersatürasyonu → kristalizasyon
Neden: 4F (female, fat, forty, fertile)
Klinik: Sağ üst kadran ağrısı, yağlı yemek sonrası
Tanı: Ultrasonografi
Tedavi: Kolesistektomi
Akut Kolanjit
Tanım: Safra yolu enfeksiyonu
Patogenez: Obstrüksiyon + bakteriyel çoğalma
Klinik: Charcot triadı (ateş + sarılık + ağrı)
Tanı: USG + MRCP
Tedavi: Acil ERCP + antibiyotik 🚨
Portal Hipertansiyon
Tanım: Portal basınç artışı
Patogenez: İntrahepatik direnç ↑ (siroz)
Klinik: Varis, asit, splenomegali
Tanı: USG Doppler
Tedavi: Beta bloker, TIPS
IBS
Tanım: Fonksiyonel bağırsak hastalığı
Patogenez: Beyin-barsak aksı bozukluğu
Klinik: Karın ağrısı + dışkı değişikliği
Tanı: Roma kriterleri
Tedavi: Diyet + semptomatik
Gİ Kanama
Tanım: GİS’ten kanama
Patogenez: Ülser, varis, divertikül
Klinik: Hematemez, melena
Tanı: Endoskopi
Tedavi: Stabilizasyon + girişim
Hepatoselüler Karsinom
Tanım: Primer karaciğer kanseri
Patogenez: Kronik inflamasyon → DNA hasarı
Neden: HBV, HCV, siroz
Klinik: Kilo kaybı, hepatomegali
Tanı: AFP + görüntüleme
Tedavi: Rezeksiyon, transplant
Pankreas Kanseri
Tanım: Pankreas adenokarsinomu
Patogenez: KRAS mutasyonu
Klinik: Ağrısız sarılık
Tanı: BT
Tedavi: Cerrahi (Whipple)
Malabsorpsiyon Sendromu
Tanım: Besin emilim bozukluğu
Patogenez: Mukozal hasar / enzim eksikliği
Klinik: Steatore
Tanı: Dışkı yağ analizi
Tedavi: Nedene yönelik
Primer Sklerozan Kolanjit
Tanım: Safra yolları fibrozisi
İlişki: Ülseratif kolit
Klinik: Kaşıntı, sarılık
Tanı: MRCP
Tedavi: Transplant
Primer Biliyer Kolanjit
Tanım: Küçük safra yolları hasarı
Marker: AMA +
Klinik: Kaşıntı
Tedavi: Ursodeoksikolik asit
🍽️ GASTRO – SON EKSİKLER
Divertikül Hastalığı
Tanım: Kolon duvarında keseleşme
Patogenez: İntraluminal basınç ↑
Klinik: Sol alt kadran ağrısı
Tanı: BT
Tedavi: Antibiyotik
Volvulus
Tanım: Bağırsak torsiyonu
Patogenez: Dönme → iskemi
Klinik: Akut karın
Tanı: Görüntüleme
Tedavi: Acil cerrahi 🚨
İntussusepsiyon
Tanım: Barsak iç içe geçmesi
Klinik: Çocuklarda kolik ağrı
Tanı: USG (target sign)
Tedavi: Redüksiyon
Hemokromatozis
Tanım: Demir birikimi
Patogenez: HFE mutasyonu
Klinik: Bronz diyabet
Tanı: Ferritin ↑
Tedavi: Flebotomi
Wilson Hastalığı
Tanım: Bakır birikimi
Patogenez: ATP7B mutasyonu
Klinik: Karaciğer + nöro
Tanı: Seruloplazmin ↓
Tedavi: Şelasyon
Budd-Chiari Sendromu
Tanım: Hepatik ven trombozu
Klinik: Hepatomegali + asit
Tedavi: Antikoagülasyon
Gastroparezi
Tanım: Mide boşalım gecikmesi
Neden: Diyabet
Klinik: Bulantı, kusma
Tedavi: Prokinetik
Zollinger-Ellison
Tanım: Gastrin tümörü
Patogenez: Asit ↑↑
Klinik: Çoklu ülser
Tanı: Gastrin ↑
Tedavi: Cerrahi
Kısa Barsak Sendromu
Tanım: Emilim yüzeyi ↓
Neden: Cerrahi rezeksiyon
Klinik: Malabsorpsiyon
Tedavi: Beslenme desteği
Laktoz İntoleransı
Tanım: Laktaz eksikliği
Klinik: Gaz, ishal
Tanı: H2 nefes testi
Tedavi: Diyet
🍽️ GASTRO – SON KRİTİK SİSTEMLER
🩸 Üst Gİ Kanama – ALGORİTMA
1. Stabilizasyon: ABC, IV sıvı, kan
2. Risk: Glasgow-Blatchford
3. Ayrım: Varis vs non-varis
Varis: Oktreotid + band ligasyon
Non-varis: PPI + endoskopi
Komplikasyon: Şok 🚨
💧 Asit (Ascites) – DERİN
SAAG ≥1.1: Portal HT
SAAG <1.1: Malignite / enfeksiyon
SBP: PMN >250
Tedavi: Seftriakson + albümin
Diüretik: Spironolakton + furosemid
🧠 Hepatik Ensefalopati
Patogenez: Amonyak ↑ → beyin toksisite
Tetikleyici: Kanama, enfeksiyon
Klinik: Konfüzyon, asteriksis
Tedavi:
→ Laktüloz
→ Rifaksimin
🧫 Akut Karaciğer Yetmezliği
Tanım: Ensefalopati + INR ↑
Neden: Parasetamol, viral
Klinik: Sarılık + koma
Tedavi:
→ N-asetilsistein
→ Transplant 🚨
🟢 Safra Hastalıkları DERİN
Koledokolitiazis: Safra kanal taşı
Klinik: Sarılık + ağrı
Komplikasyon: Pankreatit
Tanı: MRCP / ERCP
Tedavi: ERCP
🧬 Kolon Kanseri – MOLEKÜLER
Yol: APC → KRAS → p53
Lynch: DNA mismatch repair
Tarama: Kolonoskopi
🦠 Enfeksiyöz Gastroenterit
Viral: Norovirus
Bakteriyel: Salmonella
C. difficile: Antibiyotik sonrası
Tedavi: Rehidrasyon + uygun antibiyotik
🧪 Malabsorpsiyon DERİN
Yağ: Steatore
Karbonhidrat: Gaz
Protein: Ödem
Neden:
→ Pankreas
→ Safra
→ Mukozal
🍽️ GASTRO – ULTRA SON
🩸 Varis Kanaması (FULL PROTOKOL)
Patogenez: Portal HT → varis rüptürü
Akut Yönetim:
→ ABC + sıvı
→ Oktreotid
→ Antibiyotik (profilaksi 🚨)
→ Endoskopik band ligasyon
Profilaksi:
→ Non-selektif beta bloker
🧠 Hepatorenal Sendrom
Tanım: Fonksiyonel böbrek yetmezliği
Patogenez: Renal vazokonstriksiyon
Klinik: Kreatinin ↑
Tedavi:
→ Albümin
→ Terlipressin
🧪 Pankreatit Skorları
Ranson: Şiddet değerlendirme
Atlanta: Hafif / ağır
Komplikasyon:
→ Nekroz
→ Psödokist
🟢 Safra Kanserleri
Kolanjiokarsinom: Safra yolu tümörü
Klinik: Ağrısız sarılık
Safra kesesi Ca: Taş ilişkili
🧬 Polip Sendromları
FAP: APC mutasyonu
Peutz-Jeghers: Pigmentasyon
Risk: Kanser ↑
💊 İlaçlara Bağlı KC Hasarı (DILI)
En sık: Parasetamol
Tip:
→ Hepatoselüler
→ Kolestatik
Tedavi: İlacı kes + NAC
🧫 NAFLD / NASH
Patogenez: İnsülin direnci
Klinik: Sessiz
Risk: Siroz
🫁 Hepatopulmoner Sendrom
Patogenez: Vazodilatasyon
Klinik: Hipoksemi
🧠 Fonksiyonel Dispepsi
Tanım: Organik neden yok
Klinik: Erken doyma
Tedavi: PPI / prokinetik
🧠 Dr. Ömer Aslankan – Gastro Ultimate
🔥 Gİ KANAMA
| En sık | Ülser |
| Varis | Portal HT |
| Tedavi | PPI / oktreotid |
🩸 VARİS
| Akut | Band ligasyon |
| Profilaksi | Beta bloker |
🍔 MİDE
| H. pylori | Ülser |
| NSAID | Ülser |
| PPI | Tedavi |
🧪 PANKREAS
| En sık neden | Safra taşı |
| Tanı | Lipaz ↑ |
🧫 KARACİĞER
| Siroz | Fibrozis |
| HCC | AFP ↑ |
💧 ASİT
| SAAG ≥1.1 | Portal HT |
| SBP | PMN >250 |
🧠 ENSEFALOPATİ
| Neden | Amonyak ↑ |
| Tedavi | Laktüloz |
🧬 IBD
| Crohn | Transmural |
| UC | Mukozal |
🦠 ENFEKSİYON
| C. diff | Antibiyotik sonrası |
| Tedavi | Vankomisin |
🧬 TÜMÖR
| Kolon | APC → KRAS → p53 |
| Tarama | Kolonoskopi |
⚡ ALTIN NOKTALAR
| Ağrısız sarılık | Pankreas Ca |
| Kanlı ishal | UC |
| Gece reflü | GERD |
🚨 ACİLLER
| Varis kanama | Oktreotid |
| Kolanjit | ERCP |
| Pankreatit | Destek |